Kosmos od zarania dziejów budził w ludziach skrajne emocje od fascynacji i chęci rozgryzienia jego tajemnic po niepokój, a wręcz strach. Na przestrzeni dziejów powstawało wiele torii lecz sprawdzenie ich wymagało technologii. Po drugiej wojnie światowej podbój kosmosu stał się możliwy tylko dla Stanów Zjednoczonych Ameryki oraz Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Mocarstwa te uznały kosmos jako pole do demonstracji potęgi militarnej oraz postępu technologicznego. Badania prowadzone w przestrzeni kosmicznej były oznaką prestiżu oraz umocnieniem strategicznej pozycji na świecie. Udane przedsięwzięcia takie jak umieszczenie pierwszego satelity na orbicie okołoziemskiej (ZSRR) oraz misja załogowa na księżyc Apollo 11 (USA) były nie tylko ogromnym skokiem technologicznym, ale również umocnieniem pozycji mocarstwa na świecie .
Źródło obrazka: http://www.focus.pl/kosmos
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
Początkowo ZSRR wiodło prym w podboju kosmosu. Pierwszy sztuczny satelita ziemi Sputnik 1(4.10.1957) oraz Sputnik 2 (3.11.1957) satelita z psem Łajką na pokładzie był ogromnym sukcesem i kunsztem inżynierii kosmicznej. Dwa lata później został wystrzelony statek Łuna 1, był to pierwszy próbnik Księżyca, który 4.01.1959 roku minoł naszego naturalnego satelitę w odległości 5-6 tyś kilometrów. Jeszcze w tym samym roku Łuna 2 spadła na powierzchnię Księżyca. Łuna 3 (7.10.1959) dostarczyła pierwsze zdjęcia Księżyca zrobione w przestrzeni kosmicznej. Rosjanie mając w pamięci los Łajki chcieli pokazać światu, że możliwym jest wysłanie w przestrzeń kosmiczna żywych istot oraz ich bezpieczny powrót na ziemię. Rok później 19.08.1960 roku Sputnik-Korabl 2 łagodnie wylądował na powierzchni ziemi z dwoma psami Biełką i Striełką . Rosjan nie opuszczała dobra passa. 12.02.1961 roku wysłali pierwszy próbnik na Wenus (1.03.1966 dokonano wtargnięcia w atmosferę drugiej planety układu słonecznego), a dwa miesiące później o godzinie 9:07 czasu moskiewskiego świat okrążyła wiadomość o pierwszym załogowym locie w kosmos z Jurij Gagarinem na pokładzie. Lot trwał 108 minut, przy czym 70 min pilot znajdował się w stanie nieważkości. Całe wydarzenie można było oglądać na żywo w telewizji dzięki zamontowanej na statku kamerze. O godzinie 10:55 prędkość kapsuły została wyhamowana by później wylądować bezpiecznie w okolicach Saratowa nad Wołgą. Po tym spektakularnym osiągnięciu przez ZSRR przetoczyła się ogromna fala radości, a Jochn F. Kennedy złożył oświadczenie prasowe, w którym powiedział, że ma dość bycia stale na drugim miejscu w kosmicznym wyścigu z ZSRR. Związek Radziecki był liderem w podboju kosmosu aż do 1969 roku .
Źródło obrazka: https://www.spidersweb.pl/2017/10/sputnik-1-60-lat.html
Stany Zjednoczone Ameryki.
W pierwszym dziesięcioleciu podboju kosmosu USA nie osiągało tak wielkich sukcesów jak ZSRR. Sztuczny satelita ziemi Explorer 1 został wystrzelony 31.01.1958 czyli prawie rok później niż Sputnik. Dwa lata po tym wydarzeniu 1.04.1960 roku wystrzelono na orbitę okołoziemską pierwszego satelitę meteorologicznego Tiros 1. W tym samym roku wystrzelono pierwszego czynnego satelitę łącznościowego Courier 1B. Pod koniec 1962 roku wystrzelono pierwszego satelitę geodezyjnego ANNA 1B. Rok 1964 był okresem sukcesów USA w wyścigu kosmicznym, w lipcu zrobiono pierwsze zdjęcia w wysokiej rozdzielczości Księżyca , w sierpniu wystrzelono pierwszego satelitę geostacjonarnego Ziemi Syncom 3, w grudniu wystrzelono satelitę (Mariner 4) badawczego na Marsa, który już w 14.01.1965 roku dostarczył zdjęcia czwartej planety naszego układu słonecznego . 20.08.1969 Stany Zjednoczone wyprzedziły ZSRR w wyścigu kosmicznym. W dniu następnym o godzinie 3:59 czasu środkowoeuropejskiego Neil A. Armstrong opuścił lądownik księżycowy i jako pierwszy człowiek postawił stopę na powierzchni Księżyca i powiedział „That’s one small step for men, one giant leap for mankind” (to mały krok człowieka, ale wielki skok ludzkości). 18 min po Armstrongu, Edwin E. Aldrin wyszedł z krążownika i obaj odsłonili metalowa plakietkę z wyrytym napisem „W tym miejscu ludzie z planety Ziemia po raz pierwszy postawili stopę na Księżycu – lipiec 1969 A. D. Przybyliśmy w pokoju w imieniu całej ludzkości” i wbili amerykańską flagę. Pobyt na Księżycu potrwał w sumie 21 godzin i 37 minut, a 24 lipca Apollo 11 z trzema pasażerami na pokładzie Armstrongiem, Aldrinem i Collinsem wyładował na Pacyfiku. Udana misja zapewniła Stanom Zjednoczonym pozycje lidera w prestiżowym wyjściu kosmicznym. ZSRR po tym wydarzeniu już nigdy nie wysunęło się na prowadzenie .
Źródło obrazka: http://www.smartage.pl/pierwsze-ladowanie-na-ksiezycu-apollo-11/
Kosmiczne Prawo.
Podbój kosmosu wymusił na społeczności międzynarodowej stworzenie norm prawnych dotyczących przestrzeni komicznej. Podstawowe zasady prawa kosmicznego zostały zapisane w rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 1963 Deklaracja zasad prawnych rządzących działalnością państw w zakresie badania i wykorzystywania przestrzeni kosmicznej. Dzięki tej deklaracji użytkowanie i badanie kosmosu może być prowadzone przez wszystkie państwa zgodnie z prawem międzynarodowym. Działania te powinny służyć dobru i interesom całej ludzkości, a przestrzeni kosmicznej oraz ciał niebieskich nie można zawłaszczyć. Państwa są odpowiedzialne za swoja działalność w przestrzeni kosmicznej oraz są zobowiązane do udzielenia pomocy astronautom w razie nagłego wypadku lub przymusowego lądowania na obcym terytorium lub na pełnym morzu. W następnych latach zasady te zostały potwierdzone i rozwinięte w 5 najważniejszych wielostronnych traktatach:
-O zasadach działalności państw w zakresie badania i wykorzystywania przestrzeni kosmicznej, łącznie z Księżycem i innymi ciałami niebieskimi z 1967,
-O ratowaniu kosmonautów, powrocie kosmonautów i zwrocie obiektów wypuszczanych w przestrzeń kosmiczną z 1968,
-O międzynarodowej odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez obiekty kosmiczne z 1972,
-O rejestracji obiektów wypuszczanych w przestrzeń kosmiczną z 1975,
-Układ regulujący działalność państw na Księżycu i innych ciałach niebieskich z 1979.
Oprósz międzynarodowego prawa kosmicznego rozwija się również wewnętrzne prawo kosmiczne. W miarę rozwoju krajowych programów kosmicznych, źródłami prawa są akty prawne organów państwowych
Źródło obrazka: http://laboral.cl/laboral/demandar-o-no-demandar-duracion-del-juicio-laboral/
Wnioski.
Podbój kosmosu stał się możliwy stosunkowo niedawno przez co nie ma jeszcze szczegółowo opracowanego prawa kosmicznego. Upływ czasu oraz ciągły rozwój ludzkości wymusza ewoluowanie prawa kosmicznego. Dzięki lotom w kosmos dziś ludzkość może korzystać z takich udogodnień jak np. łączność satelitarna. Wojsko jest wyposażone w rakiety dalekiego zasięgu, które mogą uderzyć w dowolny cel za ziemi. Naukowcy zaś poznali dużo lepiej genezę naszej planety, opracowali szczegółowe mapy Ziemi oraz mogą prognozować pogodę. Loty w kosmos wystrzeliły nie tylko satelity, ale i również ludzkość ku galopującemu rozwojowi, dzięki czemu to co dziś wydaje się fantastyką naukową będzie technologią jutra.
Źródła:
Nowa Encyklopedia Powszechna, tom 3, Warszawa 1997, str. 508,510.
R. D. Launius, Frontiers of space exploration, Greenwood Publishing Group, Denver 2004, str. 6.
Wielka Kronika Dziejów Świata od prehistorioii do współczesności, Grupa wydawnicza Bertelsmann Media, Warszawa 2002, str. 600-601, 605.
