Cryptocurrencies en blockchaintechnologie zijn steeds meer in opkomst in Nederland. In de Verenigde Staten en China zijn er duidelijke regels rondom cryptocurrencies. In China worden fundraisers voor nieuwe munten, zogenaamde ICO’s, volledig verboden. In Europa wordt met name de anonimiteit van cryptocurrencies ingeperkt, om zo witwassen te voorkomen. Hoewel ook in ons land de cryptocurrencies steeds meer terrein winnen, is er amper wet- en regelgeving rondom het nieuwe digitale fenomeen.
Inperken van mogelijkheden
In Nederland bestaat er nog amper wet- en regelgeving, maar er wordt achter de schermen wel gewerkt aan het inperken van mogelijkheden rondom de cryptovalutahandel. Een eigenschap waar de Europese overheden mee te kampen hebben, is het feit dat in de meeste gevallen de handel anoniem is. Daarom hebben het Europese parlement en de Raad al regels opgesteld waar exchanges* en providers van cryptowallets** zich aan moeten houden. Op die manier worden transacties minder anoniem gemaakt. Dat is volgens de overheden hard nodig, om witwassen en financiering van terroristische acties te kunnen voorkomen.
De aanbieders moeten hun klanten dus identificeren. Dat wordt vastgesteld als onderdeel van nieuwe Europese regelgeving. Verdachte activiteiten moeten bovendien worden gemeld bij de Europese instantie die controle houdt op handelstransacties, Financial Intelligence Units. Ten slotte wordt het gebruik van anonieme prepaid betaalkaarten aan banden gelegd. De verwachting is dat er in de komende jaren overeenstemming over de nieuwe regels bereikt wordt.
Regelgeving voor ondernemers
Ondernemers die een bedrijf beginnen, om bijvoorbeeld Bitcoins, Litecoins of een eigen munt te verkopen, lopen aan tegen het ontbreken van duidelijke regelgeving. De Autoritieit Financiële Markten (AFM)*** houdt in Nederland financiële producten in de gaten.
Problemen met AFM: TriaConta
Een van de bedrijven dat problemen heeft ondervonden met de AFM rondom cryptocurrencies, is TriaConta. Aanvankelijk kreeg TriaConta groen licht om CombiCoin op de markt te brengen. Toen het bedrijf begon aan haar Initial Coin Offering (ICO) wist het bedrijf in de eerste twee maanden een waarde van omgerekend 23 miljoen euro te verzamelen. TriaConta noemde het een enorm succes, met als gevolg dat de AFM TriaConta voor een gesprek uitnodigde. De AFM zag CombiCoin als een ‘beleggingsinstelling zonder vergunningen’. TriaConta staakte daarop de verkoop van CombiCoins en keek samen met de AFM naar een oplossing voor het probleem. Door ontbrekende wet- en regelgeving liepen de gesprekken met de AFM moeizaam. Uiteindelijk heeft TriaConta de volledige bedrijfsstructuur aangepast. Daarom hoeft het bedrijf nu geen vergunningen meer te hebben. Het bedrijf werd uiteindelijk een stichting.
Voorwaarden AFM
Wanneer je als ondernemer zelf een bedrijf in de handel van cryptocurrencies wil beginnen, dien je te voldoen aan de voorwaarden van de AFM. Er zijn enkele manieren om zonder vergunning te mogen opereren. Een mogelijke manier is het aanbieden van cryptocurrencies aan minder dan 100 consumenten. Een andere optie is de aanpak die Cyber Capital hanteert; daarbij worden de munten enkel per 100.000 euro verkocht. De AFM ziet dat als een ‘beleggingsobject’. Een voorbeeld van een succesvol Nederlands bedrijf dat handelt in cryptocurrency, is BitKassa****. Het bedrijf verkoopt zelf geen cryptovaluta, maar werkt als een ‘payment gateway’, vergelijkbaar met iDEAL.
Belastingen op cryptocurrencies
Het is een misverstand dat men geen belasting hoeft te betalen over cryptovaluta, omdat wet- en regelgeving ontbreekt. Hoewel cryptovaluta geen betaalmiddelen zijn, wordt er toch belasting over geheven. Dat komt doordat de Nederlandse overheid de cryptocurrencies ziet als ‘vermogen’. Alle vermogen valt onder Box 3 bij de inkomensbelasting en is dus aan belasting onderhevig. Over cryptovaluta moet dus ieder jaar vermogensrendementheffing betaald worden.
Voorbeeld
De belastingdienst wil voor de aangifte de waarde weten op 1 meetmoment, te weten 1 januari van betreffend jaar. Voor mensen die dus 1 Bitcoin hadden op 1 januari 2017 is dat ongeveer 855 euro. Die waarde moet dus meegeteld worden bij het Box 3 vermogen bij de aangifte over 2017.
Box 1 of box 3
Cryptocurrencies worden niet altijd in box 3 van de belastingaangifte opgenomen. Wanneer men bedrijfsmatig in cryptocurrencies investeert of handelt, is er sprake van inkomen in box 1 van de belastingaangifte. Of er sprake is van inkomen of vermogen, kan bepaald worden aan de hand van verschillende factoren. Ten eerste kijkt de Belastingdienst of de onderneming in cryptocurrencies is ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Ten tweede kijkt de Belastingdienst of de cryptohandel is aangegeven bij de omzetbelasting en of er voorbelasting is afgetrokken. Wanneer men aan deze voorwaarden voldoet, wordt de handel gezien als inkomen. Wanneer men enkel cryptocurrencies koopt en niet bedrijfsmatig verhandelt, wordt dit gezien als vermogen. Voor ondernemers is vaak onduidelijk in welke box de cryptocurrencies thuishoren. Wie handelt in cryptocurrencies, hoeft daar (voorlopig) nog geen BTW over te berekenen.
Verplicht opgeven bij de Belastingdienst
Het bezit van cryptocurrencies moet verplicht worden opgegeven bij de Belastingdienst. Wie toch cryptocurrencies bezit, maar de waarde daarvan niet opgeeft bij de aangifte, is in overtreding. De Belastingdienst behandelt deze misstap als zwartsparen. Al aangifte gedaan, maar de waarde van cryptocurrencies niet opgegeven? Dan kan de bezitter gebruikmaken van de inkeerregeling.
Bij het opgeven van de waarde van cryptocurrencies middels de inkeerregeling, kan strafrechtelijke vervolging worden voorkomen. Houd er wel rekening mee dat er alsnog belasting wordt geheven op de cryptocurrencies. Bovendien legt de Belastingdienst een boete op, met een waarde van 75 tot wel 300 procent van de misgelopen belasting.
Toepassingen voor accountants
Ten slotte kan blockchaintechnologie ook worden ingezet door accountants. Er zijn een aantal vraagstukken rondom privacy en regelgeving, waardoor men momenteel nog bedenkingen heeft bij de inzet ervan. Toch biedt de technologie kansen:
1 Lagere transactiekosten
Accountants hoeven geen gebruik meer te maken van derden, waardoor de transactiekosten lager worden.
2 Veiligheid
Er is sprake van decentralistie. Daardoor kan bij een DDOS-aanval het netwerk dan niet offline gaan.
3 Integriteit
Informatie in de blockchain wordt voor altijd opgeslagen. Het is onmogelijk data te verliezen. Het is daarnaast onmogelijk de data te wijzigingen zonder toestemming van het netwerk. Dit komt de integriteit ten goede.
4 Toetsbaarheid
Alle gegevens zijn gemakkelijk te toetsen. Blockchaintechnologie werkt namelijk aan de hand van audits. Leverings- en betalingsprocessen kunnen in de toekomst afgehandeld worden door het netwerk. Voor adviseurs geldt dat zij klanten in de toekomst voor moeten lichten over hoe blockchain in zijn werk gaat en wat de impact van ICT is op een bedrijf.
5 Groeiende rol voor auditors
Toenemende populariteit biedt kansen voor auditors. Blockchain heeft als belangrijke eigenschap dat transacties altijd controleerbaar zijn. Organisaties die een vertrouwensfunctie vervullen, zullen in de toekomst buiten de keten vallen. Door de ontbrekende wet- en regelgeving liggen er kansen voor de auditor. Hij zal moeten beoordelen of het systeem en de werking van slimme contracten voldoende is. Als het netwerk opmerkt dat de transactie zonder toestemming gewijzigd is, wordt deze verworpen. In dat geval keurt de auditor de transactie tussen twee partijen af. In de toekomst zal ict een steeds belangrijkere rol gaan spelen voor accountants.
Overigens bestaat er naast de Blockchain zoals die bijvoorbeeld voor Bitcoin en Ethereum wordt gebruikt, de zogenaamde ‘public’ (permissionless; iedereen kan en mag mee doen) Blockchain ook zoiets als een ‘private’ (permissioned) Blockchain. Hierover een volgende keer meer.