Ethereum'dan bahsetmeden Lisk hakkında konuşmak zordur. Para dünyasında Bitcoin gibi, Ethereum da blok köprü uygulama platformlarının dünyasında ilk getiren ve sevilen şirkettir. Ancak Bitcoin gibi Ethereum'un da dünyanın en iyi blok platformu olma platformu için yarışan daha genç rakipleri var ve bu rakiplerden biri Lisk.
Lisk hakkında farklı olan nedir?
Lisk'in birincil satış noktalarından biri olan Çin'in NEO'suna biraz benzer, geliştiricilerin Ethereum'dan daha kolay çalışabileceği bir platform. Ethereuem blok zinciri için dağıtılmış bir uygulama (dApp) yazmak için geliştiricilerin Ethereum'un özel programlama dilini(Solidity) öğrenmeleri gerekir. Lisk geliştiricileri çoğu yazılım geliştiricisinin zaten bildiği bir programlama dili olan JavaScript ile çalışabilir. Lisk web sitesinde dokümantasyon ve geliştirici desteğine özel önem verdiğini iddia eder. Amacı, daha geliştirici dostu bir uygulama geliştirme ortamı sunmaktır.
Geliştirici desteği ve kullanıcı deneyimi üzerine odaklanma, Lisk'in diğer birkaç benzersiz özelliklerine de yansımaktadır. Birincisi, Lisk, "akıllı sözleşmeler" yerine "dağıtılmış uygulamalar" olarak adlandırılan bir platformdur. Bu terminoloji biraz karışık olabilir çünkü Ethereum'un akıllı sözleşmeli uygulamalarına genellikle dağıtılmış uygulamalar olarak da denir, ancak bir ayrım vardır. Akıllı bir sözleşme, yalnızca bir uygulamanın arka uçunu(back-end) ve bazen de yalnızca bir kısmını içerir.
Ön uç(front-end, kullanıcı arabirimi) ve back-end unsurları gerçek blok zincirinin dışında çalıştırılır. Dağıtılmış bir uygulama - Lisk'in bu terimin tanımına göre - tamamen blokzincirdedir. Bu, Lisk geliştiricilerin, ön uç desteği veya ek arka uç hesaplama için herhangi bir üçüncü şahsa güvenmek zorunda kalmadan, uygulamalarını tamamen Lisk ağı üzerinden çalıştırabilirler demektir.
İkincisi, Lisk yan zincirlerin uygulanmasını destekler; tamamen Lisk ağı ile bütünleştirilebilen blok zincirleri. Lisk geliştiricileri, bunu her iki dünyanın en iyisi olarak görüyor ve geliştiricilerin tamamen blok zincirini sıfırdan inşa etmenin zorlu görevini üstlenmeden kendi geliştirdikleri tamamen özelleştirilebilir zincirlerini entegre etmelerini sağlıyor. Bir geliştirici, sadece JavaScript'i kullanarak bir yan zinciri Lisk üzerine yerleştirebilir ve temelde herhangi bir şey inşa edebilir - bir blok zincir tabanlı oyun, bir blok zincir tabanlı sosyal ağ, kendi akıllı sözleşmeli blok zinciri vb.
Tüm bunların sonucunda, geliştiriciler, uygulamanın tüm arka uç, kullanıcı tarafından bakan ön uç ve benzersiz özellikli blok zinciri de dahil olmak üzere Lisk'in SDK'sını kullanarak kendi blok zinciri uygulamalarını (bir Lisk yan zincir şeklinde), kendi consensus algoritması ve (eğer geliştiriciler arzularsa) kendi benzersiz kripto simgesini kullanarak yapabilirler.
Lisk ayrıca kendi "uygulama mağazası" nı da içerir - her Lisk uygulaması listelenir ve Lisk istemcisindeki bir dizinden indirilebilir.
Delegated Proof-of-Stake
Birçok yeni nesil blok zincir projesi gibi Lisk de, proof-of-stake sistemini tercih edip proof-of-work sisteminden kaçınarak Bitcoin ve Ethereum gibi kripto pazar liderlerinden ayrı olarak yer ayırıyor. Lisk'in durumunda bu, delegated proof-of-stake; yani, paydaşların - LSK token'ına sahip olan herkesin - temsilci hesapları için Lisk ağı üzerinde temsil etmeleri için oy kullanabilmesi anlamına geliyor. İlk 101 temsilci hesabı etkinleştirildi ve zincirde bloklar ürettiler. 101 delegenin her biri bir blok oluşturduktan sonra döngü tekrar başlıyor.
Bu sistem, Lisk zincirine yanlış bilgi eklemek için kötü bir aktörün yasadışı pahalı olacağı en az 51 delegenin oylarını kontrol etmek için yeterli LSK token'ını tutması gerektiği anlamına geldiği için çalışır.
Geleneksel anlamda bir madencilik olmasa da, aktif delege bir blok oluştururken bir LSK ödülü alıyor. Bu ödülleri karşılamak için yeni LSK üretilir, ancak blok üreten LSK temsilcilerinin miktarı zamanla azalacaktır.
LSK Token
Lisk ağındaki işlemler, $LSK jetonunu kullanarak gerçekleşir. Gerçek bir para biriminden ziyade bir yardımcı program simgesi olarak tasarlanmıştır ve işlem ücretleri ve temsilci hesaplarını kaydetmek gibi şeyleri ödemek için Lisk ağında kullanılır. Gelecekte, Lisk kurucularından biri, bu simgenin ağdaki diğer ücretleri (örneğin, uygulama kaydı ve güncelleme ücretleri) ya da yan zincirlere ve yan zincirlere gönderme ücretlerine ödemek için kullanılabileceğini söyledi.
Yan zincirler LSK'yı kullanabilir (geliştiricileri seçerse), bu nedenle gelecekte yan zincirlerde her şeyi yapmak için LSK kullanılmasına da olanak vardır. Ve elbette LSK, Lisk platformunda ICO'yu seçen projelere yatırım yapmak için kullanılan simgedir.
Tabii ki, $LSK token'ı da kriptopara piyasalarında spekülatif olarak işlem görüyor. LSK'nın ICO'sunun bir parçası olarak ilk 100 milyon belirteç verilmiş ancak şu an 117 milyon dolaşım var ve söz konusu rakam delegelere ödül vermek üzere yeni LSK üretildiğinden bu sayı şişmeye devam edecek. Enflasyon oranı önceden belirlenmiş olup, her yıl düşmektedir.LISK'in Geleceği
Yukarıda açıklanan bir çok işlevsellik teorik olarak kalır; Lisk tam olarak tamamlanmış bir proje değildir. Ancak bu çok geçmeden değişebilir. Tarihin daha önce yerinde olmasına rağmen, Lisk'in Core 1.0 işlevselliğini Şubat ayında, büyük bir olasılıkla, yeni bir kullanıcı paneli ve cüzdanla tamamlanmış yeni bir pazarlama ve tanıtım kampanyasını başlatacak yeni bir etkinlik başlatması olasılığı var.Bu, şu an bir ay sonra, Lisk'in geliştirme platformunun temelleri hazır olabilir ve geliştiricilere uygulamalar yapmaya hazır olabilir. Ayrıca şu andan itibaren bir ay sonra Lisk Lisk olarak adlandırılmayabilir! Projenin geleceği çok net değil - çoğu kripto projesi gibi - ancak Lisk'in platformunu çalıştırmak için aktif bir şekilde çalışan özel bir ekibi olduğu açıktır. Bu etkinlik ve yeniden başlatma ve yeniden markalama için gelecek planlar muhtemelen Lisk'in kriptokrasinin en üst yirmi jetonunda piyasa değeri bazında bir noktayı güvence altına almaya yakın olmasının büyük bir bölümünü oluşturuyor.