Dr. Myat Moe Kyi, AD at FDA Myanmar ရဲ႕အသိပညာေပး post ေလးက အမ်ားျပည္သူ အတြက္ေရာ ေဆးဝါး ကိုေလ့လာသင္ၾကားေနသူမ်ားအတြက္ပါအႀကိဳး႐ွိ လွပါတယ္။
ကြၽန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံ မွာ ေဆးဝါး ဆိုင္ရာမွားယြင္းမူမ်ား Medication error မ်ား၊ Medication abuse ေဆးဝါးအလြဲသံုးစားမူမ်ား ေၾကာင့္ က်န္းမာေရး ကုန္က်စရိတ္မ်ားအျပင္ ျပည္သူမ်ားအတြင္း ဆိုးဝါးတဲ့ က်န္မာေရး ဆိုင္ရာ အႀကိဳးဆက္မ်ား ၾကံဳေတြ႕ရလ်ွက္႐ွိပါတယ္။
ေဆးဝါး ေရာင္းခ်မူ သင္ၾကားျပသ ေပးသူမ်ား၊ သင္ယူသူမ်ားအေနနဲ႔ မိမိတို႔ ၏ က်င့္ဝတ္မ်ား ၊ေဆာင္ရြက္နိင္မဲ့ အတိုင္းအတာတို႔ကို စနစ္တက် သင္ၾကားသင္ယူသင့္ပါတယ္။ Legal ႏွင့္ Ethical ကိုနားလည္ထားဖို႔အလြန္အေရႀကီးပါတယ္။
ဆရာမ ျမတ္မိုးၾကည္ ရဲ႕စာေရးသား ကြၽမ္းက်င္မူနဲ႔ ႐ွင္းလင္းစြာ အသိပညာေပးမူမ်ားက စာဖတ္သူမ်ားအတြက္ စပ္ေဆး၊တြဲေဆး မ်ားရဲ႕ အႏၱရာယ္ ကို ဆိုးရြံ႕စြာ ဖတ္သားေနရၿပီး အဆံုးမွာေတာ့ က်န္းမာေရး industry ရဲ႕ေတြးစရာေလးေတြကို ဟာသေႏွာၿပီးခ်န္ထားခဲ့ပါတယ္။
The Golden Lotus Academy thanks to Dr.Myat Moe Kyi for great post.

စပ္​​ေဆး တြဲ​ေဆး​ေတြရဲ႕ သ​ေဘာ

၁. ​ေစ်း​ေပါ​ေသာ ​ေဆးဝါးကို သံုးပါမယ္​
၂. ​ရာ ဗူး ​ေထာင္​ ဗူး (သို႔ မ ဟုတ္​ ).အလြတ္​ဝင္​လာ​ေသာ​ေဆးအထုပ္​မ်ား မွ ​ေဆးကို သံုးပါမယ္​
၃. သက္​တမ္​းလြန္​​ေဆးဝါး၊ ​ေရာင္​းမကုန္​​ေဆးဝါး၊ လြင္​့ပစ္​​ဖ်က္​စီးပစ္​ရန္​ န​ေျမာ​ေသာ ​ေဆးဝါးကို သံုးပါမယ္​
၄. စံမညီ ​ေဆးဝါးအတုမ်ား ပါ႐ွိ​ေနႏိုင္​ပါတယ္​
၅. ​ေရာဂါလကၡဏာ၏ ပင္​မဇစ္​ျမစ္​ကို မကုသႏိုင္​ပဲ ခ်က္​ခ်င္​း လက္​ငင္​း သက္​သာ​ေစမဲ့ အျပင္​းစား​ေဆး ကို သံုးပါမယ္​
၆. ျဖစ္​​ေနတဲ့ ​ေရာဂါလကၡဏာ ​ေတြကို ခ်က္​ခ်င္​း သက္​သာသြား​ေစမဲ့ မျမင္​​ေအာင္​အုပ္​ပစ္​လိုက္​မဲ့ ​ေဆးဝါးမ်ားကို ထည္​့သံုးထားပါမယ္​
အဲ့ဒီ​ေတာ့ ၾကည္​့လိုက္​ရင္​ အႏၲရာယ္​ဘယ္​​ေလာက္​မ်ားလဲ ျမင္​ႏိုင္​ပါမယ္​.. စပ္​​ေဆး ယဥ္​​ေက်းမႈ သဖြယ္​ ...လိုင္​း​ေဆး ​ေခၚ လိုင္​စင္​မဲ့​ေဆးဝါး​ေတြနဲ႔ ​ေဆးဝါး​ေစ်းကြက္​ႀကီးရယ္​.. ထို​ေလာကႀကီးထဲ ႐ွင္​သန္​ခဲ့ၾကရတဲ့ က်မတို႔တစ္​​ေတြ .. ဘယ္​သူ႔​ေၾကာင္​့ဆိုတဲ့အျပစ္​ကို​ေတာ့ မ႐ွာလို​ေတာ့ပါ... ​ေတြးမိသူတိုင္​း အမွန္​ျမင္​ႏိုင္​ပါတယ္​..ဒါ​ေပမဲ့ မွား​ေနတဲ့ အမွားၾကာလာ​ေတာ့ အမွန္​ျဖစ္​..ဒီလို နဲ႔ ​ေရတိမ္​နစ္​ရမဲ့ဘဝ​ေတြ မ႐ွိ​ေစခ်င္​​ေတာ့ပါ..
မွား​ေနတာကို အမွားပါလို႔ အႀကိမ္​ႀကိမ္​ ​ေထာက္​ျပၿပီး အမွန္​လမ္​းကို သမာသမတ္​က်က် သိကၡာ႐ွိစြာ
​ေလ်ွာက္​လွမ္​းႏိုင္​ဖို႔ ​ေဆးဝါး​ေရာင္​းခ်သူ​ေတြကို ပညာ​ေပး​ေတြ မ်ားစြာလုပ္​ခဲ့ၿပီး လုပ္​​ေနဆဲ..ဆက္​လက္​လုပ္​​ေဆာင္​​ေနဆဲ.... အ​ေရးယူမႈ​ေတြနဲ႔ စည္​းကမ္​းမ်ားထိမ္​းသိမ္​းမႈ​ေတြ နဲ႔ အတူပါ... ဆက္​လုပ္​သြားၾကမွာပါ..
စပ္​​ေဆး ​ေခၚ တြဲေဆးဟု ေခၚၾကေသာ ​ေဆးဝါး​ေရာင္​းခ်သူ​ေတြမွ ေဆးလာဝယ္သူေျပာျပေသာ ​ေရာဂါကို နား​ေထာင္​ၿပီး ၾကံဳသလို စု​ေပါင္​း တြဲစပ္​​ေပးလိုက္​ျခင္​း ​ေဆးကုသျခင္​းမ်ား ရပ္​ခ်ိန္​တန္​​ေနပါၿပီ....
ၿမိဳ႕နယ္​​ေတြပညာ​ေပးသြားၾကရင္​း ... ​ေရာက္​တဲ့ၿမိဳ႕မွာ ​ေန​မေကာင္​းလို႔ ဗိုက္​နာလို႔ ဝမ္​း​ေလ်ာလို႔ အန္​လို႔ အစ႐ွိသည္​့ လကၡဏာ​ေတြ ​ေျပာျပလိုက္​ရင္​ ​ေဆးဆိုင္​တိုင္​းက ​ေဆး​ေတြစုစပ္​ၿပီး ၃ ထုပ္​စာ​ေရာင္​းလိုက္​တာပါဘဲ ဝယ္​လို႔ရ​ေနတာပါဘဲ . .. တခ်ိဳ႕ဆို ရယ္​ဒီမိတ္​ အထုပ္​ထုတ္​ပီးသား.... ထူးျခားတာက Antibiotics လို႔​ေခၚတဲ့ ပဠိဇီဝပိုးသတ္​​ေဆး မပါတဲ့ ​ေဆးထုပ္​မ႐ွိပါဘူး...ဒါဆို ​ေဆးဝါး​ေရာင္​းခ်သူ​ေတြက ​ေဆးဝါးကြၽမ္​းက်င္​ပညာ႐ွင္​ ( Pharmacists) ​ေတြလား ... ​ေပးလိုက္​တဲ့​ေဆး​ေတြက ဆရာဝန္​ၫႊန္​ၾကားခ်က္​မလိုတဲ့ OTC ​ေတြလား....
​ေဝးပါ​ေသးတယ္​ ....
​ေဆးဝါး​ေရာင္​းခ်ဆိုင္​ႀကီးၾကပ္​သူသည္​ ​တကၠသိုလ္​ဘြဲ႔ရျဖစ္​ရမည္​ လို႔ ​ေျပာထား​ေသာျငား..
​ေဆးလာဝယ္​သူကိို ​ေဆးထုတ္​​ေရာင္​းတဲ့သူက​ေတာ့ .... တခါတရံ က​ေလး​ေလး ၁၂- ၁၃ ႏွစ္​အရြယ္​..
ဒါနဲ႔​ပဲ အဲ့ဒီ လို လိုက္​ဝယ္​ခဲ့တဲ့ အထုပ္​​ေတြ ၾကည္​့လိုက္​တယ္​... အကိုက္​အခဲ​ေပ်ာက္​​ေဆး အျပင္​းစား ၃ မ်ိဳးနဲ႔ စတီး႐ိွဳက္​ (corticosteroid) လို႔​ေခၚတဲ့ မင္​းသားႀကီးက မပါမျဖစ္​... ( ​ေရာင္​စံု ပံုစံ အစံု) ပီး​ေတာ့ ​ေလ​ေဆးလို႔​ေခၚတဲ့ MOM သို႔ Antacid အ​ေပါစား​ေလး တစ္​လံုး...
ဝယ္​လို႔ရထားတဲ့ ​ေဆးဝါးအထုပ္​ နမူနာ ​ေလး​ေတြ ​ေအာက္​ကပံု​ေလး​ေတြမွာျပထားပါတယ္​....
ၾကည္​့ၿပီးရင္​ ရင္​သပ္​ရႈ​ေမာဖြယ္​​ေပါ့..
အခု​ေရးျပထားတာမ်ိဳးနဲ႔ အလားတူ တံဆိပ္​မ်ိဳးစံုနဲ႔ အထုပ္​က​ေလး​ေတြ .. နယ္​ဘက္​ကသူ​ေတြ မ​ေသာက္​ရမ​ေနႏိုင္​ၾကတာ​ေလး​ေတြ...ဒါ​ေလး​ေတြရဲ႕ျပသနာ ​ေနာက္​ဆက္​တြဲက အလြန္​မ်ားလွပါတယ္​.. ကုသ​ေရးဘက္​မွာ လူနာ​ေတြပံုလာတယ္​.. နာတာ႐ွည္​ အသည္​းနဲ႔ ​ေက်ာက္​ကပ္​​ေရာဂါ​ေတြ မ်ားလာတယ္​.. ႐ုတ္​တရက္​ အစာအိမ္​​ေသြး​ေၾကာ​ေပါက္​ကုန္​တယ္​.... စတီးရိွဳက္​​ေဆး​ေတြ မလိုအပ္​ဘဲ​ေန႔စဥ္​သံုးထား ​ေသာက္​ထား​ေတာ့ အဲ့ဒီ ​ေဆးရဲ႕ ​ေဘးထြက္​ဆိုးက်ိဳး​ေရာဂါတြဲႀကီးက ဆက္​တိုက္​ ျဖစ္​လာတယ္​... တကယ္​အသက္​ကယ္​ဖို႔ လိုလာတဲ့အခ်ိန္​ ​ေဆး​ေတြမတိုး​ေတာ့ မလိုအပ္​ဘဲ အသက္​ဆံုး႐ႈံးရတယ္​...
.​ေဆး​ေတြကို ​ေသာက္​ရမွာမ​ေၾကာက္​ လြယ္​လင္​့တကူ ဝယ္​​ေသာက္​ၾက​ေတာ့ လိုင္​စင္​မဲ့ ​ေဆး​ေစ်းကြက္​ႀကီးက ပိုႀကီးလာတယ္​.. ပညာကိုဆံုးခမ္​းတိုင္​​ေအာင္​ မသင္​လိုဘဲ ​ေဆး​ေရာင္​းရင္​ သ​ေဌးျဖစ္​တယ္​ဆိုတဲ့ အ​ေတြး​ေတြ မ်ားလာတယ္​..​ေဆးဝါးအတု​ေတြ ​စံမညီ ​ေဆးဝါး​ေတြကို လြယ္​လြယ္​​ေလး လက္​ခံတဲ့ ႏိုင္​ငံႀကီးျဖစ္​လာခဲ့တယ္​... အတုကို သိသိႀကီးနဲ႔ ​ေစ်း​ေပါ​ေပါနဲ႔ဝယ္​ လိုင္​စင္​႐ွိ​ေဆးအတိုင္​း လိုက္​​ေရာင္​းတယ္​.. အျမတ္​ႀကီးႀကီးစားလာၾကတယ္​.. ကုသိုလ္​ရ​ေအာင္​ လူ​ေတြကုတဲ့ ​ေဆးဝါး​ေတြ ​ေရာင္​း​ေနရင္​း သိသိနဲ႔ဘဲ လူသား​ေတြ ဒုကၡ ​ေရာက္​​ေအာင္​ ​ေဆးတိုက္​ၿပီး လူ႔က်န္​းမာ​ေရး​ေတြ ပ်က္​စီးလာ သက္​တမ္​း​ေတြတိုကုန္​​ေအာင္​လုပ္​​ေနတဲ့ ​ေနရာတစ္​ခု ျဖစ္​ျဖစ္​လာတယ္​...
ဒီလိုႀကီးမားတဲ့ ျပသနာ ​ေတြကို က်မတို႔ က်န္​းမာ​ေရး ​ေလာကသား​ေတြအ​ေနနဲ႔​ေရာ.. ​ေျဖ႐ွင္​းတဲ့​ေနရာမွာ ပါၾကရဲ႕လား...
၁. GP ဆရာဝန္​က ​ေစ်းသက္​သာတဲ့ လိုင္​စင္​မဲ့​ေဆးဝါး​ေတြ ဝယ္​ခ်င္​​ေန​ေသးလား ဆက္​သံုးခ်င္​​ေန​ေသးလား
၂. ​ေဆးဝါး​ေတြၫႊန္​ၾကားတဲ့​ေနရာမွာ ဘာ​ေဆးကို ဘာ​ေၾကာင္​့​ေသာက္​ရတယ္​ လို႔ လူနာ​ေတြကို ဘယ္​အတိုင္​းအတာအထိ႐ွင္​းျပမိလဲ
၃. မလိုအပ္​ဘဲ ပဠိဇီဝ​ေဆး​ေတြ ထည္​့သံုးမိ​ေနပီလား
၄. ​ေဆးဝါး​ေတြရဲ႕ ​ေဘးထြက္​ဆိုးက်ိဳး​ေတြၾကံဳရတဲ့အခါ သက္​ဆိုင္​ရာကို သတင္​း​ေပးပို႔ျဖစ္​ရဲ႕လား
၅. ​ေကာ္​မ႐ွင္​ နဲ႔ လက္​​ေဆာင္​ပို​ေပးတဲ့ ​ေဆးကုမၸဏီရဲ႕ ​ေဆးဝါး​ေတြကို ​ေစ်းႀကီး​ေနလဲ လူနာ​ေတြကို ၫႊန္​ၾကားမိ​ေနလား
၆. မလိုအပ္​ဘဲ Generation နဲ႔ price ျမင္​့မွ ​ေကာင္​းတယ္​ဆိုတဲ့ အ​ေတြး​ေတြ မ်ား​ေန​ေသးလား
၇. ရမ္​းကု​ေတြ ကို ထိမ္​းခ်ဳပ္​ဖို႔ ​ေက်းရြာ အထိ က်န္​းမာ​ေရး ဝန္​ထမ္​းနဲ႔ အ​ေျခခံ​ေဆးဝါး​ေတြ လံု​ေလာက္​​ေအာင္​ ႀကိဳးစား​ေနၾကပီလား...
အစ႐ွိတဲ့ ​ေမးခြန္​း​ေပါင္​းမ်ားစြာ ​ေတြးမိ​ေနပါတယ္​ ...
တကယ္​​ေတာ့ ဒီစာကို ဆရာဝန္​တ​ေယာက္​ လစာက မ​ေလာက္​ငွလို႔ ညပိုင္​းထိုင္​​ေနတဲ့ ​ေဆးခန္​း... လူနာမ႐ွိတဲ့အခ်ိန္​မွာ ​ေရးျဖစ္​မိသြားတာပါ....
:-) :-) :-)