Çoğu kriptopara projesinin özünde, aynı temel teknolojiyi bulacaksınız: "bloklar" da izlenen ve bir "zincir" üzerinde sırayla birbirine bağlanan işlemlerden oluşan dağıtılmış bir defter. Bunun ötesine geçen çok fazla varyasyon var; ancak bu temel yapı, blok zincir teknolojisinin çekirdeğidir (ve "blok zincir" teriminin kaynağıdır).
Ancak IOTA farklı. Dağıtılmış bir deftere dayalı, hiç blok ve zincir olmayan bir kriptopara projesidir. Aslında, blok zincirsiz bir blok zincirdir. Bunun yerine, Tangle olarak adlandırdığı benzersiz bir veri yapısı kullanır.
Neden blok zincir yok?
Öncelikle Tangle'ın nasıl çalışacağı hakkında konuşacağız, ancak önce bunun nedenini konuşalım. Blokzincirden blok ve zinciri çıkarmanın yararı nedir?
Temel yararı ölçeklenebilirlik. Bitcoin gibi geleneksel bir blok zincir ağında uzlaşma, "bloklar" sırayla madencilikle elde edilir. Bu, ağın güvenliğini sağlarken, ölçeklendirme işlemini zorlaştıran zaman ve kaynak gerektirir.
Ancak IOTA'nın Tangle'ında madencilik ve ayrı bir uzlaşma süreci gerekmiyor. Bunun yerine, IOTA ağında bir işlemi başlatmak için, bir kullanıcı önce iki önceki işlemi doğrulamalıdır. Bu, daha fazla ağ ölçeklenebilirliği sağlar ve alım-satım işlem masraflarına duyulan gereksinimi tamamen ortadan kaldırır - kullanıcılar, Tangle'daki önceki işlemleri doğrulayarak yaptıkları küçük hesaplamalı işlerle alım-satım işlemlerini ödemektedir.
Yüksek ağ ölçeklenebilirliği ve işlem ücretlerinin olmaması, küçük işlemlerin uygulanmasını mümkün kılar ve IOTA bu yapıyı, geleceğin M2M (machine to machine) ağlarının ideal omurgası olarak görüyor. Internet Of Things(IoT) hayatımızda giderek yaygınlaştıkça, bu makinelerin tümü, birbirleriyle hızlı, özgür ve güvenli bir şekilde işlem yapmaya ihtiyaç duyacaktır.
Tangle nedir?
Tangle bir veri yapısıdır; spesifik olarak Directed Acyclic Graph (DAG). Yukarıdaki resim çok basit bir açıklama sunmaktadır. Her bir karenin bir işlemi ve her bir okun işlem onayını temsil ettiğini düşünün. Zaman soldan sağa gider, bu nedenle ağdaki ilk işlem (0), 1 ve 2 tarafından onaylanır. İşlem 1, 3 ve 4 tarafından onaylanır, işlem 2, 4 ve 5 tarafından onaylanır vb.
Onaylanacak yeterli sayıda "uç nokta" (doğrulanmamış işlemler) yoksa, bir IOTA işlemi sadece bir önceki işlemi onaylayabilir ancak genellikle her hareket ağdaki en az iki işlemi doğrulamalıdır. Bu şekilde, tüm işlemler dağıtılmış bir şekilde doğrulanır, ancak her bir kullanıcı yalnızca küçük miktarda doğrulama çalışması yapmak zorundadır.
Bu yapının anlamı; ağ genişledikçe, doğrulama için daha fazla uç nokta oldukça ve doğrulayacak daha fazla alım-satım işlemi oldukça, sistemin daha da hızlanmasıdır.
Quantum Secure
IOTA'nın diğer bir ana satış noktası, quantum-secure olduğu iddia ediliyor. Yani şifreleme güvenliğinin kuantum bilgisayarlar tarafından kırılmayacağı anlamına geliyor.
Bu ne anlama geliyor ve neden önemli?
Temel olarak geleneksel şifreleme, bazı hesaplamaların geleneksel bir bilgisayarın çözmesi için çok uzun sürdüğü fikrine dayanıyor - cevabı zaten bilmiyorsanız, cevabı belirlemek için matematiğin çalışmasının bir süperbilgisayarda bile olsa yıllar alması gerekir.
Ancak, kuantum bitleri kullanarak verileri depolayan ve ölçen bilgisayarlar olan kuantum bilgisayarlar, kullanılabilir olduklarında bir çok geleneksel şifrelemeyi bozacaktır, çünkü bazı hesaplama türlerinde, geleneksel bilgisayarlardan milyonlarca kat daha hızlı olacaklardır. Kuantum bilgisayarlar henüz mevcut değil, ancak çok yakında olması bekleniyor.
IOTA, Winternitz imzaları ile entegre olan kendi kriptografi biçimini kullanarak kuantum tehdidinin üstesinden gelir. Bu yaklaşımın, henüz kuantum bilgisayarlar ile test edilememesine rağmen onlara karşı dirençli olduğu düşünülmektedir.
Para Birimi
IOTA'nın blokları veya zincirleri olmayabilir, ancak diğer geleneksel blok zincir projeleri ile ortak bir özelliği paylaşıyor: bir şifrelenmiş para birimi.Teknik olarak konuşursak, IOTA ağının ana para birimi IOTA'dır, ancak borsalarda mIOTA olarak işlem görmektedir, her mIOTA bir milyon IOTA'ya eşittir. 2,7 milyardan fazla mIOTA dolaşımda bulunduğunda, bunun anlamı katrilyonlarca IOTA mevcut demektir. Buradaki amaç; ağın IOT ürünleri ile ekonomik bir şekilde kullanılabilmesi için tokenlar hem çok sayıda ve uygun fiyatlı olmalıdır.
Kripto yatırımcıları IOTA'da işlem yapmazlar, bu yüzden amacınız ticaret veya yatırım ise, mIOTA'yı IOTA'nın tek ilgili para birimi olarak düşünebilirsiniz. Halen dolaşımda bulunan 2.7 milyar mIOTA bundan sonra var olacak tek tokenlardır. IOTA ekibi herhangi bir mIOTA rezervine sahip değildir ve mIOTA'yı madencilik ile elde etmenin bir yolu yoktur.
IOTA Hakkında Açık Sorular
IOTA'nın ileriye dönük düşünen kriptografik yaklaşımı, IOTA'yı diğer kripto projelerinden daha güvenli hale getirebilir, ancak daha savunmasız hale de getirebilir. Kendi kriptografi formunu uygulayarak, IOTA ekibi, bazılarının şifrelemenin temel kuralı olarak gördükleri şeyleri çiğnedi: "Kendi kriptonuzu yazmayın".
Bu düşüncenin ardındaki mantık oldukça basit: mevcut kripto sistemleri saldırılara karşı sağlamlaşmış ve zaten gerçek dünyadaki saldırılara direnerek kendini kanıtladı. Kendi sisteminizi geliştirirseniz, bilgisayar korsanlarının yararlanabileceği kusurları ve özürleri içerebilir. Ve geçen yıl MIT'deki bir ekip IOTA'nın sisteminde büyük bir güvenlik açığı buldu.
O zamandan beri bu kusur düzeltildi, ancak soru hala kaldı -her test edilmemiş bir kripto sistemi için olduğu gibi - IOTA'nın nispeten test edilmemiş kodda saldırganların yararlanabileceği başka ne gibi güvenlik açıkları olabilir? Cevap "hiçbiri" olabilir, ancak IOTA yaygın hale geldikten ve hackerlar tarafından sınava tabi tutulana kadar kesin olarak bilmek zor olacaktır.
IOTA ile ilgili bir diğer popüler şikayet de, belirli türden saldırıları önlemek için bir tür "merkezi denetim noktası" olan "Koordinatör" kullanmaktır. Bu, şu anda IOTA'nın ağının gerçekten dağıtılmadığı anlamına geliyor. Bu sorunlara neden olabilir (koordinatör düştüğünde ağ çok etkilenir) ve elbette merkezileşme kavramı bir çok kripto hayranının ilgisini çekmektedir.
The IOTA Foundation Koordinatörün sistemin uzun vadeli bir özelliği değil geçici bir önlem olduğunu söylüyor.
Tabii ki hepimizin aşina olduğumuz yerleşik ve zaman içinde kendini kanıtlamış blok projelerinden ne kadar farklı olduğu göz önüne alındığında, IOTA hakkında sorular sormak kaçınılmaz. Ancak IOTA'nın ve Tangle yapısının ilginç bir deney olduğu inkar edilemez ve blok zincir teknolojisinin bir sonraki evrimini temsil edebilirler.