Publikacja Sylwii Czubkowskiej to jedna z najważniejszych polskich pozycji reporterskich ostatnich lat. Autorka, niczym słomiany miś z kultowej sceny z filmu „Miś” Stanisława Barei, ma „otwierać oczy niedowiarkom” – z tą różnicą, że po poznaniu mechanizmów działania gigantów technologicznych nikomu nie będzie do śmiechu. Globalne koncerny zbudowały potęgę, która sprawia, że są dziś potężniejsze od niejednego państwa.
Słów kilka o autorce: Strażniczka cyfrowej prawdy
Sylwia Czubkowska to jedna z najbardziej cenionych polskich dziennikarek technologicznych i śledczych. Jej podejście wyróżnia się tym, że nie patrzy na gadżety, ale na systemy władzy. Potrafi przełożyć skomplikowane algorytmy na język wpływów politycznych i społecznych. W swojej książce nie daje się nabrać na PR-owe hasła o „łączeniu ludzi”, zaglądając pod maskę cyfrowego optymizmu.
Szczegółowy Zarys Treści: Anatomia Dominacji
Książka „Bóg techy. Jak wielkie firmy technologiczne przejmują władzę nad Polską i światem” to wielowątkowe studium tego, jak Google, Apple, Facebook (Meta), Amazon oraz chińskie koncerny (jak Huawei czy TikTok) weszły w rolę suwerennych państw.
1. Polska jako poligon doświadczalny
Czubkowska kładzie duży nacisk na lokalny kontekst. Opisuje, jak Polska – kraj na dorobku cyfrowym – bezkrytycznie oddała klucze do swojej infrastruktury gigantom z USA. Autorka analizuje budowę „polskiej chmury” i to, jak amerykańscy gracze stali się partnerami rządu, zyskując wgląd w strategiczne dane państwa. Te same metody zastosowano w innych pańśtwach i na poziomie UE, pozwoliło to Big Techom zdominować narodowe projekty cyfrowe.
2. Eksploatacja danych (Nowa Ropa)
Nasze dane nie są tylko „produktem”, ale surowcem do modyfikowania naszych zachowań. Czubkowska pokazuje, że „darmowe” usługi (Gmail, Facebook) czy platformy streamingowe (Netflix) mają najwyższą cenę: uzależnienie, utratę prywatności i autonomii decyzji. To handel wymienny, w którym za wygodę oddajemy wolność.
3. Lobbing i „zdejmowanie” polityków
Fascynujący jest rozdział o tym, jak Big Tech korumpuje systemy demokratyczne. Armie lobbystów w Brukseli i Warszawie dbają, by prawo nigdy nie nadążyło za technologią. Autorka zauważa, że Mark Zuckerberg ma dziś większy wpływ na życie przeciętnego Polaka niż premier czy prezydent. Doskonałym przykładem jest ostatnie weto prezydenta Karola Nawrockiego w sprawie regulacji DSA, które zostało ogłoszone kilka dni po spotkaniu z przedstawicielami Mety. Zapewne przypadek, tak samo jak telefon od "pomarańczowego przyjaciela" w tym samym czasie.
4. Starcie Cywilizacji: USA vs Chiny
Czubkowska nie ogranicza się do Doliny Krzemowej. Szeroko opisuje ekspansję technologiczną Chin (Huawei, TikTok). Pokazuje, że wybór między technologią z USA a tą z Chin to nie wybór między „dobrym” a „złym”, ale między dwoma różnymi modelami inwigilacji i kontroli społecznej.
5. Algorytmy nienawiści
Autorka analizuje, jak mechanizmy promujące zaangażowanie doprowadziły do polaryzacji społeczeństwa i wzrostu depresji u młodzieży. „Bóg techy” są gniewnymi sędziami, który dla zysku pozwalają na sianie chaosu i rozpad debaty publicznej. Zapewne podobnie jak ja wielokrotnie byliście "olewani" albo zbywani przez platformy społecznościowe po zgłoszeniu ewidentnego oszustwa lub scamu. Okazuje się, że wystarczy opłacić reklamę na takich platformach, żeby broniły one największego scamu jak ojciec Augustyn Kordecki Częstochowy.
Podsumowanie
To książka o tym, że nowym bogiem współczesności jest algorytm, a my – wierni – składamy mu ofiarę z własnej wolności przy każdym odblokowaniu ekranu. Po tej lekturze już nigdy nie spojrzysz na ikonkę Facebooka w ten sam sposób. To literackie ostrzeżenie: jeśli nie odzyskamy kontroli nad technologią, staniemy się jedynie cyfrowymi poddanymi w prywatnych królestwach miliarderów.
Książka jest napisana świetnym, dynamicznym językiem, ale jej treść jest głęboko pesymistyczna. To pierwsza tak kompleksowa analiza tego, jak Big Tech zdominował konkretnie Polskę, oparta na dokumentach i rozmowach z ludźmi z wewnątrz systemu. Lektura obowiązkowa dla każdego, kto posiada jakiekolwiek urządzenie elektroniczne z systemem operacyjnym.
W cyklu "Ostatnio przeczytałem" chciałbym się dzielić z wami refleksjami na temat przeczytanych (lub odsłuchanych) książek. Kryminały i powieści sensacyjne są mi zdecydowanie najbliższe, ale często sięgam po political-fiction albo książki dokumentalne, biogramy czy wspomnienia.