ကမာၻ ​ေက်ာ္​​ေတြ ​ေျပာတဲ့စကား အလြယ္​မယုံၾကနဲ႔

ကမာၻ ​ေက်ာ္​​ေတြ ​ေျပာတဲ့စကား အလြယ္​မယုံၾကနဲ႔

ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၀၈ ဘ႑ာ​ေရး ပ်က္​ကပ္​ႀကီးကို အခုစာ
ဖတ္​ၾကတဲ့ သူတိုင္​း သိၾကမည္​ဆိုတာ သံသယမ႐ွိ
​ေပ။အဲဒိတုန္​းက အ​ေမရ္​ိကန္​ စ​ေတာ့​ေဈးကြက္​ အ
​ေျခ​အ​ေနသည္​ လက္​႐ွိမ်က္​​ေမွာက္​ကာလ အ​ေျခအ​ေန
ႏွင္​့ ၈၀%​ေလာက္​နီးပါး တူညီ​ေနျပ​ီဆ္ို တာ တ​ေန႔က
CNBC မွာ​ေကာ CNN မွာပါ ​ ႐ွင္​းျပသြားတာကို
​ေတြ ့လိုက္​ရသည္​။ ၎႐ုပ္​သံလိုင္​းတို႔က ၿပီးခဲ့တဲ့
အပတ္​က Jackson Hole မွာ ​မွတ္​ခ်က္​​ေပးခဲ့
တဲ့ Fed ဥကၠ႒ Jerome Powell၏ စကားအ​ေပၚ
​အ​ေျခခံၿပီး ​ေျပာၾကားျခင္​းလို႔ ျမင္​မိသည္​။

လက္​႐ွိအ​ေမရိကန္​ စ​ေတာ့​ေဈးကြက္​ အ​ေနအထား
သည္​ သမိုင္​းတ​ေလ်ွာက္​ အျမင္​့ဆံုး အ​ေနအထား
သို႔ ​ေရာက္​ ႐ွိ​ေနတာ​ေတာ့ အမွန္​ဘဲ။Fed ဥကၠ႒
​ေျပာခဲ့သလို အလုပ္​အကိုင္​ႏႉန္​းထား ကလည္​း
အ​ေကာင္​းဆံုးအ​ေနအထား၊ စီးပြား​ေရး တိုးတက္​
မႉ့ႏႉန္​းသည္​ကလည္​း ခန္​႔မွနိးသည္​ထက္​​ေတာင္​သာ
လြန္​​ေကာင္​းမြန္​​ေနသည္​။ တ​ေန႔ကထြက္​၇ွိတဲ့ အ​ေမ
ရိကန္​ GDP ​ေဒတာသည္​ ယခင္​က 4.10%/
ခန္​႔မွန္​းက 4.00%/ အမွန္​ထြက္​႐ွိမႉ ့က 4.20%
အထိ ႐ွ္​ိခဲ့သည္​။ Fed ဗဟိုဘဏ္​ရဲ႕ Inflation
ကို ​ေျခရာခံရာ၌ အဓိက အသုံးျပဳတဲ့ ​ေဒတာတခု
ျဖစ္​တဲ့ Core PCE ​ေဒတာသည္​ 2.0% မွာ ႐ွိ
​ေနပါသည္​။ ၿပီးခဲ့တဲ့ Jackson Hole မွာ Fed
ဗဟိုဘဏ္​ဥကၠ႒ က အနာဂတ္​မွာ စီးပြား​ေရး
​ေဒတာ​ေတြ အား​ေကာင္​းခဲ့ရင္​ ဗဟိုဘဏ္​ အတိုး
ႏႉန္​းကို ​ေျဖး​ေျဖးခ်င္​းတိုးမယ္​လို႔ ဆိုခဲ့သည္​့အ​ေပၚ
CNBC က `dovish´လို႔ ယူဆ​ေၾကာင္​း
မွတ္​ခ်က္​ျပဳ​ေတာ့၊ ​ေဒၚလာ က်ၿပီး၊ ကမာၻ ့​ေရႊ
​ေဈးႏွင္​့အတူ စ​ေတာ့ ​ေတြ တက္​ခဲ့သည္​။

အမွန္​တကယ္​ dovish´ဆိုတာကFed ဗဟိုဘဏ္​
သည္​ အတိုးႏႉန္​းကို အခ်ိန္​ၾကာၾကာ ထားလို႔ ရ ရင္​
ရႏိူင္​သ​ေလာက္​ အနိမ္​့ level ​ေနရာ၌ ထားမည္​´
ဟူ​ေသာ စကားမ်ိဴးကို မွ အမွန္​တကယ္​dovish´ လို႔ ယူဆလို႔ ရသည္​။ အခု CNBC ကdovish´
လို႔ မွတ္​ခ်က္​​ေပး ​ေကာက္​ယူတဲ့အ​ေပၚ ကြၽန္​ုပ္​က
သံသယ ျဖစ္​မိလို႔ Powell ​ေျပာခဲ့တဲ့ Speech
အျပည္​့အစုံကို ​ေသ​ေသခ်ာခ်ာ တလ​ံုးခ်င္​း အဓိပၸါယ္​
​ေကာက္​ ျပန္​ဆိုၾကည္​့​ေတာ့ `dovish´လို႔ ယူဆ၍
မရတာကို ​ေတြ ့လိုက္​ရသည္​။ မ​ေက်နပ္​လို႔ ထပ္​ၿပီး
​ေလ့လာၾကည္​့​ရာ၌ Fed funds rate ၏
Powell ​ေျပာအၿပီး အတိုးႏႉနိးလားရာ ​ေဖာ္​ျပမႉ ့ကို
​ေလ့လာၾကည္​့​ေတာ့လည္​း စက္​တင္​ဘာ အတိုးႏႉန္​း
တိုးႏိူင္​​ေခ် ၉၆%အထိ ​ေတာင္​ ျမင္​့တက္​လာတာ
​ေတြ ့ရသည္​။

အတိုးႏႉန္ းနိမ္​့နိမ္​့၌ ထား႐ွိျခင္​းသည္​ စီးပြား ​ေရးလုပ္​
ငန္​းမ်ား အတြက္​ ​ေခ်း​ေငြ ျဖင္​့ ခ်ဲ့ထြင္​မႉ ့လုပ္​ရာတြင္​
အတိုးႏႉန္း သက္​သာ​ေစႏိုင္​ၿပီး၊အက်ိဴးျပဳမႉ ့ပိုၿပီး
႐ွိ​ေစႏိူင္​ပါသည္​။ မိသားစုတို႔အတြက္​ လည္​း အ
က်ိဴး႐ွိ​ေစႏိူင္​ပါသည္​။၎ အ​ေျခအ​ေနမ်ိဴးသည္​
အျမဲတမ္​းလိုခ်င္​လို႔​ေတာ့မရ​ေပ။Fed ဗဟိုဘဏ္​က
​ေတာ့ အဲဒိအ​ေျခအ​ေနမ်ိဴးကို
အ​ေမ​ရိကန္​ အင္​ဖ​ေလး႐ွင္​း အနိမ္​့​ေနရာ၌ ႐ွိ​ေနၿပီး၊
အလုပ္​လက္​မဲ့ႏႉန္​းကလည္​း အသင္​့အတင္​့
​ေနရာမ်ိဴး၌သာ ႐ွိ​ေနသည္​့ အ​ေနအထားမ်ိဴး
မွသာ အခြင္​့​ေပး​ေလ့႐ွိသည္​။

Fed ဗဟိုဘဏ္​သည္​ inflation ႏွင္​့ အလုပ္​လက္​မဲ့ႏႉန္​း ၊ တို႔ကို ထိန္​းညႇိ ရာ၌ ဗဟိုဘဏ္​ အတိုးႏႉန္​း ကို အတိုး
အ​ေလ်ွာ့ လုပ္​ျခင္​းျဖင္​့ ကိုင္​တြယ္​ ႀကိဳးကိုင္​​ေလ့႐ွိသည္​။
လာမည္​့ စက္​တင္​ဘာလ ဗဟိုဘဏ္​ အစည္​းအ​ေ၀း၌
Fed ဗဟိုဘဏ္​၏္​ အတိုးႏႉန္​းတိုးရန္​ အ​ေနအထား
က လက္​႐ွိ၌​ေတာ့ ​ေသြဖယ္​ျခင္​းမ႐ွိ​ေသး​ေပ။

၂၀၀၇ခုႏွစ္​ ၊​ေအာက္​တိုဘာ၌ အ​ေမရိကန္​စ​ေတာ့
​ေဈးကြက္​ အျမင္​့ဆံုးအ​ေနအထားအထိ ​ေရာက္​႐ွိ
ခဲ့သည္​။၎​ေနာက္​ ၂၀၀၈ခုႏွစ္​၊စက္​တင္​ဘာ ၁၅
၌ Lehman Brothers ဘဏ္​ႀကီး ၿပိဳလဲမႉ့ႏွင္​့
အတူ ဘ႑ာ​ေရး ပ်က္​ကပ္​ႀကီး စတင္​ျဖစ္​
ခဲ့သည္​။၂၀၀၉ခုႏွစ္​၊မတ္​လ ​ေရာက္​​ေတာ့ အ​ေမရိ
ကန္​စီးပြား​ေရး ​ေအာက္​ဆံုးအထိ ထိုးက်ခဲ့သည္​။
၂၀၀၅ခုႏွစိ၊ဇူလိႉင္​ ​​လ၌ွ Fedဥကၠဌ Bernanke
က အိမ္​ယာ​ေျမ​ေဈးကြက္​ ပူ​ေဖာင္​း ႀကီး ႀကီးထြား
​ေနၿပီး၊ မၾကာခင္​ ​ေပါက္​ကြဲၿပီး တိုင္​းျပည္​စီးပြား
​ေရး ကို ကပ္​ဆိုက္​ ​ေစႏိူင္​တဲ့ အ​ေနအထားမ်ိဴး
႐ွိ​ေနသည္​့ အ​ေပၚ အင္​တာဗ်ဴးတခု၌ ​ေျဖၾကား
ရာတြင္​ `အိမ္​ယာ​ေျမ ​ေဈးကြက္​ႀကီး ၿပိဳလဲဖို႔
ဆိုသည္​မွာ သမိုင္​း၌လည္​း မ႐ွိခဲ့သလို၊ လက္​႐ွိ
အ​ေနအထားကလည္​း ခင္​ဗ်ားတို႔ သိတဲ့အတိုင္​း
ဘဲ​ေလ´ဟူ၍ ​ေငါ့​ေတာ့​ေတာ့ မွတ္​ခ်က္​​ေပးခဲ့သည္​။

၂၀၀၈ခုနစ္​၊ ဇန္​န၀ါရီ မွာ ရီဆက္​႐ွင္​း (recession)
စ၍ ​ေနသည္​့တိုင္​ Bernanke က​ေတာ့ စိုးရိမ္​စရာ
မ႐ွိ​ေၾကာင္​း ​ေျပာၾကားခဲ့သည္​။၂၀၀၈ခုႏွစ္​၊ ​ေမလ
၌ ဘ႑ာ​ေရး ၀န္​ႀကီးHank Paulson က​ေတာင္​
​ေကာလာဟလ ႏွင္​့ သတင္​းတု ​ေတြ အ​ေပၚ အယုံ
အၾကည္​ မ႐ွိၾကရန္​ႏွင္​့ ​​ေဈးကြက္​မတည္​ၿငိမ္​မႉ ့
ႏွင္​့ က​ေသာင္​းကနင္​း ျဖစ္​မႉ ့အ​ေနအထား၌
အခုမွ စတာ မဟုတ္​ဘဲ အဆံုးသတ္​တာလို႔ မွတ္​
ခ်က္​​ေပး​ေျပာၾကားခဲ့သည္​။၂၀၀၈ခုနစ္​၊ဇြန္​လ၌
ပ်က္​ကပ္​ျကီးမတိုင္​ခင္​ ၃လ အလို ​ေရာက္​သည္
အထိ Fed ဥကၠ႒ Bernanke က ​ေလ သံ
မ​ေလ်ွာ့ခဲ့​ေသး​ေပ။ ပ်က္​ကပ္​ႀကီး မစတင္​ခင္​
၂လ အလို ​ေလာက္​အထိ ဘ႑ာ​ေရး ၀န္​ႀကီး
ကလည္​း ``Our banking system is a
safe and a sound one.´´လို႔ ဆိုၿပီး
​ေလ သံ က်ယ္​ထားခဲ့သည္​။ ​ေျပာလိုသည္​မွာ
ႏိူင္​ငံ​ေက်ာ္​ဘဲျဖစ္​ျဖစ္​၊ကမာၻ​ေက်ာ္​ဘဲ ျဖစ္​ျဖစ္​
ပုထုစဥ္​ မ်ားသာ ျဖစ္​ၾကလို႔ အမွား နဲ႔ ကင္​း
ႏိူင္​ၾကသူမ်ား မဟုတ္​တာ ရယ္​ အနာဂတ္​
အ​ေျခအ​ေန ကို ႀကိဳတင္​ ​ေဟာကိန္​းထုတ္​လို႔
မရႏိူင္​ဘူး ဆိုတာကိုရယ္​ ကို သိ​ေစအပ္​ဖို႔
ရန္​ ျဖစ္​သည္​။

အခုလည္​း Fed ဥကၠ႒ Powell က ရီဆက္​႐ွင္​း ဆို
တာ မျဖစ္​ႏိူင္​​ေၾကာင္​းႏွင္​့ သမၼတႀကီး ထရမ္​့ကလည္​း
စီးပြား​ေရး အလြန္​အမင္​း ​ေကာင္​းမြန္​​ေနၿပီး၊ အလုပ္​အ
ကိုင္​ ႏႉန္​းလည္​း အျမင္​့ဆံုး အ​ေနအထား၌ ႐ွိ​ေနတယ္​
လို႔ ဆိုထားသည္​။ အ​ေမရိကန္​ အမ်ိဴးသား​ေႂကြးၿမီက
$21 ထရီလီယံ ​ေရာက္​​ေန ၿပီ။ $10 ထရီလီယံ
မ်ွ တန္​ဖိုး႐ွိၾက​ေသာ ဘြန္​း(ဒ)​ေတြ က yieldထြက္​
ႏႉနိးအႏႉတ္​ျပ​ေနၾကသည္​။WeWork, Telsaႏွင္​့
Netflix ကုမၸဏီ တို႔က လုပ္​ငန္​းအ႐ွဴံးျပ​ေနသည္​့
တိုင္​ ​ေဒၚလာ ဘီလီယံခ်ီၿပီး အရင္​းအႏွီး​ေငြ​ေၾကး
ျဖည္​့တင္​း၍ ရ​ေနသလို ၊ စ​ေတာ့​ေဈးႏႉနိးမ်ားလည္​း
က်သြားျခင္​းမ်ိဴး ဟူ၍ မ႐ွိ​ေသး​ေပ။ ဘယ္​အခ်ိန္​မွာ
ဒုကၡ ​ေပးၾကမလည္​း​ေတာ့ မသိ​ႏိူင္​​ေပ။

၁၉၇၀ခုႏွစ္​ ၌ လက္​တင္​အ​ေမရိက ​ေႂကြးၿမီျပႆနာ
​ေၾကာင္​့ ဘဏ္​မ်ားအ​ေပၚ အၾကပိအတည္​း ဆိုက္​​ေစ
ခဲ့ျခင္​း သည္​ နိမိတ္​ျပ လကၡဏာ​ေတာင္​ မ​ေတြ ့လိုက္​
ရ​ေပ။၁၉၈၀ခုႏွစ္​၌ ခ်ီလီႏွင္​့ ​ေမာ္​႐ုိကို တို႔၏ အၾကပ္​
အတည္​း၊၁၉၉၀ခုႏွစ္​ အ​ေစာပိုင္​း၌ ဆီြဒင္​ ၊​ေနာ္​​ေ၀၊ဖင္​လန္​ႏွင္​့ ဆို႐ွယ္​လစ္​ႏိုင္​ငံအမ်ားစုတို႔၏ စီးပြား​ေရးအ
ၾကပ္​အတည္​းျပႆနာ၊၁၉၉၄-၁၉၉၅ ကာလ၌
ဗင္​နီဇြဲလား ၊ဘရာဇီးႏွင္​့ မကၠဆီကို တို႔၏ အၾကပ္​အတည္​း စသည္​တို႔သည္​ ​ေျခရာခံလို႔ မရခဲ့တဲ့ နမူနာ
အျဖစ္​အပ်က္​မ်ား ျဖစ္​ၾကသည္​။

၁၉၉၇၌ ထိုင္​း၊အင္​ဒိုနီး႐ွား၊ႏွငိ့ အာ႐ွႏိုင္​ငံအမ်ားစုတို႔၏
ဘ႑ာ​ေရး ပ်က္​ကပ္​ မ်ိဴးသည္​ IMF တို႔ World
Banks တို႔ အ​ေစာပိုင္​း ခန္​႔မွန္​းခ်က္​ အတိုင္​းသာ
အမွန္​႐ွိခဲ့ရင္​ အာ႐ွ ပ်က္​ကပ္​မ်ိဴး ျဖစ္​လာစရာ
အ​ေၾကာင္​းမ႐ွိႏိူင္​​ေပ။​ေတာင္​ကိုးရီးယားႏိူင္​ငံဆို
၁၉၉၇ခုနစ္​၊ဇန္​န၀ါရီ ၁ ရက္​​ေန႔မွာ သမၼတ Y.S.Kim
က ၁၉၉၆ခုႏွစ္​ တႏွစ္​လံုးရဲ႕ စီးပြား​ေရး တိုးတက္​မႉ ့
သည္​ ၇.၁% အထိ ျမင္​့တက္​ခဲ့သည္​ဟု ဂုဏ္​ ယူ ၀့ံ
ႂကြားစြာ ​ေၾကညာခဲ့သည္​။ အဲဒိအခ်ိန္​၌ ​ေတာင္​ကိုး
ရီးယား စီးပြား​ေရးသည္​ ကမာၻ ​ေပၚ၌ ၁၁ႏိူင္​ငံ​ေျမာက္​
အႀကီးဆံုးျဖစ္​ခဲ့သည္​။

၁၉၉၇ ခုႏွစ္​တာ​ ကာလ၌ ​ေတာင္​ကိုးရီးယား စီးပြား
​ေရး ကို အ​ေျခ ခံၿပီးIMF က ၁၉၉၈ခုႏွစ္​ထဲမွာ
လက္​႐ွိထက္​​ေတာင္​ ပို​ေကာင္​းႏိူင္​​ေၾကာင္​းခန္​႔မွန္​း
ခဲ့သည္​။​ေတာင္​ကိုးရီးယား​ေငြ​ေၾကးကလည္​း တည္​
ၿငိမ္​မႉ့ ႐ွိ​ေနခဲ့သည္​။အလုပ္​လက္​မဲ့ႏႉန္​းကလည္​း
၂.၅%သာ ႐ွိခဲ့သည္​။အစိုးရ ​ေႂကြးၿမီ ဘြန္​း
အဆင္​့ ကို လည္​းMoody`s ​ေအဂ်င္​စီ အဖြဲ႔အစည္​း
က A-1 အဆင္​့၌ ထား႐ွိသတ္​မွတ္​ခဲ့သည္​။
အဲဒိႏွစ္​ ​ေႏွာင္​းပိုင္​းမွာတင္​ စီးပြား​ေရး​ေႏွး​ေကြးမႉ့ ့အဆင္​့
က​ေန ဘဏ္​စနစ္​ ပါ ၿပိဳလဲ ခဲ့သည္​အထိ ျဖစ္​ခဲ့ၿပီး၊
၁၉၉၈ ခုႏွစ္​ထဲ ​ေရာက္​​ေတာ့ အလုပ္​လက္​မဲ့ႏႉန္​းက
လည့း္​ ၈%အထိ ျမင္​့တက္​ခဲ့သည္​။ ​ေတာင္​ကိုးရီးယား
စ​ေတာ့ ​ေဈးကြက္​ တခုလံုးလည္​း က​ေသာင္​းကနင္​း
ျဖစ္​ခဲ့ၿပီး စ​ေတာ့​ေဈးႏႉန္​းမ်ားသည္​ တႏွစ္​အတြင္​း
၅၀%​ေက်ာ္​အထိ က်ဆင္​းခဲ့ၿပီး စီးပြား​ေရး ပ်က္​ကပ္​
႐ုပ္​လံုးအျပည္​့ ​ေပၚခဲ့သည္​အထိ ဆိုးရြားမႉ ့႐ွိခဲ့သည္​။

ဤသို႔​ေသာ အတိတ္​က ျဖစ္​ရပ္​မ်ားကို ​ေလ့လာသုံး
သပ္​ၾကည္​့ပါက. အတိတ္​ကအ​ေျခအ​ေန၊ ပစၥဳန္​ပၸန္​
အ​ေျခအ​ေန၊ တို႔ကို အ​ေျခ ခံၿပီး အနာဂတ္​မွာ ဘာ
ျဖစ္​မည္​။ မျဖစ္​မည္​၊ဆိုသည္​့ ​ေဟာကိန္​းထုတ္​မႉ့၊
ခန္​႔မွန္​းသုံးသပ္​ထားမႉ့မ်ားသည္​ ကမာၻ ​ေက်ာ္​ပုဂၢိဳလ္​၊
ကမာၻ​ေက်ာ္​အဖြဲ႔ အစည္​းပင္​ ျဖစ္​လငိ့ကစား အမ​ွား
႐ွိ​ေစႏိူင္​ၾကသည္​ျဖစ္​​ေသာ​ေၾကာင္​့ "Must/Will"
တို႔ အစား ပ႐ုိႀကီးမ်ားက​ေတာင္​"may/might"
ဆိုသည္​့ စကားလံုးမ်ားကို သုံးၾကၿပီး၊ ကြၽန္​​ေတာ္​တို႔
ေတြလည္​း ​​ေဈးကြက္​ လားရာ ၊​ေဈးႏႉန္​း
လားရာ ကို ခန္​႔မွန္​းရာ ၌ က်ိနိး​ေသ ျဖစ္​မည္​။
က်ိန္​း​ေသ သြားမည္​။ဟူ​ေသာ အာ​ေဘာ္​လြန္​စကားမ်ိဴး
ကို မသုံးသင္​့ပါ​ေၾကာင္​း ​တိုက္​တြန္​းအၾကံျပဳလိုက္​ရသည္​။

Author-Ko Nay Nay
Fri,Aug 31