YARATILIŞ DESTANI
Türklerin ilk destanıdır.Dünyanın varoluşu,Tanrının varlığı,bireyin ve şeytanın ortaya çıkışları üzerine gelişmiş bir Türk destanıdır.Bugünlere kadar gelen destan, hala Orta Asya'da ve Yakutlarca söylenmektedir.
ALP ER TUNGA DESTANI
Büyük bir Türk hükümdarı olan Alp Er Tunga' mö 7.yüzyılda yapılan Türk-İran savaşlarındaki kahramanlıkları anlatılır.Alp Er Tunga,İran orddularını defalarca mağlup etmiş ancak;en son İran hükümdarı olan Keyhüsrev'e yenilerek öldürülmüştür.B u destandan bize kalan Alp Er Tunga sagusudur ki,Kaşgarlı Mahmut tarafından Divan'ü Lugat'i Türk'te yazıya geçmiştir.
ŞU DESTANI
Kaşgarlı Mahmut'un Divan'ı Lugat'i Türk adlı eserinde yer alan bir destandır.Şu,MÖ 4.yüzyılda yaşamış kahramanlıkları dille destan bir hükümdardır.Makedonyalı İskender'in Türk ilkelerine yürüyüşü ile Şu'nun kahramanlıkları birleştirilmiştir.
()
OĞUZ KAĞAN DESTANI
Bu destanda Hun hükümdarı Oğuz'un(Mete/Motun,MÖ 209-174) Orta Asya'da Türk birliğini kurması anlatılır.Destan parçalarının bir kısmı,13.yüzyılda Uygur alfabesiyle yazıya geçirilmiştir.Destanın bu nüshası bugün hala Paris'te bulunmaktadır.
ATİLLA DESTANI
V.yüzyılda Avrupa'a hüküm süren Atilla'nın kahramanlıklarını anlatan destan,Türkçe söylenmiş haliyle elimizde bulunmamaktadır.Onun destanı Slav,Cermen,Fin,Fransız destanlardaki mitlerden çıkarılmaktadır.Özellikle Cermen destanı Nibelungen'de onun kahramanlıkları ve aşk hayatı ele alınmıştır.Batılı kaynaklar ise,Atilla'nın sarayında şairler olduğundan,bu şairlerin kağanın kahramanlıklarını Hun dilinde aktardıklarından söz eder.
BOZKURT DESTANI
Göktürklerin dişi bir kurttan nasıl türedikleri ve çoğaldıkları anlatılan destandır.Çin kaynaklarından alınılan bilgilere göre:Göktürkler,Hun yurdunun kuzeyindeki So ülkesinden çıktılar.Başbuğlarının adı Kopangu idi.Kopangu'nun on altı kardeşi vardı ve bunlardan birinin annesibir kurttu.Bir kurt çocuğu olan bu genç,rüzgar ve yağmurlara hükmederdi.Düşmanları kardeşlerini yok ettiği zaman,felaketten yalnız bu genç kurtuldu.
ERGENEKON DESTANI
Bu destanda Göktürklerin ergenekon denen bir yere sığınmaları,orada dört yüzyıl oturup çoğalmaları daha sonra da bir demir dağı eriterek oradan çıkıp bir devlet kurmaları anlatılır.Bu destan,13. yüzyılda Moğol tarihçisi Reşidüddin tarafından yazıya geçirilmiştir.
TÜREYİŞ DESYANI
Uygurların erkek bir kurttan türeyerek çoğalmalarını anlatır.
GÖÇ DESTANI
Bu destanda,Uygurların Kırgız baskılarına dayanamayarak Doğu Türkistan'a göç edişleri(MS.840) ele alınmıştır.Elimizde Türkçe manzum parçaları bulunmamaktadır.