ENG:
St. Clement's Church in Wieliczka – A Gothic Pearl in Lesser Poland.
Wieliczka, a small town in the Lesser Poland Voivodeship, is known primarily for its historic Salt Mine. It also boasts numerous other architectural and historical treasures. One of these is St. Clement's Church – a Gothic church that has stood in the city center for centuries, testifying to the region's rich past. Located on Powstania Warszawskiego Street, this historic building is not only a place of worship but also a significant tourist attraction in Lesser Poland.
The history of St. Clement's Church dates back to the 14th century. The first mention of the church dates back to 1324, when Bishop Nanker of Kraków confirmed its existence. At that time, it was a wooden church, typical of medieval Poland. However, in the second half of the 14th century, thanks to a foundation from King Casimir the Great, construction began on a brick church in the Gothic style. The king, known for his generosity towards Wieliczka, contributed to the town's development as an important salt center.
In the 15th century, the church was expanded, adding a chancel and side chapels. In the 16th century, during the Renaissance, further modifications were made, including the construction of a bell tower. The church survived a turbulent history, including fires and wars. In the 17th century, after damage caused by the Swedes during the Deluge, the church was rebuilt in the Baroque style, which is evident in some interior elements. In the 19th century, during the Austrian Partition, the church served as a parish church for the growing community of Wieliczka. In the 20th century, it underwent a thorough renovation after World War II, and in the 1970s and 1980s, conservation work was carried out, restoring it to its former glory.
Today, the church is listed in the Małopolska Voivodeship Register of Historic Monuments and constitutes an integral part of the region's cultural heritage. St. Clement's Church is a classic example of Małopolska Gothic, with elements of later styles. The church has three naves, an elongated chancel, and a massive tower on the west side. The western façade, with pointed arches and pinnacles, impresses with its simplicity and harmonious proportions. The tower, approximately 40 meters high, is topped with a Baroque dome with a lantern. The church's interior holds numerous treasures. The main altar, dating from the 18th century and executed in the Baroque style, depicts scenes from the life of St. Clement – pope and martyr, patron saint of miners and sailors. The side altars on both sides are dedicated to Our Lady of the Rosary and St. Barbara, patron saint of miners, alluding to Wieliczka's salt heritage.
Gothic net vaults in the chancel, decorated with 15th-century paintings, and a Renaissance pulpit from the 16th century. The southern chapel houses a valuable painting of "Our Lady with Child" from the early 16th century, attributed to the school of Veit Stoss. The church also boasts a rich collection of historic bells, including one from 1520. Also noteworthy is the crypt beneath the chancel, where Wieliczka's notables, including mine administrators and parish priests, are buried. Surrounding the church is a parish cemetery with tombstones from the 19th and 20th centuries, including the graves of mining families. For tourists, the church is an attraction that complements a visit to the Salt Mine. Thousands of people visit it every year, especially as part of the Gothic Trails of Małopolska.
PL:
Kościół Świętego Klemensa w Wieliczce – Perła Gotyku na Małopolsce
Wieliczka to niewielkie miasto w województwie małopolskim, znane przede wszystkim z zabytkowej Kopalni Soli, kryje w sobie również wiele innych skarbów architektury i historii. Jednym z nich jest kościół Świętego Klemensa – gotycka świątynia, która od wieków stoi w centrum miasta, świadcząc o bogatej przeszłości regionu. Położony przy ulicy Powstania Warszawskiego, ten zabytkowy obiekt jest nie tylko miejscem kultu, ale także ważnym punktem na mapie turystycznej Małopolski.
Historia kościoła kościoła Świętego Klemensa sięga XIV wieku. Pierwsza wzmianka o świątyni pochodzi z 1324 roku, kiedy to biskup krakowski Nanker potwierdził jej istnienie. Wówczas był to drewniany kościół, typowy dla średniowiecznej Polski. Jednak już w drugiej połowie XIV wieku, dzięki fundacji króla Kazimierza Wielkiego, rozpoczęto budowę murowanej świątyni w stylu gotyckim. Król, znany z hojności wobec Wieliczki, przyczynił się do rozwoju miasta jako ważnego ośrodka solnego.
W XV wieku kościół został rozbudowany – dodano prezbiterium i kaplice boczne. W XVI wieku, w okresie renesansu, dokonano kolejnych modyfikacji, w tym budowy wieży dzwonniczej. Świątynia przetrwała burzliwe dzieje, w tym pożary i wojny. W XVII wieku, po zniszczeniach spowodowanych przez Szwedów podczas potopu, kościół odbudowano w stylu barokowym, co widać w niektórych elementach wnętrza.W XIX wieku, za czasów zaboru austriackiego, kościół służył jako parafialny dla rosnącej społeczności Wieliczki.
W XX wieku przeszedł gruntowną renowację po II wojnie światowej, a w latach 70. i 80. XX wieku przeprowadzono prace konserwatorskie, które przywróciły mu dawny blask.
Dziś kościół jest wpisany do rejestru zabytków województwa małopolskiego i stanowi integralną część dziedzictwa kulturowego regionu.
Kościół Świętego Klemensa to klasyczny przykład gotyku małopolskiego, z elementami późniejszych stylów. Bryła świątyni jest trójnawowa, z wydłużonym prezbiterium i masywną wieżą od strony zachodniej. Fasada zachodnia, z ostrymi łukami i pinaklami, zachwyca prostotą i harmonią proporcji. Wieża, wysoka na około 40 metrów, zwieńczona jest barokowym hełmem z latarnią.Wnętrze kościoła kryje liczne skarby. Główny ołtarz, pochodzący z XVIII wieku, wykonany w stylu barokowym, przedstawia sceny z życia św. Klemensa – papieża i męczennika, patrona górników i żeglarzy. Boczne ołtarze po obu święcone są m.in. Matce Bożej Różańcowej i św. Barbarze, patronce górników, co nawiązuje do solnego dziedzictwa Wieliczki.
Gotyckie sklepienia sieciowe w prezbiterium, ozdobione malowidłami z XV wieku, oraz na renesansową ambonę z XVI wieku. W kaplicy południowej znajduje się cenny obraz "Matka Boża z Dzieciątkiem" z początku XVI wieku, przypisywany szkole Wita Stwosza. Kościół posiada również bogatą kolekcję zabytkowych dzwonów, w tym jeden z 1520 roku. Na uwagę zasługuje też krypta pod prezbiterium, gdzie pochowani są notable wieliccy, w tym żupnicy i proboszczowie. W otoczeniu kościoła znajduje się cmentarz parafialny z nagrobkami z XIX i XX wieku, w tym grobowce rodzin górniczych.
Dla turystów kościół jest atrakcją uzupełniającą wizytę w Kopalni Soli. Co roku odwiedza go tysiące osób, zwłaszcza w ramach szlaków gotyckich Małopolski.
Dominus meus, Deus meus. J (20,28)