Kilim Nedir?
Kilim sözlük olarak; döşeme ve divan gibi yerlere serilen genel olarak havsız, desenli, kıl yada yün dokuma olarak adlandırılmaktadır. Köken olarak Farsçadır.
Osmanlıda evlerde ve yörük çadırlarında sıklıkla kullanılan divan, sedir yada yerlerde serili olarak kullanılan nakışlı ve renkli yünlü dokumadır. Kilim; eşya olarak eski çağlardan günümüze İran, Anadolu, Orta Asya ve Kafkasya’da geçimlerini hayvancılıkla sürdüren göçebeciler kullanmaktadır. Günümüzde kilim ise, halıdan farklı olarak heybe, erzak çuvalı ve büro yada otel gibi mekanlarda süs eşyası olarak duvarlarda da kullanılmaktadır.
Kilim Nasıl Dokunmaktadır?
Kilimin dokunduğu yerler ise ıstar olarak isimlendirilen tezgahlardır. Bunu genel olarak kadınlar dokumaktadır. Bu tezgahların duruşu ise eğik ve dik vaziyettedir. Argaç ve arış olarak adlandırılan yatay ve dikey olarak iplik atkılarının oluşturduğu kasnağın üzerinde motiflenerek dokunmaktadır. Üretirken kullanılan iplikler ise yün olması ve bitki kökleriyle yaprakları kullanılmak suretiyle boyanan iplikten üretilmektedir. İstenilen nakış, tezgahta kilim var iken çözgü ve atkı iplikleri vasıtasıyla dokunmaktadır. Bu dokunan desenler, kilimin arkasından bakıldığında ters vaziyette görülmektedir. Bu motifler istenilen vaziyette oluşturulabilmesidir.
Kilimin Ülkemizdeki Yeri ve Önemi
Türkiye’de ise dokunan kilimler, Kayseri, Sivas, Malatya, Konya, Afyon, Manisa, Gaziantep, Niğde gibi şehirlerde üretilmektedir. Bitlis’in kendine has olmak üzere kilimleri de mevcuttur. Özellikle halılar kadar tanınan kilimler de mevcuttur. Bunlar dokunduğu köyün ve mekanın isimleriyle ün kazanmıştır. Örneğin; ibrik, çubuklu, yollu, bindallı gibi motif adları meşhurdur. Emirdağ, Dazkırı ve Eşme gibi ilçelerinde kendine has halı ve kilimleri bulunmaktadır.
Avrupalı vatandaşların Türk kilimlerine duydukları hayranlık her geçen gün artmaktadır. Bu durumda kilim üretimin artmasına neden olmuştur. Örneğin Bursa ilinde devletimiz kilim tezgahları açmıştır.
Kilimin dilinden;
Kilim; bizim kültürümüzde dilden dile yayılan bir isim olmuştur. Üzerine türküler yazılan, nice aşkların üzerine dokunduğu el emeği göz nuru nakış görselidir.
Üzerindeki nakışlar bazen bir hikayeden alıntı, bazen bir hayal gücü bazen de bir göz nuru eserlerdir. Sağlam ve dayanıklı olmasını dokunmasındaki emekten almaktadır. Yıllarda kullanılması da üstün bir dayanıklılık göstermesi takdire şayandır adeta…
Sonuç olarak, kilim yüzyıllardır Türk milletini yansıtan eserler manzumesi olarak kendini ifade etmektedir. Üzerindeki emek sayesinde kalite, sağlamlık ve bizden bir olmayı hak etmiştir.