Dünya üzerinde geçtiğimiz aylarda Çin ve ABD arasında başlayan ticaret savaşları, Rusya ve ardından da Türkiye'ye kadar ulaşmıştır. Tek kutuplu dünya hedefi olan ABD, planını gerçekleştirmek için doğrudan ve dolaylı yollardan kendisinin isteklerini yerine getirmeyen ülkelere ilk saldırısını da, bu vesile ile gerçekleştirmiş oldu. Piyasalarda bu savaşın somut yansıması olarak, doların yükseldiği herkes tarafından görüldü. Ekonomik olarak bu krizlerin baş gösterdiği ülkelerin, Şangay Beşlisi olarak anılan ve bu ülkelerin yanında bulunan devletlerde daha yoğun hissedilmesi şaşırtıcı olmasa gerek. Yaşanılan bu ekonomik duruma devletlerin her birinin yeni pozisyon alması gibi, Türkiye 'de kendi ekonomik kararlarını ve değerlendirmelerini de gerçekleştirmektedir. Bu yazıda ekonomi analizcisi gibi durumu açıklamak değil, yaşanılan krizden çıkış için alternatif fikir üretmeyi istiyorum. Kripto paralar, günümüzde kendi ekonomik sistemini oluşturmuş ve piyasalarda sıklıkla borsa kanalıyla al sat yapılan, basit bir yapıdadır. Ciddi gelişmeler yakın olmasına karşın, devletlerin tutumları nedeniyle ilerleyiş yavaş olmaktadır.
Bu ticaret savaşlarına ve ambargolara karşı kripto paralar ne yapabilir? Kripto paralar, doğduğu gün itibariyle, anarşist bir yapıya sahiptir. Ne devlet, ne sınır, ne de milliyet tanımayan, tamamıyla anonim, lokasyonu belirsiz ve merkezi olmayan bir yapıya sahiptir. Bu tür bir sistemi dolayısıyla kullanan kişilerin de geneli ya illegal faaliyet içerisinde olan şahıslar, ya da dar bir hacimde anlık değişimlerin çok sık rastlanması gerektiğini öngören borsa simsarlarıdır. Ülkelere koyulan ambargoların delinmesi amacıyla da özellikle İran'da başvurulan yöntemler arasında girmiştir.
Şu an kripto para piyasalarının toplam hacmi 200 milyar $'dır. Yani Türkiye Cumhuriyeti'nin toplam bütçesinin %25'i. Kripto paraların değeri, yatırımcıların çokluğu ve yatırılan paranın miktarıyla alakalıdır. Örneğin, 100 milyarlık bir hacme sahip olan 100 milyon adet x kripto parasının değeri 1000 $'ken, hacmin 10 milyona düşmesi ile 0,1 $olabilmektedir. Daha farklı parametreler de tabii bu piyasa değerini etkilemektedir.
Gelelim kripto paraları taraflar ticaret savaşlarında nasıl kullanabilir?
Gelinen noktada ticaret savaşı yapan ülkeler tüm mevcut paraların kullanımını durdurarak kendi aralarında bir anlaşma yapabilirler. Bu çerçevede, yeni oluşturulacak kripto para birimi üzerinden ticaret faaliyetlerini gerçekleştirme yolunu tercih edebilirler. Yeni kripto para birimi hem ithalat hem de ihracatta kullanılması zorunlu olabilir. Böylelikle bir malı almak isteyen kuruluşlar bu para birimine yatırım yapmak zorunda kalacaktır. Buna Amerika'da dahil.
Peki, ithalatta ve ihracatta yeni kripto para birimini kullanmayı zorunlu ilan edebilecek ülkeler kimler olabilir?
Çin Halk Cumhuriyeti, Kazakistan, Kırgızistan, Rusya, Tacikistan, Özbekistan zaten Şangay Beşlisi olarak adlandırılan ülkelerdir, bu birlikteliğe destek olan ve doğrudan ya da dolaylı olarak ilişkide olan ülkeler ise Afganistan, Hindistan, İran, Moğolistan, Pakistan, Azerbaycan, Beyaz Rusya, Ermenistan, Kamboçya, Sri Lanka ve TÜRKİYE. Bu ülkeler Dünya nüfusunun %65'inden fazla insan barındıran ve dünya ekonomisinin %60'ından fazlasının döndüğü bir gücü temsil etmektedir.
Bu hamlenin dışında, Avrupa Birliği'nin yaptığı gibi Bir para birimi oluşturularak, ciddi bir birlik ve güç olma yoluna da gidilebilir.
Her ne yapılırsa yapılsın, artık eskisi gibi olamayacağı ve şu anda ki gibi devam etmeyeceği kesindir.