Greyfurtun nereden geldiğini botanik bilimciler hala tam olarak bilmiyorlar. Bu turunçgilin yabani haline doğada şimdiye kadar rastlanamamıştır. Pomelo ile tatlı portakalın doğal bir melezi olduğu konusunda bazı görüşler vardır. Hibritleşmenin Orta Amerika'da tesadüfen meydana gelmiş olduğu düşünülse de henüz bu yolla greyfurt elde etme girişimlerinde başarılı olunamamıştır.
İngilizlerin bitkiye üzüm meyvesi (grapefruit) demelerinin ise tadı ile bir ilgisi yoktur. Sadece greyfurt genellikle 3-12 meyveden oluşan çok güzel salkımlar oluşturduğu için bu adı almıştır. Meyveleri hafif veya parlak turuncu, acımsı bir tada sahiptir.
Avrupalılar greyfurt ağacını ilk olarak XVIII. yüzyılın ortasında Barbados'ta, daha sonra ise XIX yüzyılın başlarında 1814'de Jamaika'da görmüşler. Yaklaşık 100 yıl sonra meyveler dünyanın bütün pazarlarında satılmaya başlanmış. Günümüzde Çin, ABD, İsrail ve Güney Afrika başlıca greyfurt üreticileridir. Türkiye de başlıca 10 üretici ülke listesinde olup yedinci sırada yer almaktadır. Mersin, Adana ve Hatay illeri meyvenin en çok yetiştiriciliğinin yapıldığı illerdir.
Greyfurtun Kimyasal Bileşimi
Greyfurt pek çok faydalı madde, vitamin ve mineral içermektedir. Kalorisi çok düşüktür; 100 gramında yalnızca 35 kalori bulunur. İçeriğinde proteinler, karbonhidratlar, biraz yağ, doğal lifler, fitoniditler, organik asitler ve doğal şekerler vardır.
Greyfurtun vitamin içeriği; beta karoten, A, C, E, PP ve B grubu vitaminlerinden oluşur. İçeriğinde kalsiyum, magnezyum, sodyum, potasyum, fosfor, demir, iyot, kobalt, çinko, bakır, manganez gibi mineraller bulunur. Greyfruttaki uçucu yağlar, pektinler ve karbonhidratlar birbirleriyle etkileşime girerler ve bu meyveyi tüketen kişilerin sağlığı üzerinde olumlu etki yapar. Greyfrutta portakaldan daha fazla doğal şeker vardır ve C vitamini bakımından da daha zengindir.
Greyfurtun Faydalı Özellikleri
Greyfurt lif ve glikozit bakımından zengindir, bu maddeler meyveye acı bir tat verirler. Glikozitler, vücudumuzdaki çeşitli fizyolojik süreçlerin düzenlenmesine katkıda bulunurlar; sindirimi ve kardiyovasküler sistemi iyileştirir, safra üretimini sağlar, aterosklerozun gelişimini önlerler.
Kalp rahatsızlıklarının önlenmesi için haftada 2-3 kez kahvaltıda bütün bir greyfurt yenir, meyve suyu yeterli gelmediğinden meyvenin yenilerek tüketilmesi gerekir.
Menopoz döneminde greyfurt, kan basıncını düşürmeye yardımcı olur, ancak özel ilaçlarla birleştirilemez; sabahları ilaçlar alınırsa, akşamları greyfurt yenebilir ya da tam tersi uygulanabilir.
Eski çağlarda bile greyfurt şifalı özellikleriyle biliniyordu; meyvesi, kabuğu ve suyu dişetlerini güçlendirmek ve yaraların dezenfeksiyonu için kullanılıyordu.
Günümüzde greyfurt diyet menülerinde sıklıkla kullanılmaktadır ve değerli özelliklerinden biri de iyileştirici özelliklerini uzun süre koruyabilmesidir. Taşınırken meyveler bozulmazlar ve lezzetlerini uzun süre koruyabilirler.
Bazı sindirim sistemi hastalıkları sırasında greyfurt bağırsak, karaciğer ve safra kesesi çalışmasını düzenler.
Yüksek tansiyonu düşürür. Aç karına bir bardak taze greyfurt suyu içilirse, sindirim organlarının kabızlık ve diğer sorunlarını önleyici etki gösterir.
Safra taşlarına karşı greyfurt suyu içilir. Bunun için sabahları 2 çorba kaşığı zeytinyağı ile 100 ml kadar greyfurt suyu sıkılıp içilir.
Greyfurt suyu ayrıca fazla sıvıyı vücuttan dışarı atmaya ve hücreleri toksinlerden temizlemeye yardımcı olur ve içeriğindeki pektinler kılcal damarlarda da dahil olmak üzere tüm kan damarlarını güçlendirir.
Greyfurt çoğunlukla taze olarak tüketilir veya meyve sebze salatalarına, et yemeklerine, av yemekleri gibi farklı yemeklere eklenerek düşük kalorili bir garnitür elde edilir.
Taze Sıkılmış Greyfurt Suyu
Taze greyfurt suyunun tüm vücut üzerinde yararlı etkisi vardır, bağışıklık sistemini güçlendirir ve sinir sisteminin çalışmasını düzenler, bundan dolayı cerrahi operasyonlar ve bulaşıcı hastalıklar sonrasında, ciddi fiziksel ve zihinsel yorgunluk sırasında tüketilmesi özellikle önerilir.
Taze greyfurt suyu işlerinden dolayı daha az hareket eden insanlar için özellikle yararlıdır. Örneğin, bilgisayar başında zaman harcayan kişiler için çok faydalıdır. Bu gibi durumlarda kahvaltıdan 20 dakika önce pudra şekeri karıştırılmış taze sıkılmış greyfurt suyu içilebilir.
Uykusuzluğa da greyfurt iyi gelir. Geceleri yatmadan önce tüketilmesi uyku kalitesini olumlu etkiler. Ayrıca yarım bardak greyfurt suyu içilebilir.
100 gram greyfurt yetişkinlerin günlük C vitamini ihtiyacının yarısını, potasyum ihtiyacının yüzde 10'unu ve kalsiyum ve magnezyum ihtiyacının bir kısmını karşılar. Antioksidanlar açısından zengin olan greyfurt kandaki kötü huylu kolesterolün seviyesini düşürür.
Greyfurt suyu dişeti kanamalarını azaltır, çekirdekleri ise antifungal ve antimikrobiyal özelliğe sahiptir.
Greyfurt Çekirdekleri
Greyfurt çekirdeklerinin özellikleri bir süre önce Amerikan araştırmacılar tarafından incelenmiş ve içlerinde yer alan maddelerin bakteri, mantar ve virüsleri yok edebilecek özelliğe sahip olduğu ortaya çıkarılmıştır.
Çekirdeklerin içeriğindeki flavonoidler ve C vitamini hastalıklara karşı vücudun direncini artırma konusunda birlikte hareket ederek bakteri veya virüslerin yaklaşık 800 türünü yok edebilirler. Bunların içerisinde grip, herpes ve benzeri rahatsızlıklara neden olan bakteri ve virüsler de yer almaktadır. Ayrıca birçok insan için sorun oluşturan 100'den fazla mantar çeşidini de yok etme özelliğine sahiptirler.
Greyfurt Diyeti
Şeker hastaları için greyfurt, insülin ihtiyacını azaltarak, kan şekerini düşürdüğü için diyetin bir parçası haline gelmelidir. Meyvenin sindirim süreçlerinde çok aktif bir şekilde yer aldığı göz önüne alınmalıdır, yağları parçalayıp iştahı düzenler ve fazla kiloları vermeye yardımcı olur. Bu yüzden uzmanlar greyfurtu bazı diyetlerin içeriğine dahil etmeyi önerirler.
Greyfurt diyeti daha fazla kış için uygundur, içinde yeterli miktarda vitamin vardır, ancak 7 günden fazla sürdürülmemelidir. Gündüz yağsız et, balık, süzme peynir, yumurta, peynir gibi proteinli gıdalar ile birleştirerek 2 meyve yenmelidir. Besinler sürekli değiştirilmelidir: örneğin bir gün et yerseniz, ertesi gün yumurta yiyebilirsiniz. Buna ek olarak nişastalı olmayan sebzelerden yapılan salatalar ve portakal, mandalina, elma gibi diğer meyveler tüketilebilir.
İçeceklerden bitkisel çaylar ve yeşil çay şekersiz içilebilir, günde bir kez bal ilave edilebilir. Son yemek en geç saat 7'de olmalıdır. Bu diyetin yardımıyla haftada birkaç kilo verilebilir.
Örnek menü şu şekilde olabilir: Kahvaltıda greyfurt yenilebilir veya bir bardak taze sıkılmış greyfurt suyu içebilir, 50 gramdan daha az yağlı jambon tüketip şekersiz yeşil çay içilebilir. Öğlen yeşillik ve limon suyu içeren bir sebze salatası hazırlanır ve bir tane daha greyfurt yenir. Çay veya kuru meyvelerden şekersiz komposto yapılıp içilir. Akşam (saat 7'ye kadar) ızgarada pişirilmiş et ve yeşil salata yenir ve 1 çay kaşığı bal eklenmiş çay içilir.
Gastrit ve mide ülseri olan kişilerin greyfurt diyeti uygulamaları yasaktır.
Rahatsızlıklarda Greyfurt Kullanımı
Tıbbi amaçlarla greyfurtun bütün bölümleri kullanılır: meyve suyu, etli kısmı, kabuğu ve uçucu yağı. Uzmanlar kardiyovasküler hastalıklar, anemi ve gut, obezite, karaciğer hastalıkları, gastrit, kabızlıkların önlenmesi, viral enfeksiyonlar, iskorbüt ve diş eti kanamaları; ödem ve cilt hastalıkları için meyvenin suyunun içilmesini veya meyvelerin tüketilmesi tavsiye etmektedirler.
Mide yanması ve midedeki ağrı için kurutulmuş ve toz haline getirilmiş 1 çay kaşığı greyfurt kabuğu dilin altına alınıp çözülür.
Greyfurt kabuğundan yapılan çay diyabetli hastaların durumunu kolaylaştırır: 1 tatlı kaşığı kurutulmuş kabuk öğütülür ve bir bardak sıcak suda çay gibi demlenir. Günde 2-3 defa içilir.
Dikkat: Greyfurtun ve suyunun bazı ilaçlarla etkileşime girdiği ve bu nedenle ağır zehirlenmelere neden olabileceği bilinmektedir. Çoğunlukla bunlar sakinleştiriciler, antidepresanlar, anestetikler, antihipertansifler, kolesterolü düşüren ilaçlardır. Fakat greyfurt suyu ile birlikte herhangi bir ilaç alınmaması daha iyi olur.
Cilt Bakımında Greyfurt Kullanımı
Cilt bakımı ve aromaterapide greyfurt yaygın olarak kullanılır. Vitamin açısından zengin olan greyfurt uçucu yağı birçok kozmetik ürünün içeriğini zenginleştirir; losyonlarda, kremlerde ve jellerde kullanılır, selülitlerden kurtulmaya yardımcı olur. Yağın ayrıca dezenfektan özellikleri vardır.
Greyfurtun yağ yakıcı özelliğinin olduğu ve greyfurt suyunun yüz maskesi olarak uygulanmasının cildin yaşlanmasını yavaşlattığı bilinmektedir.
Sadece meyvesi ve meyve suyu değil, aynı zamanda kabukları da etkilidir. Greyfurt suyu cildi beyazlatır, çillerden kurtulmaya yardımcı olur. Greyfurt kabuklarından yapılan losyon yağlı ve normal cilt maskeleri olarak etkilidir. Bu losyon boyun kısmını temizlemek için de çok yararlıdır, güçlendirici ve besleyici etki gösterir.
Greyfurt meyvesinin çok az bir miktarı ile yapılan el masajı yumuşatıcı etki eder, soyulmaları ortadan kaldırır, tırnakları güçlendirir ve hızlı büyümelerine yardımcı olur.
Greyfurt suyu ve uçucu yağı ile yapılan banyo tüm vücudu yumuşak ve kadifemsi yapar. Greyfurt ve deniz tuzu ile yapılan masaj ise selülitin önlenmesi ve yorgunluğun atılması için mükemmel bir araçtır.
Greyfurt uçucu yağı parfüm endüstrisinde de kullanılmaktadır. Parfümlerini kullanmanın ya da meyvenin günlük beslenmeye dahil edilmesinin ayrıca kötü ruh halinin kaybolmasına da yardımcı olduğu bilinmektedir.
Images by Pixabay.com
