| Jakiś – nieco dłuższy – czas temu wypatrzyłem sobie w internecie książkę zatytułowaną „Matematyka niepewności”, z dopiskiem „Jak przypadki wpływają na nasz los”. „Oho” – pomyślałem – „będzie coś fajnego, z teorią prawdopodobieństwa, może teorią gier, teorią chaosu”. No i postanowiłem sobie ją kupić. Problemem była jednak cena, dość znacznie przewyższająca to, co miałbym ochotę wydać. No i tak sobie czekałem i czekałem na jakąś korzystną ofertę. W międzyczasie wpadła mi w oko inna książka tego samego autora – „Chwiejnym krokiem”, z tym samym dopiskiem o przypadkach. Krótki research – a, to nowe wydanie książki, na którą poluję. W trzykrotnie niższej cenie. Fajnie, biorę. |
Some time ago — not exactly yesterday — I came across a book online titled "The Mathematics of Uncertainty, with the subtitle How Randomness Rules Our Lives". “Aha,” I thought, “this sounds promising — probably something to do with probability theory, maybe game theory, or chaos theory.” So I decided to buy it. The problem, however, was the price — far above what I was willing to pay. So I waited. And waited. Hoping for a better deal. In the meantime, another book by the same author caught my eye — "With a Wobbly Step", with the same subtitle about randomness. A quick bit of research revealed it’s actually a new edition of the very book I was hunting for — at a third of the price. Perfect. I bought it. |
| Książka jest skonstruowana dość ciekawie. Autor przeplata historię matematyki – od starożytnych Greków aż po współczesność – z praktycznymi przykładami zastosowań badań uczonych różnych epok. Dowiadujemy się więc nie tylko, nad czym pracowali, np. Cardano, Pascal, Bayes czy inny Reichenbach, ale też – co znacznie ciekawsze – w jaki sposób można to praktycznie zastosować w życiu codziennym. |
The book turned out to be quite fascinating in structure. The author intertwines the history of mathematics — from ancient Greece to modern times — with practical examples of how the research of scholars across the ages can be applied. So, we don’t just learn what Cardano, Pascal, Bayes, Reichenbach or others were working on — we also discover something much more interesting: how their ideas can be used in real life. |
| Pojęcia takie, jak regresja do średniej, heurystyka dostępności, problem Monty’ego Halla, prawo małych i prawo wielkich liczb, krzywa Gaussa, złudzenia wzorców (i wiele innych) staną się nam, dzięki tej książce, znacznie bliższe i pozwolą – przynajmniej w niektórych przypadkach – odrobinę bardziej panować nad informacjami, na które natykamy się prawie na każdym kroku i wyciągać z nich wnioski bliższe rzeczywistym, nawet jeśli intuicja czasami podpowiada co innego. | Concepts like regression toward the mean, the availability heuristic, the Monty Hall problem, the law of small and large numbers, the Gaussian curve, pattern illusions (and many others) become much more accessible thanks to this book. They help us — at least in some cases — make sense of the constant stream of information we're bombarded with, and draw conclusions that are closer to reality, even when our intuition tries to tell us otherwise. |
| Poznamy historie, które uświadomią nam, na przykład, że jeśli jakiś menedżer przez kilka lat miał świetne wyniki, a nagle trafia mu się rok (albo i dwa) gorszy, najczęściej nie oznacza to, że zmieniły się jego umiejętności, a jedynie, że do gry weszła losowość. Albo że pojedynczy wybitny sezon jakiegoś sportowca wcale nie oznacza, że w kolejnym powinniśmy od niego oczekiwać równie znakomitego wyniku. Przekonamy się, że fakt oszustwa finansowego można wykryć, sprawdzając tylko ilość poszczególnych cyfr. Dowiemy się, jak łatwo pomylić prawdopodobieństwo, że jakiś ciąg wydarzeń nastąpił z konkretnej przyczyny, z prawdopodobieństwem, że konkretna przyczyna miała miejsce, jeśli wystąpił dany ciąg zdarzeń – i odkryjemy, jak to się przekłada na powstawanie teorii spiskowych. |
We’re presented with stories that illustrate, for instance, that if a CEO performs excellently for several years and then suddenly has a bad year (or two), it usually doesn’t mean they’ve lost their touch — it just means randomness has entered the game. Or that a single brilliant season from an athlete doesn’t necessarily mean we should expect the same next year. We learn that financial fraud can be detected by analyzing how frequently certain digits appear. We discover how easy it is to confuse the probability that a certain sequence of events happened because of a specific cause with the probability that a specific cause occurred, given a certain sequence — and how that confusion can lead to conspiracy theories. |
| Odkryjemy także, że błąd pomiarowy jest bardzo ważnym składnikiem wszystkich badań, a co za tym idzie zawsze trzeba go uwzględniać przy interpretacji wyników, stwierdzimy, dlaczego dużo łatwiej jest objaśnić dane zdarzenia po fakcie, niż przewidzieć je zawczasu, dysponując takimi samymi informacjami. Dowiemy się też, że coś takiego, jak dobra czy zła passa jest jedynie wyrazem przypadku i woli losu, a my nie mamy możliwości kontrolowania takich sytuacji. |
We also learn that measurement error is a crucial element of any research and must always be considered when interpreting results. We see why it’s so much easier to explain something after it happens than to predict it beforehand, even with the same data. We’re reminded that what we often call a “winning” or “losing” streak is simply randomness playing tricks on us — and we’re not in control of it. |
| Z wszystkiego powyższego wynika, że jesteśmy w stanie kontrolować świat i swoje życie w znacznie mniejszym stopniu, niż byśmy tego chcieli i niż nam się wydaje, że potrafimy. Oraz że musimy liczyć się z tym, że nawet jeśli wszystko przygotujemy idealnie, dopniemy na ostatni guzik – zawsze może wydarzyć się coś, nad czym nie mamy kontroli, co zniweczy nasze wysiłki. Książki takie, jak ta, pomagają nam lepiej zrozumieć przynajmniej część reguł rządzących otaczającym nas światem i przezwyciężyć złudzenia, które mogą nas doprowadzić do błędnych decyzji i nieprzyjemnych konsekwencji. Niekiedy znacznie bardziej nieprzyjemnych, niż zwykłe zwolnienie z pracy za coś, na co nie mieliśmy wpływu – autor opisuje między innymi sytuację, gdy błędne zinterpretowanie prawdopodobieństw doprowadziło do niesłusznego skazania na wieloletnie więzienie, a w innej sytuacji – do uniewinnienia osoby, która na to nie zasłużyła. |
All of this leads to a sobering realization: we have far less control over the world and our lives than we’d like to think. Even if we prepare everything to perfection, thinking that we leave nothing to chance — something completely unexpected can still ruin our efforts. Books like this one help us grasp at least a few of the rules governing the world around us — and avoid the illusions that so often lead to bad decisions and unpleasant consequences. Sometimes far worse than just being unfairly fired — the author describes cases where misjudging probabilities led to wrongful imprisonment, or, in another situation, to acquitting someone who clearly didn’t deserve it. |
| Z czystym sumieniem polecam tę książkę każdemu, kto zechce udoskonalić swoje rozumienie otaczającego nas świata, czy choćby przeczytać kilkadziesiąt ciekawych anegdotek, których tu nie brak – nawet jeśli obudowująca je teoria momentami bywa niełatwa. Moje oczekiwania zostały w pełni zaspokojone, więc przyznam tutaj 10/10. |
I wholeheartedly recommend this book to anyone who wants to better understand how the world works — or even just to read dozens of intriguing anecdotes (of which there’s no shortage here), even if the surrounding theory can get a little dense at times. My expectations were completely met — I’m giving it a full 10/10. |
| PS. Pamiętacie to koszmarnie drogie pierwsze wydanie, którego nie chciałem kupić w sieci? Parę miesięcy po przeczytaniu nowego odkryłem, że od wielu lat stało na jednej z moich półek… i chyba nigdy nie znalazłem czasu, by je przeczytać… Cały ja ;) |
P.S. Remember that absurdly expensive first edition I didn’t want to buy online? A few months after reading the new one, I discovered that it had been sitting on my shelf for years… and I’d never gotten around to reading it. Classic me. ;) |
