အေရးအသားပ်ိဳးေထာင္ျခင္း ၁
စာေမးပြဲရာသီေရာက္လာတဲ့အခါ ေက်ာင္းသားေတြဟာ အေရးအသားဆိုင္ရာ ေမးခြန္းေတြအတြက္ စိုးရိမ္ပူပန္မႈေတြ ေပၚလာတတ္ျပီး ေက်ာင္းဆရာျဖစ္သူကုိ အပူကပ္လာပါေတာ့တယ္။ တခ်ိဳ႕ကလည္း ကိုယ့္ဝါသနာနဲ႔ကိုယ္ စာေလးေပေလး အစမ္းပ်ိဳး ေရးသားခ်င္လို႕ ဒီေမးခြန္းကို ေမးတာလည္း ရွိပါတယ္။ ျမန္မာစာလုိ မိခင္ဘာသာစကားမွာ စာစီစာကံုး ဝတၳဳ ကဗ်ာ စတာကို စာဟန္တခုတည္ေဆာက္ျပီး ေရးသားတတ္ေအာင္ သင္ေပးရင္ေတာင္ မလြယ္ေသးတာ အဂၤလိပ္စာသင္ဆရာအတြက္ ဒီျပႆနာကို ေျဖရွင္းေပးရ ပိုမလြယ္ပါဘူး။
စာေရးတဲ့ အလုပ္ အႏွစ္ခ်ဳပ္လုိက္ရင္ စာေကာင္းေပမြန္ နမူနာျပဳစရာေတြကို စိမ္ရည္လို အဝါးဝေအာင္ဖတ္မိ သေဘာက်မိရာကေန အားက်စိတ္နဲ႕ အတုလိုက္မယ္ေတြးကာ စိတ္ကူးစိတ္သန္းေကာင္းျခင္း နဲ႕ နည္းပညာေလ့က်င့္ထုံမႊမ္းထားျခင္း ႏွစ္ခုကို မွ်တေအာင္ သမျပီး ကိုယ္သန္ရာတခုဘက္မွာ အားျပဳထားတာခ်ည္းပါပဲ။ ဒီေတာ့ စာဖတ္နာတဲ့ ပါရမီရွိသူေတြဟာ နည္းကို သူ႕ဘာသာပဲ စမ္းသပ္ေတြ႕သြား ေရးသားသြားၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အားကိုးလာတဲ့ ေက်ာင္းသားမ်ားအတြက္ နည္းလမ္းရွာၾကံ ေပးရမွာပါပဲ။
စာေရးမယ့္သူ (ဝါ) ကိုယ္ပိုင္အေရးအသားနဲ႕ေရးပါလို႔ ေတာင္းဆိုတဲ့ ေမးခြန္းတပုဒ္ေျဖဆိုမယ့္သူဟာ ဘာေရးရမွာလဲ ဆိုတာကိုေရာ သိပါသလား။ ဘာရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ ေရးမွာလဲ။ အေျခခံအားျဖင့္ ေအာက္က ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြမွာ အက်ံဳးဝင္တတ္ပါတယ္။ စာရဲ႕ အာေဘာ္ေပါ့။ စာရဲ႕အေၾကာင္းအရာနဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ဆိုတာ စာမေရးခင္စတဲ့ ေနရာပဲ။ က်န္တာက အေရးအသားပိုင္းေခၚေတာ့တယ္။ အေၾကာင္းအရာ ရျပီ ေရးခ်င္ျပီဆိုရင္ ဘာရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႕ေရးမွာလဲ။
၁။ သတင္းအခ်က္အလက္ေပးမွာလား။ သုတစာေပမ်ိဳးေပါ့။ (informative)
၂။ ကိုယ္ေထာက္ျပ ညႊန္ျပ အၾကံျပဳတာကို လိုက္နာေစခ်င္တာလား။ ကိုယ့္ပစၥည္း ကိုယ့္အသိ ကိုယ့္ယံုၾကည္ခ်က္ကို စာဖတ္သူ နားလည္ လက္ခံလာေအာင္ ေျပာခ်င္တဲ့အခါ ဒီရည္ရြယ္ခ်က္ရွိပါတယ္။ (persuasive)
၃။ ခံစားခ်က္ကို ေဖာ္က်ဴးခ်င္တာလား။ ခံစားခ်က္ေပၚလာေအာင္ ပံုသြင္းခ်င္တာလား။ (emotive)
ဒီသေဘာသံုးခု ဦးစီးတဲ့စာက မ်ားပါတယ္။ စာေမးပြဲေမးခြန္းမွာက ဘာကို ဘယ္လိုေဖာ္ျပပါလို႕ ခိုင္းပါတယ္။ ဒါ အေၾကာင္းအရာနဲ႕ ေရးသားရမယ့္ ရည္ရြယ္ခ်က္ကို ေဖာ္ျပေပးထားတာျဖစ္ပါတယ္။
အေၾကာင္းအရာအလိုက္ ပစ္မွတ္ထားစာဖတ္သူအမ်ိဳးအစားအလိုက္ စာေရးသူသံုးသင့္တဲ့ ဟန္ရွိသလို ရည္ရြယ္ခ်က္အလိုက္ စာေရးသူ သံုးႏႈန္းသင့္တဲ့ စာေရးနည္းပံုစံ စာသားဖြဲစည္းမႈပုံစံေတြ ရွိပါတယ္။ Text Types နဲ႕ Text Frames လို႕ ေခၚပါတယ္။ ဒါကို ခုရွင္းျပပါ့မယ္။
