Cheetah..... cheetah သည္ ျမန္မာ Steemit မ်ားႏွင့္ အလြန္ရင္းႏွီးေသာ comment ျဖစ္သည္။ cheetah အေၾကာင္းမေျပာခင္ Steemit policy အေၾကာင္းအနည္းငယ္ရွင္းျပလိုပါသည္။ Steemit Platform သည္ social media ျဖစ္ေသာ္လည္း copyright ကို ေလးစားလိုက္နာေသာ platform ျဖစ္သည္။ copyright အေၾကာင္းေျပာရလ်င္ တနည္းအားျဖင့္ မိမိ ဖန္တီးထားေသာ နည္းပညာ, အႏုပညာ , ဥစၥာပစၥည္း မ်ားကို မိမိသည္ ပထမဦးဆံုးဖန္တီးသူအျဖစ္မူပိုင္ တင္ထားေသာ ဥပေဒျဖစ္သည္။ တိုးတက္ၿပီးေသာ ႏိုင္ငံႀကီးသာတိုင္းက ဤcopyright ဥပေဒကို အလြန္ေလးစားသလို ခ်ိဳးေဖာက္သူမ်ားကိုလည္းမညာမတာ အေရးယူၾကပါသည္။ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ ၂၀၁၂ ႏွစ္တြင္ apple မွ Samsung သို႔ mobile phone design copyright ႏွင့္ ပါတ္သက္ၿပီး ေဒၚလာ 2 billion ေလ်ာ္ေၾကးရလိုမႈျဖင့္ တရားစြဲခဲ့သည္ကို မွတ္မိၾကအံုးမည္ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေနာက္ႏိုင္ငံသားတို႔သည္ copyright ဥပေဒကိုေလးစားၾကသလို Facebook ကဲ့သို႔ေသာ open social media ကဲ့သို႔ေသာ ေနရာတြင္ပင္ ဤဥပေဒကို ေလးစာလိုက္နာၾကပါသည္။ သူတပါး ေရးထားေသာ ေဆာင္းပါမ်ားကို share သာ ျပဳလုပ္လိုက္မည္, မိမိ နာမည္ေအာက္သို႔ credit ေပး၍ ျပန္မကူးထည့္ၾကပါ။ မိမိ တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံအပါအဝင္ အထူးသျဖင့္တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသည္ copyright ဥပေဒကို ေလးစားရမွန္ မသိၾက၍ ေသာ္လည္းေကာင္း တမင္တကာ လစ္လ်ဴရႉ၍ေသာ္ လည္းေကာင္း , သူတပါး၏ ေအာင္ျမင္မႉတြင္ အတု ျပဳလုပ္ရန္ ဝန္မေလးၾကေခ်။ ဤcopyright ဥပေဒကို ခ်ိဳးေဖာက္ၾကသူမ်ားသည္ တနည္းအားျဖင့္ မိမိတို႔ mindset ဟုေခၚေသာ အေတြးအေခၚႏွင့္ မ်ားစြာဆိုင္သလို ဥပေဒ၏ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႉႏွင့္လည္း မ်ားစြာဆက္စပ္လ်က္ရွိပါသည္။
မိမိတို႔ ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ားတြင္ ရွိေသာအေတြးမွာ ဒါေလးယူသံုးတာဘားမွ မျဖစ္ေလာက္ပါဘူးဟူေသာေပါ့ေပါ့ေလး ေတြးျခင္းျဖစ္သည္။ စာ, ေဆာင္းပါ တို႔ကို copy ယူၾကသည္, သီခ်င္းမ်ား copy ဆိုၾကသည္, ႐ုပ္ရွင္မ်ားလည္း copy ႐ိုက္ၾကသည္။ society တခုလံုး copy မ်ားျဖင့္သာ လည္ပတ္ ေနၾကသျဖင့္ copy ယူတာ ဘားမွ မျဖစ္ေလာက္ပါဘူး ဟူေသာ အေတြးမ်ားကို ဝင္ေစပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တိုးတက္ခ်င္လ်င္ copy ယူသင့္သည္ ဆိုေသာ အေတြးမ်ားထိ ေရာက္ရွိလာေစပါသည္။ ဤသည္မွာ ကၽႊန္ေတာ့ အျမင္တြင္ ( ကၽႊန္ေတာ့ အထင္သာျဖစ္ပါသည္ အားလံုးကို သိမ္းၾကံဳးမဆိုလိုပါ) copyright ဥပေဒကို တလြဲနားလည္ ေနၾကျခင္းသာျဖစ္သည္။ အမွန္မွာ copyright မူပိုင္ခြင့္သည္ creation ဟူေသာ ဖန္တီးျခင္း မ်ားအား မူပိုင္ခြင့္ ရွိေစျခင္းမဟုတ္ပဲ created ဖန္တီးခံရေသာ အရာမ်ား, ဥပမာ သီခ်င္း, စာေပ, နည္းပညာ, ပန္ခ်ီ.. စသည္စသည္ျဖင့္ .... မိမိဖန္တီးႏိုင္လ်င္ ဖန္တီးခြင့္ရွိသည္, သို႔ ေသာ္ မိမိဖန္တီးမႈ သည္ အျခားသူမ်ား ဖန္တီးထားေသာ အရာမ်ား ႏွင့္ ကြဲျပားေနရပါမည္။ ဥပမာ ဂ်ာမနီႏိုင္ငံ BMW ကားကုမဏီမွ BMW ဟူေသာ တံဆိပ္ႏွင့္ ကားထုပ္လုပ္ပါသည္။ သည့္ အတြက္ အျခားဘယ္ႏိုင္ငံမွ ကားကို တီထြင္ ဖန္တီး ထုတ္လုပ္ျခင္းမရွိေစရ ဟူ ေသာ ဥပေဒျပဒါန္းခြင့္မရွိပါ။ အျခားႏိုင္ငံမ်ားမွလည္း တီထြင္ထုတ္လုပ္ခြင့္ရွိပါသည္။ သို႔ေသာ္ BMW ဟူေသာ နာမည္ႏွင့္ သူထုတ္လုပ္ခဲ့ေသာ ကားdesign ပံုစံတူကားမ်ားကိုေတာ့ ထုတ္လုပ္ခြင့္ မရွိပါ။ copyright ျဖင့္မူပိုင္လုပ္ထားျခင္းျဖင့္ မိမိတို႔၏ ဖန္တီးထားေသာအရာမ်ားသည္ quality , original ႏွင့္ reputation တို႔ကို ထိန္းသိမ္းရာေရာက္ပါသည္။
အမေလး.. ကိုယ္တိုင္စာမေရးတတ္လို႔ SBD ေလးမ်ားရမလား ေဆာင္းပါးေတြ ကူးတင္ပါတယ္ Henry Aung က လူကို သူခိုးလို႔ မေျပာရံုတမယ္ပဲ , ႀကီးက်ယ္လိုက္တာဟု အျပစ္တင္လ်င္လည္း ေတာင္းပန္ပါသည္, ကၽႊန္ေတာ္ ကေတာ့ ဘားမွ ျဖစ္မသြားပါ, သို႔ေပမင့္ Steemit policy အရ cheetah ႏွင့္ steem cleaner တို႔ကေတာ့ အလြတ္ေပးမည္မဟုတ္ပါ။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ Steemit က သူ၏policy တြင္ copyright ကို မခ်ိဳးေဖာက္မိေစရန္ သတိေပးထား၍ျဖစ္ပါသည္။ ဤတြင္ copy ေတြလံုးဝ တင္လို႔မရဘူးလား ေမးလာလ်င္ ရပါသည္။ သို႔ေသာ္ မူရင္းပိုင္ရွင္၏ ခြင္ျပဳခ်က္ရရန္လိုပါသည္။ တေလာက steemit account တခု ေအးဝတ္ရည္ေသာင္း ၏ photos မ်ားကို post အျဖစ္တင္ပါသည္။ ထို႔အတူ သူႏွင့္ ေအးဝတ္ရည္ေသာင္းႏွင့္ chatting ျပဳလုပ္ထားေသာ SS တနည္းအားျဖင့္ ကာရကံရွင္မွ မိမိ photo အားအသံုးျပဳႏိုင္ေၾကာင္း ခြင့္ျပဳခ်က္ရရွိထားပါသည္။ ဆိုလိုသည္မွာ ထိုကဲ့သို႔ ပိုင္ရွင္၏ ခြင့္ျပဳခ်က္ရထားလ်င္ ျပသနာ တက္လာႏိုင္စရာ အေၾကာင္းမရွိပါ။ အဘယ့္ေၾကာင့္ ဤသို႔ ရွင္းျပေနရသနည္းဆိုေသာ္ စာ, ေဆာင္းပါးမ်ားသာမဟုတ္ on line , web site မ်ားတြင္ တင္ထားေသာ photo မ်ားသည္ အမ်ားအားျဖင့္ မိမိနာမည္ သို႔ မဟုတ္ website ျဖင့္ register ျပဳလုပ္ထားၿပီးျဖစ္ၾကပါသည္။ ထိုပံုမ်ားကို ယူသံုးမိလ်င္ copyright law ျဖင့္ ၫွိပါသည္။ဤသည္မွာ copyright ဥပေဒကို မိမိ နားလည္သေလာက္ ရွင္းျပျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ကၽႊနိေတာ္မွာ ဥပေဒ ပညာရွင္ မဟုတ္၍အမွားရွိလ်င္လည္း ကၽႊန္ေတာ့ ထက္ နားလည္သူမ်ားမွ ျပန္လည္ တည့္မတ္ ေပးေစလိုပါသည္။
google image အတြင္းရွိပံုမ်ားအား သံုးျခင္လ်င္ search tool အတြင္းရွိ usage right ထဲမွ labeled for reuse ျဖင့္ ေရြခ်ယ္ပါက copyright ျဖင့္ လြတ္ေသာ ပံုမ်ားကို ရရွိႏိုင္ပါသည္။ ေအာက္တြင္ copyright ႏွင့္ လြတ္ေသာ ပံုမ်ား ရယူႏိုင္ေသာ website မ်ားကို မိမိ သိသေလာက္ ေဖၚျပေပးလိုက္ပါသည္။ pixaby , picography, pexels, stockup တို႔တြင္မိမိဖာသာဝင္ၾကည့္၍ ေလ့လာရယူပါေလ။ ဤသည္မွာ Plagiarism ဟုေခၚေသာ ခိုးယူကူးခ်ျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ copyright အေၾကာင္းကို ရွင္းျပရျခင္းျဖစ္သည္။ ေနာက္တမ်ိဳး Steemit policy ကတားျမစ္ထားသည္မွာ Spam and abuse ျဖစ္ပါသည္။ spam ကိုအနီးစပ္ဆံုးဘာသာျပန္ရလ်င္ ရင္းျမစ္ခိုင္မွာမႉမရွိေသာ သတင္းမ်ား အေၾကာင္းအရာမ်ားကို ဖြျခင္း ျပန္ကားေစျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ဥပမာ ဤသတင္းကို ရွယ္လိုက္ပါ ထီေပါက္ပါလိမ့္မည္ , ဤ စာကို ကူး၍ လူ၁၀၀ အား ရွယ္လိုက္ပါ , ရွယ္လိုက္သူ မည္သူ မည္ဝါ သည္ ထီေပါက္သြား၍ မရွယ္သူ မည္သူမည္ဝါကေတာ့ ကားတိုက္သြားပါသည္ စသည္ျဖင့္ အေျခအျမစ္မရွိေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ား ကိုဆိုလိုသည္။ ဤတြင္ တခု သတိထားရမည္မွာ... မိမိသည္ digital currency coin မ်ားကို ေလ့လာထားၿပီး နားလည္၍ ထို coin မ်ားအေၾကာင္းကို အမ်ားနားလည္ေအာင္ ျပန္ေရးျပလ်င္ ေဆာင္းပါးျဖစ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ မိမိသည္ အလြန္ေတာ္ေသာ trader ျဖစ္၍ တလလ်င္ coin မည္မွ်ဝယ္စုႏိုင္ပါသည္, မိမိ account အတြင္းသို႔ ေငြတရာ လႊဲေပးထားလ်င္ တပတ္အတြင္း ေငြ ႏွစ္ရာျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ေပးႏိုင္ပါသည္။ သို႔ မဟုတ္ မိမိ လက္ေအာက္တြင္ referral အျဖစ္ေန၍ ေနာက္ထပ္ လူမည္မွ် ေခၚထည့္ ႏိုင္လွ်င္ ဘယ္ေလာက္ ရပါမည္ စသည္ျဖင့္ referral ရွာေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ား ကိုေရးသားထားလ်င္ spam အျဖစ္သတ္မွတ္ပါသည္။
Abuse မွာ လူမ်ိဳးေရး , ဘာသာေရး , ခြဲျခားထားေသာအေရးအသားမ်ား , စြပ္စြဲထားေသာအေရးအသား, တစံုတေယာက္၏ အရွက္ သိကၡာတို႔ကို ထိပါးေစာ္ကားထားေသာ အေရးအသားမ်ား ပံုမ်ား , လိင္မႈကိစၥ, 18+ အေရးအသား မ်ား ပံုမ်ား စသည္ျဖင့္ အက်ံဳးဝင္ပါသည္။ လိင္မႈကိစၥ 18+ အေရးအသားမ်ားႏွင့္ ပံုမ်ားကို တင္ခြင့္ရွိပါသည္ သို႔ေသာ္ NSFW ( not suitable/safe for work) tag list ေအာက္တြင္သာတင္ခြင့္ရွိသည္။tag list ထဲတြင္ nsfw ထည့္ေပးရပါမည္။ nsfw မပါ၍ အျခား tag list မ်ားေပၚသို႔ ေရာက္သြားလ်င္ steem cleaner ႏွင့္ေတြ႕ပါမည္။ ဤတြင္ cheetah bot အေၾကာင္းကို ေဖၚျပရန္လိုလာပါသည္။ cheetah bot သည္ အထက္တြင္ေဖၚျပထားေသာ plagiarism , တနည္းအားျဖင့္ copyright ႏွင့္ ၫွိေနေသာ post မ်ားကို ဖမ္းရန္အတြက္ တီထြင္ထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။ မည့္သည့္ ဘာသာစကားျဖင့္ ေရးထားသည္ျဖစ္ေစ ဝင္ေရာက္ ႏိုင္ပါသည္။Cheetah ၏တာဝန္မွာ မိမိေရးသားထားေသာစာ, ေဆာင္းပါး တို႔အား အေရးအသား တပံုစံတည္း ဤသည္မေရြးတူေနေသာ စာမ်ား, ေဆာင္းပါမ်ား အျခား website တြင္တင္ထားပါသည္ဟု အသိေပးျခင္းျဖစ္သည္။ မည္သူမည္ဝါက ပိုင္ရွင္ျဖစ္ပါသည္ဟု ဆံုးျဖတ္ခ်က္မေပးပါ။ ဤသို႔ အသိေပးျခင္းသည္, copy သမားမ်ားကို ထိုစာမ်ား မိမိ ဘယ္ကူးလာေၾကာင္းကို သိေစပါသည္။ ထိုသို႔ မလုပ္ရန္ သတိေပးျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ဤသို႔ သတိေပးေနသည့္ၾကားမွ အႀကိမ္ႀကိမ္ copy လုပ္၍ cheetah comment ထိတာမ်ားလာလ်င္ မိမိ copy လုပ္၍တင္ထားေသာ post မွ SBD မ်ားကို downvote ျပဳလုပ္လိုက္ပါသည္။ downvote ျပဳလုပ္ျခင္းဆိုသည္မွာ မိမိရရွိထားေစာ SBD ကို ရရွိရန္ မထိုက္တန္ဟူ၍ ဖယ္ရွားေပးလိုက္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။ အမ်ားအားျဖင့္ cheetah comment တႀကိမ္မွ်ထိရံုမွ်ျဖင့္ downvote မျဖစ္ပါ, မိမိ post တင္လိုက္တိုင္း cheetah ထိေနပါက , cheetah bot မွ ထို account ကို spam account အျဖစ္ black list ေပးပါေတာ့သည္။ မိမိ အေကာင့္ blacklist ျဖစ္သြားလ်င္ မိမိ အေကာင့္သည္ reputation အႏုတ္ျပသြားသလို မည္သည့္ post မွလည္း တင္မရေတာ့ပါ။ အေကာင့္ လြင္ျပစ္ရံုသာရွိပါသည္။
ေနာက္တင္မည့္ post တြင္ , cheetah bot, steem cleaner ႏွင့္ account reputation တို႔ ဆက္စပ္ ေနပံုကို အေသးစိတ္ ေဖၚျပေပးပါမည္။
ျမန္မာလူငယ္မ်ား steemit တြင္ေအာင္ျမင္ၾကပါေစ....
Photos credit; Google Image
Henry Aung ( Kachin )