Verkeerde veronderstellingen en foute aannames
"Is de bitcoin-gekte het nieuwste generatieconflict?" kopt een columnist in de Volkskrant woensdagochtend 4 oktober. "Digitaal geld zet stelsel op z'n kop" schrijft een andere op dezelfde dag in het AD.
De columnist van de Volkskrant Peter de Waard heeft het over 'een trein vol studenten' waar jongeren elkaar gek maken met potentiële bitcoin-winsten. Hij vergelijkt het met de fascinatie met de optiebeurs van generatie X. Met andere woorden: hij wil het generatieconflict heel graag duiden. Misschien zou het goed zijn als hij zijn oor eens te luisteren legt bij plaatsen waar het daadwerkelijk over digitale valuta en andere blockchaintoepassingen gaat. Daar lopen verdomd weinig studenten rond. Een paar, natuurlijk. Ook een paar echt 'oudere' mensen, maar het grootste deel zal tussen de 30 en de 55 jaar zijn. En vooral man.
Screenshot World Coin Index woensdag 4 oktober, 17:36 CET
Interessanter is dat het dan niet gaat om witte mannen. Het is een veelkleurig en veeltalig geheel. Maar ja, liefhebbers van zogenaamde publieke blockchains houden dan ook niet zo van grenzen.
Anders denken
Volgens De Waard zouden 'zelfs jongeren met een negen voor wiskunde weinig snappen van de werkwijze van de virtuele munt'. Hoezo? Dat hij het niet begrijpt zegt niet dat jongeren (of ouderen) het niet zouden begrijpen. Het is zeker een andere manier van denken en kijken, maar niet begrijpen…
Oké, het is waar dat er een stevig stukje cryptografie en speltheorie inzit. Er zijn mensen die dat écht begrijpen. Het is alleen niet nodig dat zelf te kunnen doorgronden. Zonder diepgaande kennis van die onderwerpen, is de werking van Bitcoin of veel andere blockchains met enige inspanning prima te overzien. Maar nogmaals: het is een andere, nieuwe manier van denken en daar zit de werkelijke moeilijkheidsgraad. Zonder ermee te 'klooien' zul je er inderdaad niets van begrijpen. Iets met gedeeld vertrouwen zonder vertrouwde derde partij. Klinkt niet moeilijk, maar dat aanvoelen is best lastig.
Bitcoin is geen geld
Ook Roland Duong laat met zijn op z'n kop gezette stelsel zien heel wat klokken te hebben horen luiden. Het begint al met het 'casino van cryptomunten'. Dat laat ik voor wat het is. Interessanter is de uitspraak 'maar bitcoin is geen geld' en dat terwijl bitcoin is ontworpen als puur digitale vorm van cash. Hij zegt in de volgende zin dat er bij 'gewoon geld' iets 'tegenover staat' om vervolgens hypotheken aan te halen. Bij een hypotheek zou er namelijk iets uit de werkelijke wereld tegenover staan, namelijk een huis. Dan komt de goudvoorraad bij centrale banken langs die een deel van onze geldvoorraad zou dekken. En dat terwijl er bij bitcoin een enorm netwerk aan computers staat te werken om de waarde te onderschrijven én tegelijkertijd het netwerk veilig te houden. Lijkt me best wat waard. Of dat ook zo'n 3600 euro per stuk is (wo. 4 okt. 2017), dat is een andere discussie. Maar dat het netwerk echt waarde heeft, lijkt me buiten kijf staan.
Volgens Duong zou bitcoin alleen de waarde van de bitcoin vertegenwoordigen. En die nu 'ongelooflijke waarde' is 'op moment van schrijven 4200 euro'. Ik ben bang dat hij een euro-dollarfoutje maakt. Maar goed, dat vergeven we hem.
Voordat we afdwalen in een spelletje hoeveel iets wel of niet waard mag zijn, even terug naar 'normaal' geld. Voor zover mij bekend is de goudstandaard al in de jaren '70 van de vorige eeuw losgekoppeld. Althans, de Amerikaanse Dollar. De euro zit ook niet aan goud vast, al hebben centrale banken wel een relatief klein bedrag in goud als reserve. Maar als we even bedenken hoeveel euro er sinds de crisis vanaf 2015 volledig digitaal is bijgedrukt.. iets van 60 miljard euro per maand of zo? Dan moeten we misschien maar eens praten over de vraag of er bij 'gewoon geld' iets tegenover staat.
Waar worden die cryptomuntjes gemaakt?
Beide columnisten hebben het ook over handel en spaargeld. De Waard stelt dat de handel in cryptovaluta niet is geconcentreerd in westerse handelscentra, maar in Zuidoost-Azië. Dat ligt misschien wat lastiger. Als we kijken naar handelsvolume is Dollar-Crypto het grootst, ruim 40 procent. Daarna volgt de Japanse Yen, dan de Koreaanse Won en dan pas de euro. Maar dat is een vertekend beeld. Alles is namelijk vertekend in vergelijking met normale of 'ouderwetse' mondiale verhoudingen in Cryptoland. De meeste bitcoin-miners staan in China. Waarom? Meerdere redenen. Goedkope energie, hardwareboeren om de hoek. Maar Europa heeft dan weer de meeste exchanges. Niet per se de grootste. De Verenigde Staten zijn lastig: elke staat heeft zijn eigen regels en … nee. Dit wordt te veel informatie.
De Waard stelt in ieder geval dat de bitcoin-gekte een nieuw generatieconflict is. Hij vraagt zich zelfs af of het niet verboden moet worden. Iedereen die enige kennis heeft van hoe bijvoorbeeld het bitcoinnetwerk in elkaar zit, weet dat zo'n verbod eigenlijk niet kan.
Een blockchain is nog geen bedrijf
Duong ziet ook gevaar als het om spaargeld gaat. En ja, hij heeft daar ook gelijk in natuurlijk. Hij vergelijkt het met de dotcom-bubbel van 2000. Daar ben ik het wel mee eens: heel veel van de munten die in de afgelopen korte tijd zijn 'bedacht', zullen binnenkort niet meer zijn. Maar het zijn ook niet per se munten. Het zijn vaak tokens die een functionaliteit ergens aan geven. Totaal anders denken vraagt dat. Hij haalt investeren aan in bedrijven, zoals de Apples, Googles en Amazons. Het lastige is natuurlijk dat die crypto's geen bedrijven zijn in de oude zin van het woord. Het zijn protocollen. Op het moment dat zo'n protocol 'live' is, is het niet meer per se van het bedrijf. Zeker een munt als bitcoin is dat niet.
En nee, al je spaargeld in crypto's stoppen lijkt me niet handig. Spreiden, dat is volgens mij het aloude adagium. Ook nu crypto's er in de handelswereld bij zijn gekomen.
Al met al kan ik me voorstellen dat voor de 'cryptoleek' heel wat termen zijn langsgekomen die onbekend zijn. Aan de andere kant waren streaming en googlen 20 jaar geleden ook onbekende termen voor de meesten. Langzaam zullen de termen het publieke domein bereiken en beter begrepen worden. Maar bij blockchains en crypto's geldt nu nog: er is heel wat educatie nodig.
ps: ik zou nog aan kunnen halen dat er een heel andere distributed ledger/blockchainwereld is waar we als buitenstaander niks van weten, namelijk die bij de banken en vergelijkbare instituten, maar dat laat ik voor een andere keer.