آیا رنگ‌ها بر بدن و روان انسان تأثیر مشابه دارند؟

همانطور که در پست قبل گفته شد، رنگ‌ها از دو طریق بر انسان تأثیرگذار هستند: از طریق احساسات ذهنی، و از طریق تأثیر بر وضعیت فیزیولوژیک بدن.

تأثیر اولیه‌ی رنگ به دریافت احساسی رنگ مربوط است، که به تفسیر نور مرئی و رنگ‌های آن توسط مغز مربوط می‌شود. مثلاً زمانی که فشار ملایمی از طریق پلک بر روی کره‌ی چشم وارد می‌کنید و یا اینکه زمانی که فرد تحت شوک الکتریکی در یک محیط تاریک قرار می‌گیرد، احساس رنگی را که به صورت رنگ نامرئی در مغز شکل می‌گیرد و خارج از کار چشم می‌باشد را به عنوان اثر ذهنی رنگ‌های عینی تعریف می‌کنند. در واقع در طی انجام این کار تحریک سلسله اعصاب شبکیه چشم توسط الکتریسیته یا فشار ملایمی که به چشم وارد می‌شود، باعث ایجاد رنگ می‌شود که به صورت خارج از آن چیزی که چشم دیده است نشان داده می‌شود.

تأثیر دیگر رنگ‌ها عبارت است از اثرات ذهنی رنگ‌هایی که ما می‌بینیم. هر رنگی احساسات معینی را در فرد ایجاد می‌کند که این احساس ممکن است با سایر افراد متفاوت باشد. و آن شامل احساسی است که رنگ در ذهن فرد تداعی می‌کند. بر این اساس رنگ‌های دارای طول موج بلندتر مانند رنگ قرمز و نارنجی معمولاً گرم‌تر است. رنگ‌هایی با طول موج کوتاه مثل آبی و سبز سرد احساس می‌شوند. احساس گرمی و سردی رنگ در واقع اثرات ذهنی رنگ‌های عینی می‌باشد که می‌تواند از جنبه روانشناسی رنگ مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد. این جنبه از رنگ‌ها هیچ ارتباطی به اثرات فیزیولوژیک رنگ ندارد.

تأثیر دیگری که رنگ‌ها بر بدن انسان دارند، تأثیری است که آنها بر فیزیولوژی بدن انسان می‌گذارند. معمولا تأثیر رنگ بر میزان تنفس، تعداد نفس، و مقدار فشار خون در مطالعات متعدد مورد بررسی قرار گرفته است. بسیاری از فرایندهای فیزیولوژیک بدن، از جمله ترشح هورمون رشد و هورمون‌های دیگر، می‌تواند تحت تأثیر تشعشعات خورشیدی و طول روز قرار داشته باشد. مثلاً اکثر ترشح هورمون رشد معمولاً صبح‌ها اتفاق می‌افتد. این اثری است که نور می‌تواند بر روی فعالیت فیزیولوژیک و بیومکانیکی بدن داشته باشد. در واقع انطباق میزان ترشح هورمونی بدن با شبانه روز در تاریکی و روشنی از پاسخ‌های بدن به رنگ‌ها می‌باشد.

در یک مطالعه که در سوئیس انجام شده است، بر اساس تحقیقاتی که بر روی رنگ‌ها و اثر درمانی آنها بر روی بعضی از بیماری‌ها صورت گرفته است، مشخص شده است که رنگ‌ها می‌توانند بر فشار خون، ضربان قلب، وضعیت فیزیکی بدن، تعداد تنفس، و حتی بر روی اثرات درد و واکنش‌های روانی فرد تأثیر داشته باشد. طبق این مطالعه رنگ قرمز و زرد به عنوان رنگ‌های محرک و رنگ سبز و آبی آرام کننده بودند. بنابراین، رنگ‌ها بر اساس طول موج بلند و کوتاه می‌توانند نقش‌های متفاوتی در افراد داشته باشند.

نکته‌ی دیگری که در مورد رنگ حائز اهمیت است، نقشی است که رنگ‌ها در ارتباط با طبیعت، اعتقادات دینی، فرهنگ، و تجربه‌های زندگی در افراد مختلف دارند. بدین ترتیب هر فردی بر اساس معیارهای گفته شده تعبیر خاصی از رنگی که می‌بیند، در ذهن خود تداعی می‌کند. این تفاوت رنگ‌ها در میان ملل و اقوام مختلف نیز گاه می‌تواند متفاوت و یا مشابه باشد. از سوی دیگر مفاهیمی از رنگ که زمانی توسط افراد برای رنگ‌ها برگزیده و انتخاب شده است، بعد از طی مدتی ممکن است کاملاً اعتبار احساسی خود را از دست بدهد و به نحو دیگری در فرد تعبیر شود.