Lời dẫn
Nghe 2 từ “chủ nghĩa” có thể bạn sẽ giật mình, có phải đây là một đề tài của triết học không? Bạn thường sợ ngôn từ của triết học, tôi hiểu điều đó chứ. Bạn đừng lo lắng, tại phần thứ 2 này tôi chỉ nêu ra một phần nhỏ của triết học về tự do, cho bài viết được hoàn thiện thêm. Còn lại tôi sẽ sử dụng ngôn ngữ bình thường nhất và phát triển khái niệm “TỰ DO” ra ngoài ranh giới của triết học, bạn sẽ thật sự ngạc nhiên về điều đó.
Source picture
Tại sao phần thứ hai này tôi lại nói với các bạn về “”tự do”. Trước khi đưa bạn tới với những phần tiếp theo, những phần sẽ đưa bạn trở thành những con người nổi dậy. Tôi cần cung cấp cho các bạn chìa khoá, để cởi trói tâm trí bạn. Một khi bạn không còn bất kỳ một vướng bận nào, bạn có thể “nổi dậy” với toàn bộ sức mạnh ý chí và tinh thần. Trên con đường đi tìm chính bản thân mình, bạn cần phải có nhiều tự do. Điều này sẽ được tôi làm rõ vào cuối bài viết, trước hết bạn cần xem qua “khái niệm” tự do mà tôi muốn chia sẻ đã. Và tôi sẽ không đi vào triết học đâu, nếu bạn tìm hiểu về triết học, nó sẽ có tự do cá nhân, tự do chính trị, cánh tả, hàn lâm, tân tự do ...v.v nó rất là nhiều, bạn có thể sẽ lạc lối. Trong bài viết này, tôi chỉ phát triển ý tưởng về tự do cá nhân toàn diện mà tôi đã kinh nghiệm qua, trên con đường của mình. Nó là đơn giản nên bạn đừng bỏ lỡ.
Tự do của bạn từ đâu đến và đang đi về đâu
Từ khi loài người được sinh ra, khi chưa có bất kỳ một hình thái xã hội nào, thì con người gần như được tự do hoàn toàn. Nếu anh ta sống một mình, không có bầy đàn thì anh ta là tự do gần như do tuyệt đối. Bởi vì anh ta có thể làm bất cứ điều gì anh ta thích, không bị ràng buộc bởi bất kỳ điều gì cả, kể cả đạo đức là luân lý mà con người hiện tại chúng ta gọi là đạo đức/ luân lý, trong tình trạng này con người có thể tốt hoặc xấu. … Tôi gọi đây là “tự do hoang dã” và con người ở tình trạng này, gọi là “trạng thái tự nhiên” tự nhiên một cách toàn bộ. Con người sống tự do như những con thú hoang trong rừng, đấy là tự do gần như tuyệt đối.
Nhưng tự do tuyệt đối này, tự do hoang dã của trạng thái tự nhiên này này là nguy hiểm, là bất ổn, bất cứ ai cũng đều tự do như thế, và người ta có thể tự do chém giết nhau, tự do tranh dành thức ăn/ phụ nữ của nhau .v.v.. Vì sự nguy hiểm như thế, nên con người thấy rằng cần có tập thể để bảo vệ nhau, bảo vệ trước tự do của người khác. Đó là lý do mà bầy đàn ra đời và các hình thái xã hội được hình thành.
Nhưng để sống được với nhau trong cùng bầy đàn, trong cùng một xã hội con người phải đặt ra các quy tắt, các luật lệ để ràng buộc nhau / để có thể sống với nhau, nếu không có quy tắt, luật lệ thì họ sẽ hành xử với nhau như những con người đập lập, thích làm gì cũng được và như thế. Bầy đàn sẽ tan rã, xã hội sẽ tan rã. Những quy tắt, quy ước và luật lệ được đặt ra, và đây chính là khế ước giữa các thành viên với nhau. Họ cam kết tuân thủ nó: tôi sẽ không giết người trong bầy đàn tôi, nếu tôi giết người trong cùng bầy đàn. Bầy đàn có quyền hành quyết tôi. Tôi sẽ không lấy đồ của người khác trong bầy đàn tôi, nếu tôi lấy, bầy đàn có thể trừng phạt tôi bằng đòn roi, tôi sẽ liều mạng sống bảo vệ thành viên trong bầy đàn tôi khi bị người của bầy đàn khác tấn công, nếu không làm thế tôi sẽ bị trừng phạt .v.v.v. Đấy có lẽ là các kế ước đầu tiên được hình thành, có thể là ngầm hiểu hoặc được nói ra, nhưng điều đó không quan trọng. Điều này có nghĩa là gì? Là khi con người vì nhu cầu an toàn cho bản thân, đã hi sinh một phần tự do của bản thân. Vì nhu cầu an toàn, con người tự trói buộc mình vào khế ước, lúc này bạn có quyền làm bất cứ điều gì mà khế ước không cấm. Khế ước như một nhà tù, bạn được tự do đi lại trong nhà tù đó. Như vậy, khi hình thành bầy đàn, xã hội con người đánh mất tự do hoang dã của mình và sống cuộc sống tự do trong ràng buộc.
Xã hội càng phát triển thì luật lệ, quy tắc, phong tục, tập quán ngày càng nhiều và con người càng bị ràng buộc nhiều hơn. Tức là càng phát triển thì chúng ta càng mất nhiều hơn “tự do tự nhiên” của mình. Điều này không có nghĩa là phải phát triển bạn mới đánh mất nhiều tự do. Tại nhiều quốc gia, dù chưa phát triển nhưng chính quyền sẽ hạn chế tự do của dân chúng để củng cố và duy trì sự thống trị của họ, như thế thì bạn sẽ mất nhiều tự do hơn. Điều này sẽ được tôi nói nhiều hơn ở những phần tiếp theo.
Tự do hành động
Tự do hành động là loại tự do được triết học phân tích nhiều nhất, và nó là đơn giản để có thể hiểu. Nếu bạn nghiên cứu triết học, nó sẽ làm bạn đứng trước nhiều lựa chọn, nhưng ở đây tôi chỉ đưa ra thực tế, vì vậy đừng bỏ lỡ nó.
Ngoài việc mất tự do hành động theo kế ước xã hội, bạn có bao giờ nghĩ bạn còn mất nhiều hơn thế không?
Bạn muốn đi xa nhà 1 thời gian, nhưng không ai chăm lo vật nuôi cho bạn và bạn không thể đi. Bạn đã đánh mất tự do đi lại của bạn để đổi lấy công việc hoặc đam mê của mình.
Bạn muốn yêu một lần nữa, nhưng phần đông trong cộng đồng đều lên án 1 người có gia đình còn yêu thêm một người khác. Bạn sợ lời dèm pha của mọi người, bạn không dám yêu. Bạn lại đánh mất tự do của mình chỉ vì suy nghĩ của người khác.
Bạn không muốn thắp hương, thờ cúng nhưng đó là phong tục và bạn làm theo. Bạn lại đánh mất tự do vì tập quán.
Bạn muốn học nông nghiệp, nhưng nghề này ít ai thành công và kiếm được ít tiền. Mọi người khuyên bạn học nghề y, bạn thi vào ngành y. Bạn đánh mất tự do vì làm theo ý mọi người và vì tương lai mà bạn chưa biết chắc.
Bạn lên Steemit, muốn đăng 1 tấm hình đầy ẩn ý và muốn dùng tag nào đó, nhưng như thế có thể làm tổn hại uy tín của cộng đồng vì bài đăng quá ngắn ngủi. Để không làm ảnh hưởng cộng đồng, bạn không sử dụng tag đó hoặc không sử dụng bot khi dùng tag đó. Bạn đánh mất tự do vì một mục đích mà bạn nghĩ là điều tốt.
Đất nước hình con giun, bị đất nước hình đầu bò dùng lưỡi liếm mất biển đảo. Bạn muốn xuống đường để thể hiện lòng yêu nước. Nhưng chính quyền hèn hạ của bạn đàn áp bạn, bạn đã không xuống đường. Bạn biết nhiều sự thật không tốt đẹp ở đất nước hình con giun, bạn muốn nói ra cho mọi người cùng biết. Nhưng bọn tà quyền ở đất nước hình con giun sẽ bỏ tù bạn, bạn đã im lặng. Bạn lại đánh mất tự do của mình một lần nữa, mặc dù là khế ước cho phép, bạn đánh mất tự do vì nỗi sợ và sức mạnh của tà quyền.
Tự do tư duy
Đã bao giờ bạn nghĩ về tự do của tư duy chưa? Bạn có nghĩ là tự do tư duy của bạn đã bị mất đi rất, rất nhiều không? Thật quá phi lý đúng không, chỉ là nghĩ thôi và bạn chắc là bạn có thể nghĩ bất cứ điều gì ở trong đầu. Làm sao tư duy của bạn có thể bị hạn chế được. Sự thật lại hoàn toàn trái ngược, tư duy của bạn/ suy nghĩ của bạn đã bị cầm tù còn nhiều hơn cả hành động nữa. Vì nếu không cầm tù được suy nghĩ của bạn, làm sao cộng đồng và thế lực khác có thể cầm tù hành động của bạn được. Tôi sẽ đưa ra cho bạn một số ví dụ để bạn soi rọi vào tâm trí bạn, hãy xem tư duy của bạn đã bị cầm tù hay chưa.
Những tên khủng bố cảm tử có lẽ là ví dụ dễ nhất để bạ nhận biết. Tư duy của họ đã bị định hướng, họ tin rằng cần phải hi sinh bản thân vì thánh thần hay mục đích nào đó của họ, và sau khi chết họ sẽ được lên thiên đường. Họ đã được nhào nặn như thế, và họ tin vào điều đó và họ nghĩ rằng họ sẽ phải hi sinh để thực hiện sứ mệnh đó.
Các Samurai khi thua trận, họ sẽ mổ bụng để giữ danh dự của mình. Họ tư duy rằng, danh dự là quan trọng nhất, mổ bụng là giữ được danh dự. Họ đã suy nghĩ như thế và không thể tư duy khác đi được. Cách họ suỹ nghĩ đã được định hướng từ trước đó rồi.
Người dân Bắc Triều Tiên, được đào tạo và tuyên truyền rằng lãnh tụ của họ là một thánh nhân. Chính vì vậy mà khi lãnh tụ của họ chết, họ khóc hơn cả cha mẹ họ chết, họ đã nghĩ rằng đất nước họ đã mất đi một vĩ nhân.
Còn bạn thì sao, những con người đang sống trên đất nước hình con giun. Từ lúc đi học mẫu giáo bạn đã được người ta ca ngợi về một vị cha già nào đó, thậm chí bạn chả biết cha già đó là ai. Rằng cha già ấy yêu các bạn, các bạn cũng yêu vị cha già đó. Loa phường ngày ngày ca ngợi vị cha già đó, ông bà và cha mẹ bạn cũng ca ngợi vị cha già đó. Dần dần bạn tin vào điều đó và bạn trở nên yêu vị cha già bạn chưa bao giờ gặp mặt. Khi đó nếu ai nói xấu vị cha già đó, hay phủ nhận điều gì đó về cha già đó. Bạn sẽ suy nghĩ rằng thằng này là một thằng phản động, thằng này nói thế là không chấp nhận được. Cách bạn suy nghĩ thực sự đã được nhào nặn từ lúc bạn biết nhận thức rồi.
Thế cha mẹ bạn, mọi người quanh bạn có nhào nặn bạn không? Có đấy, họ cũng nhào nặn bạn theo ý của họ từ lúc bạn mới sinh ra cơ. Khi bạn là con trai, bạn muốn chơi búp bê, cha mẹ bạn sẽ nói đó là điều không tốt. Ai cũng nói như thế và bạn tin như thế, từ đó bạn cũng sẽ nghĩ rằng, con trai chơi búp bê là không tốt. Bạn được nhà trường và mọi người dạy rằng, bạn phải biết ơn thế hệ cha anh, họ đã hi sinh sương máu để dành lấy tự do, dành lấy độc lập và thống nhất. Không có gì quý hơn 3 điều đó cả, nên mọi thứ không quan trọng nữa. Bạn phải đội ơn, phải đội ơn thế hệ đi trước. Và trong suy nghĩ của bạn sẽ bắt đầu hình thành sự tôn sùng thế hệ đi trước. Bạn được dạy rằng Võ Thị Sáu là một anh hùng và bạn tin vào điều đó, bạn hát những bài ca ca ngợi người anh hùng mà bạn chưa bao giờ gặp mặt, bạn thậm chí còn không biết Võ Thị Sáu có phải là anh hùng thật hay không.
Bạn sinh ra và lớn lên trong xã hội, xã hội đã nhào nặn bạn từ lúc bạn có nhận thức. Nếu bạn sinh ra ở xã hội khác, cách suy nghĩ của bạn sẽ khác. Ở các xứ khác họ dạy sinh viên về chủ nghĩa tự do, về chủ nghĩa hiện sinh nhưng ở đất nước hình con giun, bạn được dạy về chủ nghĩa của giáo mác và lưỡi lê. Và bạn sẽ tư duy theo chiếc bánh vẽ về thế giới đại đồng của lưỡi lê, của giáo mác còn thanh niên các quốc gia khác sẽ suy nghĩ theo cách hiện sinh.
Vậy làm thế nào bạn có thể có được tự do trong suy nghĩ của mình? Tôi sẽ chỉ cho bạn 2 con đường.
Con đường của phủ định: bạn đừng suy nghĩ nữa, không phân biệt đúng/ sai, tốt/ xấu nữa thì sẽ không bị dẫn đi theo sự nhào nặn. Tâm trí phải thật sự trống rỗng, kệ mọi thứ đi, chỉ hiện hữu và không suy nghĩ gì cả. Nếu không suy nghĩ của bạn sẽ bị dẫn dắt theo con đường đã được vạch sẵn. Cách này có thể là khó khăn đối với con người sống trong xã hội, vậy bạn hãy đến với cách thứ 2.
Con đường của khẳng định: bạn phải có một khao khát về sự thật, bạn phải truy hỏi và phải tìm ra sự thật đằng sau tất cả những thông tin bạn nhận được từ trước. Bạn phải tự hỏi rằng: Võ Thị Sáu có phải là anh hùng không? Bạn phải đi tìm câu trả lời và bạn sẽ nhận được những dòng thông tin khác, có những dòng thông tin sẽ nói rằng cô ấy là một cô bé bị khùng. Bạn hãy đánh giá các dòng thông tin để tìm ra đâu là sự thật. Và khi bạn biết sự thật, bạn sẽ có một cách suy nghĩ hoàn toàn khác so với trước đây nếu trước đây không phải sự thật. Tương tự bạn hãy đi tìm câu trả lời rằng, vị cha già mà ai cũng quý cũng yêu có phải là “danh nhân” không? Nếu bạn tìm ra câu trả lời là “không” niềm tin bạn sẽ sụp đổ, suy nghĩ của bạn sẽ khác. Bạn hãy tìm lời giải cho mục đích của cuộc chiến tranh nam và bắc, có thật sự là giải phóng không, và thống nhất có quý hơn hàng triệu sinh mạng không? Sau những mất mát đó đất nước hình con giun giờ ra sao? Có thật sự tự do không? Hay đang tự do trong phụ thuộc vào đất nước đầu bò .v.v.v Trên con đường này, bạn phải bỏ nhiều thời gian và trí tuệ để thoát khỏi sự vô minh. Và khi bạn không còn vô minh nữa, bạn mới thật sự tự do trong suy nghĩ của chính mình.
Còn nữa
Mời bạn đón đọc các bài tiếp theo.
Phần thứ hai: Chủ nghĩa tự do 2 - tự do cảm xúc và lời kết
Phần thứ ba: Sống hiện sinh
Phần thứ bốn: Đúng và sai
Phần cuối: Bạn là ai
Bài cùng chủ đề
Phần thứ nhất: Tìm lại bản thân. P1 giới hạn của tư duy và ngôn ngữ