Wilders and his political party PVV suffered a heavy loss recently. He showed himself to be a sore loser by doubting the election result. He claimed votes had been rigged. In the Netherlands, elections proceed neatly and enjoy a high level of trust of all parties involved, even if faith in politics has dropped to an all-time low.
Wilders, the Dutch politician well known internationally, the lone figure who put far-right (one-sided) politics on the map. After two decades of building his political party of which he is the sole member, his party became the largest in the Netherlands two years ago. He could go into office, but his coalition partners didn’t let it happen.
The coalition consisted of no fewer than four parties. All of them, except him, insisted that Wilders and thereby also the leaders of the other coalition parties, remain in parliament, which meant the premiership slipped past Wilders.
No one can read his mind, but it is highly probable that he never wanted to assume the role of being the father of the Netherlands. His assumed role as super-populist, constantly blaming migrants for all the problems in our country, keeps whining endlessly and never has solutions. And when he does have solutions, he fails to mention the budgets required for them. Never has he had his proposed plans costed by an independent institute like the CBS. Something which is not only customary; Something which is almost never omitted by parties taking part in national elections. Sure, there are flaws in the economic and financial models used in the calculations, but it gives a direction. But no: Wilders knows his plans financially don’t add up, so he prefers bashing those independent institutes of wrongdoing without offering any proof. Much easier isn’t it?
He secured 37 seats in the House of Representatives at the previous elections, out of the 150 seats the chamber has available. His party, the PVV, became the largest. 25 % of those eligible to vote, in the small and densely populated Netherlands, cast their vote for Wilders’ anti-migration message. Finally, he could show what he was worth. Even if he himself wasn’t at the helm.
It lasted only one year.
One year running the country by an administration comprised of no fewer than three populist parties and the conservative liberals (VVD), Wilders pulled the plug. Over a non-issue he brought down the government. The reason? Seemingly, he anticipated to benefit from another round of elections. We’ve known the reality for just over a week now. Perhaps the result of a whole year of achieving nothing?
Wilders lost no less than 11 seats.
A genuine realist, a young and experienced politician, helped his party to not only a huge gain, it is the party's record number of seats in half a century of history, but also to the title of largest party today. The centre-left liberal party (D66) won with about 28,000 votes over the PVV. Narrow! A very narrow victory! Yet, still a real victory! Wilders did not like that at all. It wounded him to his core. And that is why everyone and everything who did not subscribe to his ideology had to pay. Wilders went amok on social media as well as traditional media, blaming and shaming half the country.
But the Netherlands is not the Netherlands when things settle down in realistic and down-to-earth territories. When it became certain D66 received the most votes, Wilders gave up and congratulated Rob Jetten, likely our new Prime Minister.
But now what?
None of the larger parties wants to govern with Wilders and his PVV. The conservative liberals refuse to govern with left-wing parties. D66 doesn't like to govern with far-right-wing parties. This makes the puzzle of forming a new coalition difficult, very difficult.
Twenty-seven parties took part in the elections. Fifteen of them managed to obtain seats in the chamber. The largest party has only 17% of the electorate behind it. At least four parties will be needed for a majority — a composition which seems impossible because the VVD will not join a coalition with PvdA/GL, consistently labelled by them as an 'extreme-left' party (while in fact this party is centre-left). Another combination is what is now called centre-right, but besides an extreme right-wing party, a fifth party would still be needed for a majority in the chamber. JA21, another far-right-wing party, is the only possibility, looking at the seats they will bring along. The D66 programme seems not to align at all with that of JA21.
And here we are. The two possible combinations seem both a long-way-off scenario. It'll be interesting to see where all of this will lead us in the coming months. Or? Could it be that within a few weeks we could see the swearing-in of a new government already? The concept of a minority cabinet has been much discussed last few days. And why not? Several Scandinavian countries have positive experiences with such a setup.
Wilders met zijn PVV heeft flink verloren. Hij toonde zich direct een slechte verliezer door de verkiezingsuitslag in twijfel te trekken. Met stemmen zou gefraudeerd zijn. Maar we weten allemnaal dat in ons land verkiezing netjes verlopen en het verkiezingssysteem een hoge mate van vertrouwen van alle betrokkenen kent, al is het vertrouwen in de politiek tot het dieptepunt gedaald.
Wilders, de politicus die internationaal bekend is, de eenling die extreemrechts (eenzijdig) op de kaart heeft gezet. Na twee decennia bouwen aan zijn politiek partij waar hij zelf enig lid van is, werd zijn partij twee jaar geleden de grootste in Nederland. Hij kon gaan regeren. Maar dat lieten zijn coalitie genoten niet toe. Uit maar liefst vier partijen bestond die coalitie. Allen, behalve hijzelf, eiste dat Wilders en daarmee ook de kopstukken van de overige coalitiegenoten, in de kamer zouden blijven zitten waarmee het ministerpresidentschap aan Wilders neus voorbijging.
Niemand kan in zijn hoofd kijken, maar het heeft er alle schijn van dat hij nooit de rol van vader van het vaderland op zich had willen nemen. Zijn aangemeten rol als super-populist, altijd alle problemen in ons land aan migranten toeschrijven, zeuren belangrijker vindt dan een goed debat, en van oplossingen nooit gehoord heeft. En als hij dan oplossingen heeft laat hij de benodigde budgetten die hij daarvoor nodig heeft, onbesproken. Nog nooit heeft hij bij verkiezingen zijn voorgestelde plannen laten doorrekenen door een onafhankelijk instituut CBS. Iets dat niet alleen gebruikelijk is; Iets dat vrijwel nooit gepasseerd wordt door politieke partijen die meedoen aan nationale verkiezingen. Tuurlijk hapert er wel het één en ander aan de economische en financiële modellen gebruikt bij de doorberekeningen, maar het geeft een richting. Maar nee, Wilders weet dat zijn plannen financieel gezien niet te rijmen valt, dus dan maar dergelijke onafhankelijke instituten de grond inboren zonder daarvoor enig bewijs te leveren. Wel zo makkelijk toch?
37 zetels wist hij te veroveren in de tweede kamer bij de vorige verkiezingen. Uit de 150 zetels die de kamer telt, werd zijn partij, de PVV, de grootste. 25% van de kiesgerechtigde in het kleine maar drukke Nederland heeft haar of zijn stem op het antimigratie verhaal van Wilders laten vallen. Nu kon hij laten zien wat hij waard is, al zou hijzelf niet aan het roer staan.
Eén jaar heeft het geduurd.
Eén jaar nadat het thans demissionair kabinet een nieuwe regering vormde, een regering bestaande uit maar liefst drie populistische partijen en de conservatieve liberalen VVD, trok Wilders de stekker. Over een non-issue liet hij de regering vallen. Naar het lijkt om nog groter uit een nieuwe ronde verkiezingen te komen. De werkelijkheid weten we sinds een goede week. Wellicht het resultaat van één jaar niets presteren?
Wilders verloor maar liefst 11 zetels.
Een rasechte realist, jong en ervaren politicus, hielp zijn partij niet alleen aan een forse winst, een recordaantal zetels in haar 60-jarig bestaan, maar ook aan de titel van grootste partij. De midden-linkse liberale partij (D66) won met ongeveer 28-duizend stemmen van de PVV. Nipt! Een zeer nipte overwinning! Maar toch, een echte overwinning! En dat vond Wilders niet zo leuk. Dat heeft hem in zijn ziel gekrenkt. En daarom moesten alles en iedereen die niet zijn gedachtegoed aanhangt, het ontgelden. Maar Nederland zal Nederland niet zijn dat nadat de overwinning van D66 100% zeker was, Wilders de handdoek in de ring gooide en Rob Jetten feliciteerde.
Maar wat nu?
Geen enkele van de grotere partijen wil met Wilders regeren. De conservatieve liberalen willen niet met links partijen regeren. D66 is er niet happig op om met JA21 in een coalitie te stappen. Dit maakt de puzzel voor de vorming van een nieuw kabinet lastig, zeer lastig.
Zevenentwintig partijen deden mee aan de verkiezingen. Vijftien daarvan wisten zetels in de kamer te bemachtigen. De grootse partij heeft (maar) 17% van het electoraat achter zich. Minstens vier partijen zullen nodig zijn voor een meerderheid. Een samenstelling die onmogelijk lijkt omdat de VVD niet samen in een coalitie wil met wat extreem rechts steevast neerzet als extreme linkse partij, de PVDA/GL. Een andere combinatie is wat men nu noemt, centrum rechts, maar zal naast een extreme rechtse partij, nog een vijfde partij nodig hebben voor een meerderheid in de kamer. JA21 is de enig mogelijkheid kijkende naar de zetels die zij mee zullen brengen. D66 programma lijkt niet te verenigen met het programma van JA21.
En hier zijn we dan. Twee mogelijke combinaties lijken beide een ver van ons bed show. Hoe dit alles zal aflopen zullen we komende maanden gaan meemaken. Of misschien toch niet? Zou het kunnen dat we over een paar weken al een nieuwe regering kunnen beëdigen? De gedachte van een minderheidskabinet wordt de laatste dagen veel besproken. En waarom niet? Een aantal Scandinavische landen hebben positieve ervaringen opgedaan met een dergelijke aanpak.
all images by edje unless stated otherwise