Artysta zawodowy. Konsultacje publiczne trwają!

Konsultacje publiczne dot. projektu ustawy o uprawnieniach artysty zawodowego trwają. Wszystkie potrzebne dokumenty są tutaj. Uwagi można zgłaszać do 2 czerwca. Trzeba je przesłać w wypełnionym formularzu na adres prutkowska@kulturaisport.gov.pl lub dik@kulturaisport.gov.pl. Poniżej przestawiam własne zastrzeżenia (wg przyjętego formularza), które najpewniej jeszcze sobie przeredaguję i wyślę na dniach.

Jednostka redakcyjna projektu ustawy lub rozporządzenia	Czego dotyczy (streszczenie uwagi)	Treść uwagi
Art. 21. 1. i 2. oraz projekt rozporządzenia dot. progów minimalnego przychodu	Kwestia wyboru organizacji reprezentatywnej w przypadku artystów działających w różnych dziedzinach	W art. 21 projektu ustawy czytamy, że organizacje reprezentatywne są uprawnione do "potwierdzania udokumentowanego dorobku artystycznego dla zawodów artystycznych, w których są reprezentatywne", z drugiej jednak strony w dalszym punkcie jest zapis, że "Artysta zawodowy może być obsługiwany jednocześnie przez jedną organizację reprezentatywną." Co zatem z artystami, którzy działają na różnych polach artystycznej ekspresji? Czy Witkacy (gdyby żył) powinien zgłosić się do organizacji zrzeszającej literatów, plastyków czy fotografików? Zapisy artykułu 21 tworzą swoisty konflikt przepisów, w którym artysta zajmujący się różnymi dziedzinami może zweryfikować swój dorobek tylko w jednej z nich, bo ogranicza go zapis, o jednoczesnym obsługiwaniu przez jedną organizację. W zależności od interpretacji pojawiają się jednak inne problemy. Jeśli bowiem przyjmiemy, że artysta potwierdzając swój dorobek w jakiejkolwiek organizacji może również działać jako "artysta zawodowy" w innych dziedzinach, to nierozstrzygnięta pozostaje kwestia, który z progów minimalnego przychodu powinien przyjąć.
Art. 25.1.	Kwestia opłaty za wydanie poświadczenia przez organizację reprezentatywną	Jeśli przyjmujemy, że punktem wyjścia dla stworzenia ustawy jest bardzo zła sytuacja materialna artystów, to obciążanie ich kolejnymi opłatami jest kierunkiem zupełnie przeciwnym. Należy zakładać, że organizacje reprezentatywne mając wybór między nałożeniem niskiej opłaty, a nałożeniem wysokiej, wybiorą tę drugą opcję (czyli 10% minimalnego wynagrodzenia).
Art. 27 i projekt rozporządzenia dot. listy zawodów artystycznych	Kwestia listy zawodów artystycznych	Tworzenie zamkniętej listy zawodów artystycznych jest bardzo problematyczne i tworzy sytuację, w której niemal zawsze znajdzie się grupa, która będzie czuła się poszkodowana. Na jakiej podstawie np. na liście znalazł się projektant gier komputerowych, a nie ma na niej projektanta gier planszowych? Dlaczego są zawody techniczne z branży muzyczno-filmowej (operator dźwięku, operator obrazu, operator światła) a nie ma zawodów technicznych z branży np. mody (konstruktor odzieżowy)?
Art. 31	Kwestia aktualizacji uprawnień artysty zawodowego	Z punku 2 i 4 wynika, że artysta na złożenie wniosku o przedłużenie uprawnień ma jedynie miesiąc. Nie może go złożyć wcześniej, a jeśli złoży go za późno to uprawnienia wygasają automatycznie. Jest to termin zdecydowanie za krótki.
Art. 32	Kwestia aktualizacji uprawnień artysty zawodowego	Jeśli aktualizacja uprawnień następuje jedynie na podstawie złożonego oświadczenia, to nie widzę sensu istnienia tego wymogu, bo powoduje jedynie rozrost biurokracji. Wystarczyłaby automatyczna aktualizacja na podstawie danych gromadzonych w systemie teleinformatycznym (vide art. 37,2.8).
Art. 39	Kwestia dopłat	Stworzony system jest zbyt skomplikowany. Podstawą składki nie jest przychód/dochód, ale minimalne wynagrodzenie a podstawą dopłaty przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej. Spowoduje to, że artyści będą musieli korzystać z usług księgowych, albo zamiast na pracy twórczej będą musieli koncentrować się na aktualizacji przepisów. Zamiast dopłat lepiej byłoby wprowadzić jednolitą stawkę procentową od dochodu bądź przychodu z maksymalną podstawą w wysokości 80% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej.
Art. 43	Kwestia dopłat	Skoro wszystkie dane gromadzone są w systemie teleinformatycznym, to dlaczego kwestia dopłaty uzależniona jest od złożenia wniosku a nie jest przyznawana automatycznie na podstawie danych z systemu. Tworzy to kolejne biurokratyczne procedury i powoduje jeszcze większe koszty obsługi systemu. W praktyce więc duża część środków określonych w art. 41 będzie przeznaczona na utrzymanie pracowników sprawdzających kolejne wnioski. Zawiłość tworzonych regulacji prowadzi do smutnej refleksji, że na ustawie najbardziej skorzystają księgowi.
Art. 56	Kwestia kosztów uzyskania przychodu	Artykuł 56 rozszerza przywilej stosowania 50% kosztów uzyskania przychodów na "wykonywanie zawodu artystycznego przez artystę zawodowego lub działalność artystyczną w dziedzinie sztuki aktorskiej, estradowej, tanecznej i cyrkowej oraz w dziedzinie dyrygentury, wokalistyki i instrumentalistyki". Stanowi to dyskryminację wobec artystów, którzy z różnych powodów nie zostali zweryfikowani jako artyści zawodowi. Jeśli do tego dodać inne zapisy ustawy (np. art. 58, zwolnienie ze składek od umów zlecenia) to otrzymujemy bardzo ponurą perspektywę dla artystów niezależnych, którzy nie chcą bądź nie mogą zweryfikować swojego dorobku artystycznego. W przypadku zlikwidowania umowy o dzieło przepaść między nimi a artystami zawodowymi będzie ogromna, a wszelka nieprofesjonalna działalność artystyczna stanie się nieopłacalna, bo opodatkowana i oskładkowana. Jest to prosta droga do szarej strefy lub porzucenia działalności artystycznej przez amatorów (nawet tych najzdolniejszych).
Projekt rozporządzenia w sprawie typów urządzeń i nośników	Kwestia korzystania z urządzeń przez artystów	Zapisy projektu ustawy oraz przepisy szczegółowe mają z założenia pomóc artystom. Problem w tym, że nie każdy artysta jest zawodowcem. Propozycje projektodawcy uderzają przede wszystkim w artystów-amatorów, którzy nie skorzystają z systemu wsparcia artystów zawodowych, natomiast w przeważającej większości korzystają z urządzeń i nośników wymienionych w projekcie rozporządzenia.
Całość projektu ustawy	Dyskryminacja artystów niezawodowych	Niestety projekt ustawy o uprawnieniach artysty zawodowego jest dyskryminujący wobec artystów niezawodowych, którzy z różnych powodów nie chcą występować o potwierdzenie swojego dorobku. Oni stracą najbardziej. Z jednej strony będą musieli płacić więcej za sprzęt, z którego korzystają w swojej pracy twórczej (od komputerów po rejestratory dźwięku). Z drugiej istnieje duże ryzyko, że w przypadku potencjalnej likwidacji umowy o dzieło stracą swoje dotychczasowe dogodności wynikające z pracy twórczej (brak składek, 50% koszty uzyskania przychodu), te bowiem będą zagwarantowane jedynie dla artystów zawodowych.