🎧 İyi bir kulaklık, dinlediğiniz müziği ne derece etkiler? 🎧

Özellikle kulakiçi(iem) kulaklıklara karşı ilgisi olan biri olarak, müzik dinlemeyi kalpten seven kişilerin ilgi duyabileceği bir konuda, kendi hikayemden de bir şeyler katarak bildiklerimi naçizane paylaşmak istiyorum. Çünkü iyi bir kulaklık, müziği gerçekten olumlu anlamda inanılmaz etkiliyor.

image src

Müzik dinlemek güzeldir. Sanmıyorum ki aramızda farklı düşünen birileri olsun. Ancak pek çok kişi genelde kulaklığının ona yettiğini düşünüyor. Müziği, cızırtısız bir şekilde duymak ona yeterli geliyor. Peki ama müziğinizi o ana dek dinlemediğiniz kadar kulağınıza güzel gelmesini istemez miydiniz? "Keşke böyle bir kulaklığa daha önce sahip olsaymışım, neler kaçırmışım" şeklinde düşündüğünüz hiç olmadı mı? Eğer olmadıysa kulaklık dünyasına biraz daha yakından bakmamız gerekecek bu durumda. Steemit'e yeni başladığımda, kulaklık almak için dikkat edilecek noktaları oldukça uzun bir kulaklık alma rehberi yazısı altında paylaşmıştım. Eğer konuya ilginiz var ise önce o yazıdan başlamanız çok daha doğru olur. Esasında yazacağım bu yazı da oradan pek çok referans içerecek. Bu sefer biraz daha işin hobi tarafına eğilecek ve duyabileceğimiz farkların altını çizmeye çalışacağım. O yazımda kulaklık alırken dikkat edilmesi gereken noktaları şu başlıklar altında toplamıştım:

• Kulaklık tipleri
• İzolasyon
• Dinlediğiniz müzik türü, aradığınız ses karakteri
• Kulaklıktaki sürücü teknolojisi
• Malzeme kalitesi, tasarım, konfor, kutu içeriği
• Dinlenilen müzik formatı/kayıt kalitesi
• Kulaklık-kaynak ilişkisi
• Kulaklıkların nereden ve nasıl satın alındığı

image src

Kulaklık ve taşınabilir müzikçalar(dap) konusu bir yolculuk gibidir, ilk adımları atar ve basamakları teker teker çıkarsınız. Ekipman denedikçe ve kullandıkça aradaki nüans ve farkları da görmeniz kolaylaşır, böylece kendi müzik zevkinize uygun olana doğru bir yol haritası çizmiş olursunuz. Benim hikayem de böyle başlamıştı ve halen devam ediyor. Yaklaşık 4 sene önce o an işimi görsün diye aldığım 0-50 tl arası Sony Mdr-Ex50lp ile başladım bu hobiye. Ardından 2. el Ultimate Ears Super.fi 5vi satın aldım 100 tl'ye. Net bir yükseltme olduğu fark ediliyordu. Bu iki kulaklıkla ilgili incelemelerimi yine Steemit'teki maceramdaki ilk 2 yazımda paylaşmıştım. (Steemit'e başlamak için ne kadar da doğru yazılar değil mi? 🤣🤣🤣)

Gördüğünüz üzere kulaklıkların nasıl çaldığını ifade etmek için bir takım terimler kullanmam gerekmiş. Bu hobinin bana kattığı en güzel şeylerden biri de kesinlikle dinlediğim kulaklığı analiz etme isteği ve bunu anlatmak için de başkalarının incelemelerini okuyarak kendimi geliştirmeyi amaçlamamdır. İzninizle öncelikle, dinlediğiniz müziğe uygun iyi ve kaliteli bir kulaklığın neleri değiştirdiğini anlatmak için bazı kavramlara değinmem gerekecek. Yani kulaklık için "baslar güm güm, tizler de şıkır şıkır çalıyor" diyerek işin içinden kolayca sıyrılamıyoruz.

image src

Kulaklığın nasıl çaldığını kelimelerle ifade etmek

Evrensel normlarda bir kulaklık incelemesinde gerçekten dikkate alınması gereken pek çok nokta bulunuyor. Aşağıdaki resim üzerinden değerlendirmemize başlayalım:

image src

Şekilde görüldüğü üzere yazar kulaklığın performansını belli kategorilere ayırarak değerlendirmeye almış. Frekansları(bas, mid, tiz) ayrı ayrı puanlamış, teknik performansı tonalite, çözünürlük ve enstrüman ayırımı olarak ayırmış, kulaklığın sahnesini genişlik ve derinlik olarak, kulaklığın tutarlılığını da kontrol ve denge olarak değerlendirmeye tabi tutmuş. Kullanıcı deneyimi başlığı altında da kulaklığın kulağa oturması/kulaktaki rahatlığı, izolasyonu ve malzeme kalitesini toplamış. Grafikteki konfigürasyon maddesi de bu arada kulaklığın sahip olduğu sürücü teknolojisini ifade ediyor(D harfi Dynamic yani dinamik sürücü, BA ise balans armatür ). IEM ise, kulaklıkların "in ear monitor" yani kulakiçi kulaklık olduğunu anlatan bir kısaltma.

Şimdi gelin konuya biraz örneklerle yaklaşalım.

-10 tl'lik bir kulaklık ile 500 tl'lik bir kulaklık arasındaki olabilecek muhtemel farkları irdeleyelim:

• 10 tl'lik bir kulaklığın sahnesinin dar olması kuvvetle muhtemeldir. Bu, 3D olarak enstrümanların birbirine çok yakın konumlandığı anlamına gelir. Eğer klasik müzik dinleyicisiyseniz yaylıların, vurmalıların, koral vokallerin birbirine belli bir mesafede oldukları geniş ve derin bir sahneye ihtiyacınız olacaktır. Bu bağlamda örneğin kafaüstü bir kulaklık olan Beyerdynamic Dt660 (32 ohm), klasik müzik ve opera için sizin karşınıza oldukça iyi bir seçenek olarak çıkabilir. Görüldüğü üzere kaliteye belli bir bütçe ile ulaşabiliyoruz.

• Düşük fiyatlı bir kulaklığın verdiği ses boğuk, perdeli veya yapay olabilir. Tonlama bir kulaklık için en önemli kriterlerden biridir. Eğer enstrümanları gerçekten de olduğu gibi(analitik çalmak deniyor buna) duyamayacaksak, o kulaklığı sorgulamamız gerekebilir. Bu arada bazı kullanıcıların, biraz daha renkli ve eğlenceli sunum sevdikleri de doğrudur. Bazı kullanıcılar bu aşırı gerçekçi, kuru sunumdan hoşlanmazlar. Ama yine de bu aşırı gerçekçi, doğal sunumun bir fiyatı olduğunu belirtelim.

• Eğer gerçekten elektronik, trance ağırlıklı müzikleri seviyorsanız, basların oldukça derine inmesini beklersiniz. Düşük fiyatlı kulaklıkların baslarının boğuklaştığını, uğultu haline geldiğini, diğer frekansları negatif anlamda örttüğünü ve yeterince derine inemediğini sıklıkla gözlemleyebiliriz. Basshead birisinin, kendi müzik zevkine uygun bir kulaklık alması en mantıklı yaklaşım olacaktır. Yazının sonunda elektronik-trance müzik için uygun olabilecek çeşitli fiyat skalasındaki kulaklıkları paylaşacağım.

(Techno-fi.net sitesi üyeleri belli zamanlarda ekipman buluşmaları düzenliyor. Benim de katılmış olduğum buluşmadan bir kare)
image src

• Benzer şekilde eğer rock-metal müzik ağırlıklı bir dinleyiciyseniz, kulaklığın müziğinizin hızını yakalamasını, elektro gitarları, davulun zillerini, vokalleri çok iyi bir şekilde duymayı, baslarının miktar olarak az da olsa sıkı olmasını beklersiniz. Düşük fiyatlı bir kulaklığın tiz başarımı nasıldır, aşırılık-parlama mevcut mudur, baterinin zilleri yeterince uzuyor mudur yoksa erkenden kesiliyor mudur(roll off) vb.. gibi soruları kendimize sorabiliriz. Thrash metal gibi hızlı müzikleri yakalamak ayrı bir mevzudur, metalhead'ler genelde bu sebepten armatür sürücülü kulaklıklar tercih ederler. Armatür sürücülü kulaklıklar da dinamik sürücülü kulaklıklara göre hem daha pahalı hem de piyasada bulunması daha zordur. Tiz konusu demişken bazı ucuz kulaklıklar, şarkı sözlerinde p,s,ç,ş gibi harflerin patlamasına sebep olurlar. Buna sibilans denir. Bu da müziğin zevkini baltalayan bir unsurdur.

• Bazı müzikseverler vokalleri mümkün olduğunca önde konumlanmış bir şekilde dinlemek ister. Genelde ucuz kulaklıklar, basları ve tizleri öne çıkararak midleri, yani vokalleri ve pek çok enstrümanın olduğu bölümü geride konumlandırırlar(buna consumer sound deniyor). Dolayısıyla ucuz bir kulaklığın vokal-mid konusunda ne derece başarılı olduğunu kendimizce tartmalıyız.

• Kulağınıza çok çok pahalı bir kulaklık taktığınızda hissettiğiniz ilk şey, kulaklığın size vermiş olduğu kontrol ve "ne yaptığımı biliyorum" hissi oluyor. Enstrümanları tane tane seçebilmeniz/duyabilmeniz, birbirlerine karışmıyor olmaları, o güne kadar duymadığınız detay sesleri size sunuyor olmaları, yapaylıktan uzak doğru tonlama, genel çözünürlüğün yüksek olması, sesteki hacim, canlılık ve kalitenin harika olması sizi gerçekten de mest ediyor. Ama 10 tl'lik bir kulaklık size bu duyguları haliyle yaşatamaz. Bir keresinde Lotto Paw Gold müzikçalar ve Oriolus Mk2 ile Metallica'dan Sad But True ve Eagles'dan Hotel California'yı dsd formatta dinleyerek bu hobinin üst noktalarını az buçuk da olsa tatma şansına erişmiştim. Gerçekten de anlatılmaz yaşanır dakikalardı. Yine benzer şekilde Noble Katana'yı da kulaklığıma takıp dinlediğimde içimden "para var, huzur var" dediğimi gayet net hatırlıyorum.

Bunun gibi maddeleri daha da arttırabiliriz. Kulaklık gerçekten göreceli bir konu olup, kişinin dinlediği müziğe uygun bir tercih yapmasının en kilit nokta olduğu unutulmamalıdır. Kulaklığınız, kullandığınız müzikçalar ile bir uyum içinde olmalıdır. Bunun için geçen yazımda kullandığım örneği yinelemek istiyorum:

"Yeraltından, kaynaktan gelen suyun çeşmeden aktığını düşünelim. İşte bu çeşme sizin müzikçalarınızdır. Eğer çeşmeye giden borular pisse, suyun tadında bozulmalar olacaktır. İşte bu borular da sizin kulaklığınızdır."

image src

Kendi yolculuğumdan konuya devam edelim. Müzikçalar olarak yaklaşık 4 yıl önce 110 tl'ye Sandisk Sansa Clip+satın almıştım ve halen de kullanıyorum. Ancak yaklaşık 1,5 yıl önce kendime daha iyi bir dap alma ihtiyacı hissetim ve 2. el 550 tl'ye Hidizs AP100 satın aldım. Performansından oldukça memnunum doğrusu. Zaten firmanın çıkardığı ilk müzikçalar olduğu için, üzerine epey düşülmüş bir alet olarak dikkat çekmişti. Tüm dünyada fiyat/performans olarak başarılı bir taşınabilir müzikçalar olarak görülüyor kendisi. Geriye bir tek hamle kalmıştı, o da bu müzikçaların kalibresine yakışır bir kulaklık yükseltme hamlesiydi. Gerçekten de daha iyi bir kulaklığa geçmem gerekiyordu artık. Bu kez de 2.el olarak 280 tl'ye Trinity Delta Hybrid satın aldım. Bir Rock-metal müziksever olarak kulaklığın tiz ve mid performansının gerçekten harika olduğunu söyleyebilirim. Elektro gitarın distortion ve lead tonları doyurucu, baterinin zilleri kesilmeden nefis uzuyor, severek kullanıyorum ancak izolasyonu orta derecede başarılı ve kablosu da her an kopacakmış gibi narin duruyor. İleride bu kulaklığı satıp, yükseltme yaparım gibi duruyor. Zehiri bir kere aldığımız için rahat duramıyoruz anlayacağınız. Şimdilik kullanmaya devam.

Bu arada şundan da biraz bahsedeyim. Ben müziği Spotify, Deezer, Apple Music, Tidal gibi streaming servislerden dinlemiyorum. Albümleri 16 Bit/44.1 Khz flac formatta indirip, sürekli olarak kapalı devre gibi bu albümleri döndürüp duruyorum. Evde, otobüste, serviste, seyahat ederken hep bu albümler bana eşlik ediyor. 2016 yılından beridir her sene günceli takip ediyorum, yani bu sene ağırlıklı olarak 2018'de çıkmış albümleri dinliyorum diyebilirim. Müzikçalarımda da ekolayzır ayarımı hep "normal(flat-düz)" seçeneğinde tutuyorum.

(2016'da yayınlanmış olan albümlerden, indirip dinlediklerim)

(2017'de indirdiğim ve dinlediğim albümler)

(Bu sene çıkmış albümlerden şu ana dek indirdiklerim)

Yavaş yavaş son sözlere yaklaşıyoruz. Bir kulaklık almadan önce şöyle bir dinlediğiniz müzikte kullanılan enstrümanları bir kafanızdan geçirin derim. Hangi enstrümanlar kullanılıyor, bu enstrümanlar hangi frekans aralığında? Hangi kriterler sizin açınızdan önemli? Çalan müziği ne şekilde duymak istiyorsunuz? Bunlar çok göreceli kavramlar olmakla birlikte, sizin neyi sevip sevemeyeceğiniz, kişisel deneyiminiz ve aldığınız haz her şeyin önünde yer alıyor. Bu bağlamda faydalı olması açısından size şu değerli yazının linkini bırakayım:

Mid ve Midrange Nedir? ”Frekans Değerleri ve Enstrüman Frekans Aralığı

Son olarak da sizlere hem Elektronik-Trance müzik hem de Rock-Metal müzik için çeşitli fiyat skalasındaki bazı kulak içi(iem) kulaklık isimlerini paylaşmak istiyorum. Bu öneriler müzik zevkine güvendiğim, bu hobiye yıllarını vermiş, ekipmanlar hakkında onlarca inceleme yazmış, techno-fi.net sitesindeki karanehir35 nick'li üyenin zamanında paylaşmış olduğu önerilerdir. Sizler adına faydalı olacağına inandığım için yazının sonunda paylaşmak istedim doğrusu. Kulaklık alırken dikkat edilmesi gereken konuları anlattığım yazımı da yine buraya bırakayım:

https://steemit.com/tr/@netknight/a-guide-for-buying-earphone-kulaklik-alma-rehberi

Bu uzunca yazıyı okuduğunuz için hepinize teşekkür ederim, herkese keyifli hafta sonları!!!