[PL/EN] Czytaj z Marcinem 3/2025 - "Poznaję świat", praca zbiorowa ...

Najwyższa pora stopniowo wracać do opisywania przeczytanych książek – i to (mam nadzieję!) możliwie częstego (czytaj – co najmniej 2 opisy w tygodniu) – bo inaczej to nie widzę szans, żeby zdążyć do końca roku z tym, co w nim przeczyta(łe)m. Taki to już los leniwej buły, którą podgryza stado zaległosiów. No ale do rzeczy…	It’s high time I slowly got back to writing about the books I’ve read – and (hopefully!) doing it often enough (read: at least two write-ups a week) – because otherwise I really don’t see how I could possibly catch up by the end of the year with everything I’ve read. Such is the fate of a lazy lump, constantly gnawed at by a pack of unfinished-backlog-beasts. But anyway, let’s get to it…
W dzisiejszym odcinku będzie o książce z dzieciństwa, którą sobie zapamiętałem w bardzo pozytywny sposób i od jakiegoś czasu uparcie próbowałem odnaleźć w swoich zasobach, żeby sobie odświeżyć. Niestety nie udało mi się, więc w końcu się złamałem i odkupiłem sobie na giełdzie staroci – czasami tak wychodzi prościej i szybciej.	Today’s episode is about a childhood book I’ve always remembered in a very fond way, and one I’ve been stubbornly trying to track down in my collection for some time, just to revisit it. Unfortunately, I never managed to find it, so in the end I gave in and bought a copy at a flea market – sometimes that’s simply the quicker and easier way.
Pora więc przedstawić bohaterkę moich wczesnodziecięcych fascynacji – PRL-owską encyklopedię dla dzieci, „Poznaję świat” (kupiony egzemplarz – z 1985 roku), opartą przynajmniej częściowo o czechosłowacką „Svět około nas” z 1964. Było to z pewnością jedno z moich pierwszych okienek na otaczający mnie wielki świat – zapewne, okienko niewielkie i wpuszczające niewiele światła, ale zawsze :)	So let me introduce the heroine of my early-childhood fascinations – a Polish People’s Republic–era children’s encyclopedia, Poznaję świat (“I Discover the World”) – the copy I bought is from 1985 – which was at least partly based on the Czechoslovak Svět okolo nás ("The World Around Us") from 1964. For me, it was definitely one of my very first little windows onto the big wide world around me – small and letting in only a sliver of light, perhaps, but still a window nonetheless. :)
Zanim zagłębimy się dokładniej w treść, powinniśmy przyjrzeć się stronie wydawniczej, a zwłaszcza liście konsultantów i ilustratorów. Trzeba przyznać, że robi ona imponujące wrażenie – wśród konsultantów nie brakuje profesorów (np. w kwestii lotnictwa) i doktorów (w zakresie biologii), a grono ilustratorów liczy aż 11 osób, dzięki czemu zapewniono odpowiedni poziom specjalizacji i jakości rysunków, które zresztą stanowią przeważającą część książki. Teoretycznie więc pod względem merytorycznym nie ma się do czego przyczepić. A co jest w samej książce? Tego dowiecie się za chwilę, z opisu poszczególnych jej części:	Before diving deeper into the content itself, we should take a look at the publishing details, especially the list of consultants and illustrators. And I have to say, it’s quite impressive – among the consultants you’ll find professors (for example in the field of aviation) and doctors (in biology), while the team of illustrators numbered no fewer than eleven, which ensured a good level of specialization and quality in the drawings. And those illustrations make up the bulk of the book. So, at least in theory, there’s nothing to criticize in terms of substance. But what’s actually in the book? You’ll find out in a moment, as I go through its individual sections.

1)Zwierzęta – nasi przyjaciele.

W tej części dziecko zapoznaje się przede wszystkim z domowymi pupilami. Na ilustracjach może zobaczyć różne rasy psów i kotów,

1) Animals – Our Friends

In this section, children are introduced first and foremost to household pets. The illustrations show different breeds of dogs and cats,

poznaje też inne zwierzęta domowe

along with other domestic animals

oraz naszych przyjaciół znanych z parków – w tym kilka gatunków ptaków.

and some of our park-dwelling friends – including a few bird species.

Poznaje również najważniejszą podstawę opieki nad zwierzakami – jeśli jest chory, idziemy do weterynarza!

They also learn the most important rule of pet care: if your animal is sick, you take it to the vet!

2)Zwierzęta z dalekich krajów – w zoo i na swobodzie.

W tym rozdziale na barwnych ilustracjach dziecko może podziwiać przyrodę dalekich i egzotycznych krajów – faunę afrykańskich sawann,

2) Animals from Distant Lands – At the Zoo and in the Wild

Here, through colorful illustrations, children can admire the wildlife of faraway and exotic places – the fauna of African savannas,

lasów deszczowych,

rainforests,

niezwykłych mieszkańców Australii,

the extraordinary creatures of Australia,

powędruje także do krain wiecznych lodów.

and even journey into the lands of eternal ice.

Nie zapomniano także o morzach z ich rafami koralowymi

The seas aren’t forgotten either, with their coral reefs

i niesamowitymi mrokami głębin.

and the mysterious darkness of the deep.

3)Miasto.

Ten rozdział ma przybliżyć życie w wielkim mieście.

Dla dzieci, które już w takim mieszkały, nie było to może nic szczególnie odkrywczego, ale w momencie wydania książki ponad połowa Polaków mieszkała na wsiach i w małych miasteczkach. Dla nich taki rozdział był zdecydowanie przydatny.

Oprócz zwykłych scen z miejskiego życia przedstawiono też najbardziej podstawowe zasady poruszania się po ulicach,

3) The City

This chapter introduces life in a big city.

For kids who already lived in one, it might not have been particularly eye-opening, but when the book was published, more than half of Poles still lived in villages and small towns. For them, this chapter was definitely useful.

In addition to everyday city life scenes, it also explained the basic rules of navigating the streets,

budowę nowoczesnych mieszkań (nawet ze schematami instalacji wody, kanalizacji, gazu i prądu!),	the layout of modern apartments (complete with diagrams of water, sewage, gas, and electricity systems!),

przedstawiono, jak się buduje nowoczesne bloki i wieżowce…	and showed how modern apartment blocks and high-rises were built.

Pokazano dzieciom, jak różnorodna jest struktura zawodowa w mieście	It gave children a glimpse of the city’s diverse job structure

oraz jakie są w nim rozrywki.	as well as the kinds of entertainment available.

4)W domu towarowym

W dzisiejszych czasach u wielu ten rozdział może budzić uśmiech politowania.

W końcu teraz na każdym kroku mamy wielkie galerie handlowe, przepełnione sklepami wypełnionymi najróżniejszym asortymentem zaspokajającym wszystkie potrzeby.

Ale w kartkowej szarzyźnie PRL-u?

Mało które dziecko mogło regularnie odwiedzać taki dom towarowy, każda wizyta była raczej wielką wyprawą i świętem – o ile w ogóle miało szansę ją odbyć.

W każdym razie – w książce taka wycieczka jest okazją do poznania różnych typów strojów,

4) At the Department Store These days, this chapter might make many people smile wryly.

After all, now we’re surrounded at every turn by massive shopping malls, bursting with shops filled with every imaginable kind of product to meet all our needs.

But back in the paper-gray drabness of the People’s Republic?

Few children got to visit a department store regularly – each trip was more like a big expedition, almost a holiday in itself, if they got the chance at all.

In the book, such a visit became an opportunity to explore different kinds of clothing,

sprzętu AGD, urządzeń kuchennych,	household appliances, kitchen equipment,

sprzętu turystycznego,	camping gear,

zabawek i jeszcze paru innych rzeczy.	toys, and a handful of other items.

5)Krysia mieszka w mieście. Jak można się domyślić – kolejna część ciekawsza dla dzieci wiejskich. Scenki z życia mieszkającej w mieście Krysi – przedstawienie jej rodziców,	5) Krysia Lives in the City As you might guess, this part was more interesting for children from rural areas. It presented little scenes from the life of Krysia, a girl living in the city – introducing her parents,

planu dnia jej rodziny (ze szczególnym uwzględnieniem zabaw w przedszkolu	showing her family’s daily routine (with a special focus on kindergarten games

i codziennych obowiązków każdego z domowników),	and each family member’s everyday duties),

a także sposobów na relaks.	as well as their ways of relaxing.

6)Piotruś mieszka na wsi Dla odmiany część ciekawsza dla dzieci z miasta ;) Scenki z życia wiejskich dzieci,	6) Piotruś Lives in the Countryside This time, a chapter more appealing to city kids ;) Little scenes from rural children’s lives,

uzupełnione o elementy wiejskiego krajobrazu,	accompanied by elements of the village landscape,

żniwa	the harvest season,

oraz zwierzęta gospodarskie	and farm animals

i rośliny, jakie można spotkać w ogródkach.	and plants you’d find in gardens.

along with examples of how free time is spent in the countryside.

Plus wszystko to, co można w wiejskim gospodarstwie znaleźć, jak się w nim pracuje	Plus everything else you might come across on a farm, how people work there

a także – jak się spędza czas wolny na wsi.

7)Pole. Żniwa i gospodarka rolna to zbyt istotne kwestie, by zamknąć je w rozdziale o życiu na wsi. Wymagają własnego. Więc tu dzieciaki się dowiedzą o różnych rodzajach upraw	7) The Field Harvests and agriculture were far too important to be squeezed into just the chapter on country life. They deserve their own. Here, children learn about different types of crops

oraz o dzikich polnych kwiatach	as well as the wildflowers

i zwierzętach.	and animals that live in the fields.

8)Państwowe Gospodarstwo Rolne Zwykłe gospodarstwo – to za mało! Koniecznie trzeba też się zapoznać z wielkimi, państwowymi.	8) The State Agricultural Farm A regular farm? Not enough! You also need to get to know the big, state-run ones.

Gdzie jest w sumie to samo, co w małych, tylko na naprawdę wielką skalę	Basically, they had the same things as the smaller farms, only on a much larger scale

i z droższym sprzętem.	and with more expensive equipment.

No i koniecznie trzeba podkreślić rolę PGR-ów w rozwoju kultury na wsi, skądinąd rzeczywiście niemałą.	And of course, the role of state farms in the development of rural culture is emphasized – a role which, to be fair, was indeed significant.

9)Ogród kwiatowy i warzywny Bo w działach o wsi i polu było powierzchownie. Tu jest miejsce i czas na poznanie narzędzi ogrodniczych,	9) The Flower and Vegetable Garden Because the chapters on the countryside and the fields only skimmed the surface. Here there’s space and time to learn about gardening tools,

chwastów i szkodników,	weeds, and pests –

ale także warzyw,	but also about vegetables,

pięknie kwitnących kwiatów i krzewów,	flowering plants and shrubs,

a także owoców.	and fruits.

Znajdzie się też parę stron o szklarniach.	There are even a few pages on greenhouses.

10)Sad Logicznym przedłużeniem ogrodu jest sad. A to znaczy, że tu dzieci poznają drzewa w takim sadzie rosnące, ich kwiaty	10) The Orchard A natural extension of the garden is the orchard. Here, children are introduced to the trees that grow there, their blossoms

i owoce,	and fruits,

oraz sposoby ich ochrony przed szkodnikami.	and the ways they’re protected from pests.

Wspomniano także o drzewach i owocach z dalekich, egzotycznych stron świata.	Exotic trees and fruits from faraway lands are mentioned as well.

11)Las Las jest miejscem pełnym potencjalnych odkryć. Mały czytelnik nauczy się więc rozpoznawać najróżniejsze gatunki drzew,	11) The Forest The forest is a place full of potential discoveries. Young readers learn to recognize different species of trees,

kwiatów	flowers,

i grzybów, które można w takim terenie spotkać w różnych porach roku.	and mushrooms that can be found there during various seasons.

Pozna też mieszkańców lasu – od najmniejszych (mrówki),	They also meet the forest’s inhabitants – from the tiniest (ants),

przez różne gatunki ptaków	through different bird species,

aż po grubego zwierza.	all the way up to the big game.

Trochę miejsca poświęcono także pracy leśników	Some space is also given to the work of foresters

i zasadom dbania o dobro lasu.	and the principles of caring for the wellbeing of the forest.

12)Woda Kiedy już poznaliśmy leśny świat, pora zaznajomić się z wodnym. I ponownie – dziecko najpierw poznaje różne typy wód,	12) Water Once we’ve explored the forest world, it’s time to get to know the aquatic one. Again, the child is first introduced to different types of bodies of water,

potem krajową wodną faunę i florę,	then to the native fauna and flora,

a na koniec dowiaduje się zarówno o potencjalnych zagrożeniach, jak i o sposobach pożytecznego wykorzystania siły wody.	and finally to both the potential dangers and the useful ways of harnessing the power of water.

13)Góry Góry to kolejne środowisko, z którym oswaja się młody czytelnik. Schemat jest podobny, jak w poprzednich częściach – różne strefy roślinności, różne pory roku, odrobina roślin i zwierząt.	13) The Mountains Mountains are the next environment the young reader becomes familiar with. The pattern is similar to the previous chapters – different vegetation zones, changing seasons, and a touch of local plants and animals.

14)To samo, a ciągle inaczej Króciutki rozdzialik o różnych porach doby i roku.	14) The Same, Yet Always Different A short little chapter about the times of day and the seasons of the year.

I o zmiennej pogodzie.	And, of course, the ever-changing weather.

15)Co się z czego robi. Czyli o przemyśle i procesie przechodzenia od surowców przez etap półproduktu do produktu końcowego, trafiającego do klienta. Dzieci dowiadują się, jak powstaje, między innymi, chleb,	15) What Things Are Made From This one is about industry and the process of transforming raw materials into semi-finished products, and finally into finished goods that reach the customer. Children learn how bread,

cukier,	sugar,

odzież,	clothing,

papier,	paper,

meble drewniane,	wooden furniture,

szkło	glass,

i parę innych rzeczy.	and a few other items are made.

16)W fabryce samochodów W tym rozdziale idziemy krok dalej pod względem szczegółowości – proces produkcji samochodów został rozpisany już nie na kilka obrazków, ale na kilka stron, całkiem dobrze pokazujących jego złożoność.	16) In the Car Factory Here we go a step further in terms of detail – the process of car production is spread not over just a handful of pictures, but over several pages that do a decent job of showing its complexity.

No i oczywiście nie mogło zabraknąć schematu budowy samochodu – uproszczonego, ale wciąż oswajającego przedszkolaka z takimi słowami jak chłodnica, wał napędowy czy resor. Bo właściwie czemu nie?	And of course, there’s also a diagram of a car’s structure – simplified, but still familiarizing preschoolers with words like radiator, drive shaft, or leaf spring. Because really, why not?

17)Czym jeździmy Pozostajemy w kręgach pojazdów.	17) What We Ride In We stay within the world of vehicles.

Jednak w tym rozdziale do różnego rodzaju samochodów	But here along with different kinds of automobiles

dołączają także pociągi	one will learn about the trains too

Młody czytelnik poznaje różne ich rodzaje	The young reader gets to know their different types

oraz infrastrukturę potrzebną do ich sprawnego funkcjonowania.	as well as the infrastructure needed for them to function smoothly.

18)Czym pływamy W zasadzie to to samo, tylko o transporcie wodnym. Różne rodzaje statków	18) What We Sail In Basically the same idea, just with water transport. Different kinds of ships

oraz infrastruktura – stocznie, porty, latarnie morskie.	and the infrastructure that supports them – shipyards, ports, and lighthouses.

19)Czym latamy I wciąż to samo, tylko środowisko inne. Różne typy pojazdów latających, od historycznych po współczesne: balony, samoloty, helikoptery,	19)What We Fly In And again, same idea, just in the air. Various types of flying machines, from historical to modern: balloons, airplanes, helicopters,

a nawet pojazdy kosmiczne, bo czemu nie. I pierwszy polski kosmonauta.	and even spacecraft – because why not. And of course, the first Polish cosmonaut gets a mention.

20)Sport daje radość i zdrowie W tym rozdziale przedstawiono różne zabawy, jakie mogą sprawiać przyjemność dzieciom,	20)Sports Bring Joy and Health This chapter presents different games that children can enjoy,

podstawowe ćwiczenia gimnastyczne,	basic gymnastic exercises,

sposoby na aktywny wypoczynek	ways of spending free time actively,

oraz bardzo liczne dyscypliny sportowe.	and a wide range of sports disciplines.

Nie zapomniano także o Igrzyskach Olimpijskich.	The Olympic Games are also included.

21)Stroje i sztuka ludowa W tym miejscu dzieci zapoznają się z bogactwem polskiego folkloru,	21)Folk Costumes and Art Here, children are introduced to the richness of Polish folklore,

jego zróżnicowaniem regionalnym	its regional diversity,

oraz instytucjami służącymi jego ochronie.	and the institutions dedicated to its preservation.

22)Polska – nasza Ojczyzna Czyli – co każdy najmłodszy Polak o Polsce wiedzieć powinien. Flaga, godło, hymn,	22)Poland – Our Homeland This part covers what every young Pole should know about their country: the flag, the coat of arms, the anthem,

stolica,	the capital,

główne miasta,	the main cities,

największe rzeki, góry, morze.	the largest rivers, mountains, and the sea.

Trochę o różnych rodzajach wojsk.	There’s also a bit about the different branches of the military.

Do tego bogactwa naturalne,	On top of that, it talks about natural resources,

chroniona przyroda	protected nature,

i – ludzie. Zarówno ci „zwykli”, ciężko pracujący w najróżniejszych zawodach,	and – the people. Both the “ordinary” ones, working hard in a variety of professions,

jak też i jednostki najwybitniejsze, rozsławiające Polskę na całym świecie.	as well as the most outstanding individuals who brought Poland recognition around the world.

23)Dzieci z całego świata Młody polski czytelnik poznaje swoich rówieśników z innych państw świata. Oczywiście, priorytet mają dzieci z ZSRR i innych krajów bloku wschodniego,	23)Children from Around the World The young Polish reader gets to know their peers from other countries. Naturally, priority is given to children from the USSR and other Eastern Bloc nations,

ale pojawiają się też te z USA, Indii czy nawet Laponii.	but those from the USA, India, and even Lapland also appear.

I nie może zabraknąć motywów pokojowo-równościowych – że każde z tych dzieci ma swoją ojczyznę, którą kocha, a dzieci polskie chcą się przyjaźnić z dziećmi całego świata.	And of course, the peace-and-equality theme is present – that each of these children has a homeland they love, and Polish children want to be friends with children from all over the world.

Na koniec wierszowana zachęta do dalszego poznawania świata z różnych kolejnych mądrych książek.	At the very end, there’s a rhymed encouragement to keep exploring the world through more wise books to come.

Jak sami widzicie, młody polski przedszkolak z końca lat 80 dostawał potężną dawkę wiedzy (oczywiście dostosowanej poziomem uproszczeń do jego możliwości poznawczych), podaną w bardzo przystępnej formie – dużo pięknych obrazków, tekstu niewiele i nieskomplikowany. Jeśli chodzi o zakres treściowy – przyczepiłbym się tylko do tego, że zabrakło osobnego rozdziału poświęconego szeroko pojętej sztuce – muzyce, malarstwie, architekturze itp. Choć artyści są wspomniani w części o różnych zawodach, to jednak wydaje mi się, że nie zostali wystarczająco docenieni przez autorów. Może przydałby się też kolejny rozdział poświęcony najważniejszym zabytkom świata. Jednak pomijając te niedostatki, uważam, że jak na swoje czasy, i jak na profil pożądanego czytelnika, była to genialna książka, która na pewno spełniła swoją rolę, czyli zaciekawiła mnie otaczającym światem i skłoniła do dalszego poszerzania wiedzy.	As you can see, a young Polish preschooler in the late 1980s was given a hefty dose of knowledge (naturally simplified to match their cognitive abilities), presented in a very accessible form – lots of beautiful illustrations, with text that was short and uncomplicated. In terms of scope, the only thing I’d really nitpick is the lack of a dedicated chapter on art in the broad sense – music, painting, architecture, and so on. While artists do get a mention in the section on different professions, I don’t think the authors gave them nearly enough credit. A chapter on the world’s most important monuments wouldn’t have gone amiss either. Still, leaving these gaps aside, I think that for its time, and for the intended audience, it was a brilliant book – one that definitely fulfilled its role of sparking my curiosity about the world around me and pushing me to keep expanding my knowledge.
Z dzisiejszej perspektywy, bez wątpliwości, w takim kształcie traci sporo użyteczności. 40 lat od momentu wydania przyniosło olbrzymie przemiany, zwłaszcza w zakresie życia codziennego, konieczne byłoby wyrzucenie np. rozdziału o PGR-ach i zastąpienie go takim poświęconym nowoczesnym technologiom, zwłaszcza elektronicznym przedmiotom codziennego użytku. Nie zaszkodziłoby też przepuścić materiał przez dokładny filtr odcedzający propagandę, choć – jak się wydaje – nie ma jej dużo, ewentualnie jest na tyle subtelna, że kładzie nacisk na promocję cech ocenianych pozytywnie zarówno w PRL, jak i obecnie – takich jak pracowitość, chęć niesienia pomocy innym, życzliwość. Czy dałbym to do czytania współczesnym dzieciom? Być może tak, ale po pierwsze i przede wszystkim wyłącznie pod kontrolą dorosłego, który byłby w stanie na bieżąco korygować anachronizmy i podkreślać, że część obrazków przedstawia świat, który istniał za jego dzieciństwa, ale dziś jest już przeszłością… i po drugie – kontakt z tą książką musiałby nastąpić na tyle wcześnie, żeby nasz młody czytelnik jeszcze nie wsiąkł w świat internetu, mediów społecznościowych i presji koleżeńskiej. W przeciwnym razie cały potencjalny pozytywny efekt dydaktyczny – moim zdaniem – stanie pod znakiem zapytania.	From today’s perspective, though, it undeniably loses a lot of its usefulness in this exact form. Forty years since publication have brought enormous changes, especially in everyday life. The chapter on state farms, for example, would need to be scrapped and replaced with one on modern technology, particularly electronic devices we use daily. It wouldn’t hurt to filter the material more carefully for propaganda either, although, as it seems, there isn’t that much of it – or it’s subtle enough that it mostly promotes values still seen as positive today, such as hard work, helpfulness, and kindness. Would I give this book to children today? Maybe, but only under two conditions. First and foremost, it would have to be under an adult’s supervision, so that anachronisms could be corrected on the spot and it could be emphasized that some illustrations depict a world that existed in the adult’s childhood but is now long gone. And second, the child would have to encounter the book early enough, before being swept away by the internet, social media, and peer pressure. Otherwise, in my view, the whole potential educational benefit would be very doubtful.
„Poznaję świat” to książka, która mogła w magiczny sposób otwierać oczy dzieciom z końca lat 80. na różnorodność świata. Choć dziś niektóre rozdziały wydają się przestarzałe, a niektóre obrazy nieaktualne, trudno nie docenić jej przystępnego stylu, pięknych ilustracji i ogromnej dbałości o ciekawość młodego czytelnika. To książka, która nie tylko uczyła o zwierzętach, miastach czy zawodach, ale też rozwijała wyobraźnię i zachęcała do dalszego odkrywania świata. Dziś jest przede wszystkim nostalgiczną podróżą w czasie, przypominającą, jak wyglądało dzieciństwo sprzed czterech dekad i jaką rolę pełniły książki w kształtowaniu ciekawości i wiedzy.	„I Discover the World” is a book that could magically open the eyes of Polish children in the late 1980s to the diversity of the world. Although some chapters now seem outdated and some illustrations no longer reflect reality, it’s hard not to appreciate its accessible style, beautiful pictures, and the care taken to spark a young reader’s curiosity. The book not only taught about animals, cities, or professions, but also nurtured imagination and encouraged further exploration of the world. Today, it is primarily a nostalgic journey back in time, reminding us what childhood was like four decades ago and the role books played in shaping curiosity and knowledge.
Jak to ma miejsce przy tego typu książkach, nie da się wystawić rzetelnej oceny ponadczasowej. Dlatego tu pokuszę się aż o trzy oceny: dla czytelnika docelowego, czyli dziecka z końca lat 80 – zdecydowanie ocena bardzo dobra, czyli 8/10. Z punktu widzenia dziecka współczesnego – zaryzykowałbym ocenę niezłą, czyli 6/10. A z punktu widzenia dorosłego, który ani nie ma własnych dzieci, ani nie chce sobie odświeżyć wspomnień z dzieciństwa (tak jak ja) – i dopiero teraz zetknie się z tą książką po raz pierwszy, oczywiście będzie to nieporozumienie i strata czasu, czyli 1/10.	As is usually the case with books like this, it’s impossible to give it a fair, timeless rating. So I’ll go with three different scores: for the target reader – a child in the late ’80s – definitely very good, let’s say 8/10. From the perspective of a modern child – I’d risk calling it decent, so 6/10. But from the perspective of an adult who neither has children nor wants to revisit their own childhood memories (like me), and who is only now picking up this book for the first time – it would, of course, be a complete mismatch and a waste of time, which makes it a 1/10.

[PL/EN] Czytaj z Marcinem 3/2025 - "Poznaję świat", praca zbiorowa ("I Discover the World", collective work)