دانستنی‌هایی درباره‌ی کمبود ویتامین ب ۱۲

کمبود ویتامین B12 از جمله کمبودهای مواد غذایی است که برای بدن ما اهمیت بسیاری دارد. با توجه به نقش مهمی که ویتامین B12 در تولید DNA دارد و از آنجایی که DNA کد ژنتیکی سلول‌های بدن است، بنابراین کمبود ویتامین B12 می‌تواند تا حدودی بر روی همه‌ی سلول‌های بدن تأثیر مخرب داشته باشد. به همین دلیل، در کسانی که مبتلا به کمبود ویتامین B12 هستند، علایم بیماری به صورت طیف وسیعی از نشانه‌های بالینی متغیر است.

در کمبود ویتامین B12، هموسیستئین که از متابولیسم غذایی در تمام سلول‌های بدن تشکیل می‌شود، تجمع پیدا می‌کند و باعث التهاب و آسیب سمی به سلول‌ها می‌شود. همانطور که گفته شد، علایم کمبود ویتامین B12 طیف بسیار گسترده‌ای دارد. علایم بسته به شدت کمبود متغیر هستند. شایع‌ترین علامت کمبود ویتامین B12 کم‌خونی می‌باشد که به صورت سرگیجه، احساس خستگی، افزایش تعداد ضربان قلب، احساس خواب‌آلودگی و فراموشی خود را نشان می‌دهد.

در کمبود ویتامین B12، گلبول‌های قرمز خون دچار مشکل شده و انداز‌ه‌ی آنها به‌طور غیرعادی بزرگ می‌شود، که به آن کم‌خونی مگالوبلاستیک گفته می‌شود. عارضه‌ی دیگر کمبود ویتامین B12، نوروپاتی محیطی است که به دو دلیل ایجاد می‌شود: یکی به دلیل تأثیر مستقیم خود ویتامین B12 بر روی عصب و دیگری به دلیل کاهش میزان میلین در اعصاب، که پوشش محافظتی اعصاب محیطی است. علایم نوروپاتی به‌صورت احساس مورمور شدن، بی‌حسی، و ضعف شدید است.

علامت دیگری که ممکن است به دلیل کمبود ویتامین B12 در بدن اتفاق بیفتد، تغییرات رفتاری می‌باشد که به صورت دمانس، کاهش حافظه، و اختلالات شناختی ظاهر می‌شود.

همچنین، گفته شده است که کمبود ویتامین B12 ممکن است منجر به سکته‌ی مغزی شود. به‌خصوص، این سکته‌ی مغزی معمولاً در افراد جوان که دارای علایم خطر دیگر برای سکته مغزی نمی‌باشند، دیده شده است. هرچند که ممکن است علت سکته‌های مغزی در این افراد تجمع هموسیستئین به دلیل کمبود ویتامین B12 باشد.

منابع غذایی ویتامین B12 تا حدودی محدود هستند و ویتامین B12 را فقط می‌توان از طریق منابع حیوانی برای بدن تأمین کرد. گوشت، مرغ، ماهی، تخم‌مرغ، و لبنیات از منابع اصلی ویتامین B12 هستند. بنابراین، کسانی که رژیم گیاه‌خواری دارند، مستعد کمبود ویتامین B12 هستند. به همین دلیل، به این افراد توصیه می‌شود که از مواد غذایی غنی شده با ویتامین B12 استفاده کنند.

علل کمبود ویتامین B12 به دو گروه تقسیم‌بندی می‌شود. اول کمبود تغذیه‌ای و دوم کمبود به دلیل اختلال جذب ویتامین B12. شایع‌ترین نوع کمبود تغذیه‌ای می‌باشد. در این مورد باید سعی شود که فرد از مواد غذایی که دارای مقدار فراوانی ویتامین B12 هستند، استفاده کند. و در صورتی که این مواد غذایی در دسترس او قرار نگیرد، باید از مکمل‌های خوراکی ویتامین B12 استفاده کرد.

گروه دوم افرادی هستند که دچار مشکل اختلال جذب ویتامین B12 هستند. این اختلال جذب به دلیل کمبود فاکتور داخلی و یا آسیب در جداره‌ی روده کوچک ممکن است اتفاق بیفتد. افرادی که دچار کمبود فاکتور داخلی هستند، قادر به جذب ویتامین B12 نیستند.

نوعی کم‌خونی وخیم به نام آنمی پرنیشیوز وجود دارد که در آن فاکتور داخلی به‌طور کامل به دلیل بیماری خودایمنی از بین می‌رود. این افراد با علایم خستگی، نداشتن انرژی برای انجام کارها، سرگیجه، افسردگی، سردرد، افزایش ضربان قلب، و صدای زنگ در گوش مراجعه می‌کنند. در این افراد، استفاده از مکمل‌های خوراکی ویتامین B12 نمی‌تواند کمک کننده باشد و حتماً باید از اشکال تزریقی ویتامین B12 استفاده شود.