မဂၤလာပါ။ ကၽြန္ေတာ့အေနျဖင့္ ၂၀၁၈-၂၀၁၉ cryptocurrency ႏွင့္ပါတ္သက္ေသာ အေျခအေနမ်ားကို ယခင္ေဆာင္းပါးမ်ားတြင္ ေဖၚျပခဲ့ၿပီး ျဖစ္ရာ ဤေဆာင္းပါးတြင္ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ အတြင္ ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိေသာ cryptocurrency အေနအထားမ်ားအား ဆက္လက္ေဖၚျပေပးပါမည္။ လက္ရွိ cryptocurrency အား ႏိုင္ငံတကာမွ လက္ခံအသံုးျပဳလာၾကေသာ္လည္း cryptocurrency ၏ အဓိကအားနည္းခ်က္ ၂ ခုရွိေနပါေသးသည္။
ပထမတခုမွာ transfer ၾကာျမႇင့္ျခင္း ႏွင့္ ဒုတိယတခုမွsecurity လံုျခံဳစိတ္ခ်ရမႈတို႔ျဖစ္ပါသည္။ cryptocurrency အား transition ေငြေၾကးတရပ္အေနျဖင့္ အသံုးျပဳရာတြင္ အဓိကအားျဖင့္ Bitcoin အား တြင္က်ယ္စြာ အသံုးျပဳေနၾကေသာ္လည္း ယေန႔အခ်ိန္ထိ လ်င္ျမန္စြာ ေပးေဆာင္ႏိုင္ျခင္း မရွိေသးပါ။
Steem ႏွင့္ SBD ကဲ့သို႔ေသာ cryptocurrency မ်ားကလည္း လ်င္ျမန္လြယ္ကူစြာ ေပးေဆာင္ႏိုင္ေသာ္လည္း ေငြေၾကးတရပ္အျဖစ္ လူႀကိဳက္မ်ား ျခင္း ၊ Bitcoin ႏွင့္ Ethereum ကဲ့သို႔ ေစ်းကြက္ ခိုင္မာျခင္း ၊ ေရပန္းစားျခင္း မရွိေသးပါ။ ဤသည္မွာ steemit platform ၏ ေအာင္ျမင္ေရး အဓိကအားနည္းခ်က္တခု ျဖစ္၍ ကၽြန္ေတာ္၏ ယခင္ေဆာင္းပါးမ်ားတြင္ ေဖၚျပေပးခဲ့ၿပီး ျဖစ္ပါသည္။
ဆိုခဲ့သည့္အတိုင္း cryptocurrency မ်ားအား transition fee နည္းနည္းျဖင့္ တစၥကန္႔လ်င္ သန္းႏွင့္ခ်ီ၍ transition ျပဳလုပ္ႏိုင္ရန္ စဥ္းစားလာၾကပါေတာ့သည္။ လက္ရွိအခ်ိန္ထိ စမ္းသပ္ေနေသာ နည္းပညာမွာ Bitcoin lightning network ႏွင့္ Etherum plasma ျဖစ္ပါသည္။
နည္းပညာ အေနျဖင့္ အနည္းငယ္ရွင္းျပရလ်င္ လ်က္ရွိ Bitcoin transition မွာ တစၥကန္႔လ်င္ 7 transition ႏွင့္ Ethereum မွာ တစၥကန္႔လ်င္ 15 transition ခန္႔သာ ေပးေဆာင္ႏိုင္၍ ႏိုင္ငံတကာ အတိုင္းအတာျဖင့္ တြက္ခ်က္လ်င္ transition တခုျပဳလုပ္ရန္ အတြက္ မိမိအလွည့္ ေရာက္ရန္ ၁၅ မိႏွစ္မွ နာရီဝက္အထိ ေစာင့္ဆိုင္းရပါသည္။
ဤသည္မွာ မိမိတို႔၏ ကိုယ္ပိုင္ network ျဖင့္ ေပးပို႔ေနရျခင္း ျဖစ္သျဖင့္ ဤသို႔ၾကာျမႇင့္ေနရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ထိုေနရာတြင္ ဒုတိယ network ( second layer ) ပိုမို ျမန္ဆန္ၿပီး မ်ားမ်ား ႏွင့္ ျမန္ျမန္ လြဲပို႔ႏိုင္ေသာ ( တစၥကန္႔လ်င္ သန္းႏွင့္ခ်ီေသာ transition ျပဳလုပ္ႏိုင္ေသာ) lightning network တခုျဖင့္ အစားထိုးအသံုးျပဳႏိုင္ရန္ႀကိဳးစားလာၾကျခင္း ျဖစ္ပါသည္။
လက္ရွိ အခ်ိန္တြင္ Bitcoin Lightning network မွာ စမ္းသပ္ဆဲ Beta Version အဆင့္တြင္သာရွိပါေသးသည္။ ၂၀၁၉ တြင္ Bitcoin lightning network ေအာင္ျမင္စြာ လႊင္တင္ႏိုင္လ်င္ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္ေသာ အက်ိဳးဆက္အား စဥ္းစားၾကည့္ေစခ်င္ပါသည္။ Bitcoin ႏွင့္ Ethereum တို႔အား ထိုကဲ့သို႔ လြယ္ကူ လ်င္ျမန္စြာ လြဲေျပာင္းလာႏိုင္လ်င္ cryptocurrency ေခတ္တေခတ္ တနည္းအားျဖင့္ ေငြေၾကးေခတ္ေျပာင္းေတာ္လွန္ေရး စတင္ေနၿပီဟု ေျပာႏိုင္ပါသည္။
ထို႔ အျပင္ blockchain နည္းပညာ အေနျဖင့္ ေျပာရလ်င္လည္း လက္ရွိအခ်ိန္တြင္ မိမိတို႔ အသံုးျပဳေနေသာ Social media မ်ား ၊ Games မ်ား Bank မ်ားႏွင့္ စီမံခန္႔ခြဲေရး ဆိုင္ရာ နည္းပညာမ်ားတြင္ Blockchain နည္းပညာက တစစ ဝင္ေရာက္ေနရာယူလာၾကသလို အသစ္အသစ္ေသာ နည္းပညာမ်ားကလည္း Blockchain နည္းပညာေပၚတြင္ အေျခခံ၍ ဆန္းသစ္တီထြင္လာေနၾကပါသည္။
ဥပမာ အေနျဖင့္ျပရလ်င္ ယခင္က social media အား အေပ်ာ္တမ္း ၊ အပန္းေျဖရံုသာ အသံုးျပဳေနခဲ့ၾကေသာ္လည္း ယေန႔အခ်ိန္တြင္ အသံုးျပဳရံုျဖင့္ ဝင္ေငြ ရရွိႏိုင္ေသာ အေနအထားသို႔ ေရာက္ရွိလာေနပါၿပီ။ game အေနျဖင့္လည္း စိတ္အပန္းေျဖရံုသာမက ကစားရင္း ဝင္ေငြရရွိႏိုင္ေသာ အေနအထားမ်ိဳး ျဖစ္လာေနပါသည္။
တခုသာေျပာရန္ရွိသည္မွာ steemit platform အေနျဖင့္ နည္းပညာခိုင္မာမႈ ၊ လူႀကိဳက္မ်ားေရပန္းစားမႈ မရွိေသး၍သာျဖစ္ပါသည္။ ဒုတိယအေၾကာင္း ျဖစ္ေသာ cryptocurrency ၏ security ခိုင္မာမႈႏွင့္ ပါတ္သက္၍ ယခုအခ်ိန္ထိ အာမမခံႏိုင္ေသးပါ။ ဆိုလိုသည္မွာ မိမိ crypto wallet မွာ လံုးဝ hack မခံရႏိုင္ပါ၊ မဆံုးရံႈးသြားႏိုင္ပါဟူေသာ အာမခံခ်က္ မရွိေသးပါ။ ယေန႔အခ်ိန္တြင္ မိမိတို႔ crypto wallet အား security အားမခံခ်က္ေပးႏိုင္ေသာ security token ဟူ၍ ထြက္ေပၚလာေနပါၿပီ။
၂၀၁၉ တြင္ ထြက္ေပၚလာမည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ရပါသည္။ Security Token ႏွင့္ပါတ္သက္၍ ကၽြန္ေတာ့ အေနျဖင့္ ေလ့လာေနဆဲသာ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ေႏွာင္အလ်င္သင့္လ်င္ အေသးစိတ္ေဖၚျပေပးပါမည္။ ယခင္ေဆာင္းပါးမ်ားတြင္ ကၽြန္ေတာ္ေဖၚျပေပးၿပီး ျဖစ့္သည့္ အတိုင္း ၂၀၁၉ ခုႏွစ္သည္ cryptocurrency ၏ အာ႐ုဏ္ဦး ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။
၂၀၁၈ ခုႏွစ္၏ အားနည္းခ်က္မ်ားအား အခြင့္ေကာင္းယူ၍ နည္းပညာမ်ား အဆင့္ျမႇင့္တင္လာႏိုင္ခဲ့လ်င္ cryptocurrency ေခတ္သစ္ တခု ဆန္းသစ္လာႏိုင္ပါသည္။ ဆိုခဲ့သည့္ အတိုင္း Bitcoin lightning network , Etherum plasma, security token , steemit ၏ SMTs , အျခားအျခားေသာ ကၽြန္ေတာ္မေလ့လာရေသးသည့္ blockchain DApp မ်ား စသည္ျဖင့္ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္သည္ cryptocurrency အတြက္ စိတ္ဝင္စားဖြယ္ေကာင္းလွပါသည္။
ဤ Blockchain နည္းပညာမ်ား ဆန္းသစ္လာျခင္း အေပၚတြင္ ကၽြန္ေတာ့ အေနျဖင့္ Internet နည္းပညာ ေခတ္စားလာျခင္း ႏွင့္ ႏိုင္းယ်ဥ္ျပလိုပါသည္။ Internet အား ၁၉၉၀ ခန္႔မွ စတင္အသံုးျပဳလာေနၾကေသာ္လည္း ၂၀၀၀ ခန္႔တြင္ ေခတ္စားေနၿပီ ျဖစ္ပါသည္။ Internet ၏ အသံုးဝင္မႈအား ေလ့လာၾကည့္လိုက္လ်င္ အဓိက ေျပာင္းလည္းမႈမ်ားမွာ informations technology ႏွင့္ digital life ျဖစ္ပါသည္။
Internet မေပၚခင္က တဦးႏွင့္ တဦး ဆက္သြယ္ရန္ စာတိုက္မ်ား တယ္လီဖုန္းမ်ား အားကိုးအားထားျပဳရေသာ္လည္း ယခု အခ်ိန္တြင္ ယေန႔ေခတ္ကေလးငယ္မ်ားအတြက္ ( postman ) စာပို႔သမားဟူေသာ ေဝါဟာရမွာ အပိုသက္သက္သာ ျဖစ္ေနၿပီ ျဖစ္ပါသည္။ ရံုးတရံုး ႏွင့္ ဆက္သြယ္ရန္ အျခားသူငွာ မ်ားျဖင့္ စာေရးသားဆက္သြယ္ရန္ email ဟူသည္မွာ မရွိမျဖစ္ အေရးပါအရာေရာက္ေနၿပီ ျဖစ္ပါသည္။
ထို႔အတူ ယခင္က မိမိစာရြက္စာတမ္းမ်ား ၊ စာအုပ္မ်ား ၊ data မ်ားအား ဖိုင္မ်ား ဗီ႐ိုမ်ားျဖင့္ ထားသိုေနခဲ့ရေသာ္လည္း ယေန႔အခ်ိန္တြင္ လက္သဲခြံခန္႔မွ်သာရွိေသာ memory card အတြင္းသို႔ သိမ္းထားႏိုင္ၿပီ ျဖစ္ပါသည္။ digital ေခတ္သို႔ ေရာက္လာေသာအခါ အရာရာအားလံုး လက္တဝါးစာခန္႔မွ် သာရွိေသာ smart phone ဟူေသာ အရာလက္ေအာက္သို႔ ေရာက္ရွိသြားပါေတာ့သည္။ ေငြေၾကးမ်ားအား ကိုင္တြယ္ အသံုးျပဳစရာမလိုေတာ့ပါ ( ျမန္မာႏိုင္ငံမပါ ) အရာရာ ကဒ္ စနစ္ ျဖစ္သြားပါေတာ့သည္။ ဤသည္မွာ Internet နည္းပညာ ၏ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ား ျဖစ္ပါသည္။
အျခားအျခားေသာ ကၽြန္ေတာ္ မေဖၚျပႏိုင္ေသာ အက်ိဳးေက်းဇူး အမ်ားအျပား ရွိေနပါေသးသည္။ ဆိုလိုသည္မွာ Internet နည္းပညာ သည္ အႏွစ္ ၂၀ , ၃၀ အတြင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔၏ လူေနမႈပံုစံတခုလံုးအား လံုးဝေျပာင္းလည္းေပးလိုက္ပါသည္။ ယေန႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ စတင္ထိေတြ႕ေနေသာ blockchain နည္းပညာသည္ ထိုအတိုင္း ျဖစ္ပါလိမ့္မည္။
ယေန႔ အခ်ိန္တြင္ Blockchain နည္းပညာေပၚ အေျခခံ၍ အသစ္အသစ္ေသာ နည္းပညာမ်ား အား တီထြင္ၾကံဆေနၾကပါသည္။ ဤနည္းပညာ စတင္သက္ဝင္လာသည္မွာ ဆယ္စုႏွစ္တခု မျပည့္ေသးပါ။ cryptocurrency အား လူ ၁၀ ေယာက္တြင္ ၁ ေယာက္ မသိေသးပါ။ သိေသာ္လည္း စိတ္မဝင္စားေသးပါ။
Internet အားစတင္ ေရပန္းစားေစေသာ လူသိမ်ားေစေသာအရာမွာ dot com bubble ဟူေသာအရာျဖစ္ပါသည္။ ဆိုလိုသည္မွာ www. com ဟူေသာအရာျဖင့္ ယေန႔ Internet ႀကီးထြားလာခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ စာေလးမည္ စိုး၍ အေသးစိတ္ မေဖၚျပေတာ့ပါ။ Internet တြင္ dot com bubble crush ဟူ၍ ႐ိုက္နွိပ္၍ သာရွာဖတ္ပါေလ။
ယေန႔ အခ်ိန္တြင္လည္း blockchain နည္းပညာသည္ ထိုကဲ့သို႔ တဟုန္းထိုး ေရပန္းစာလာႏိုင္မည္ ျဖစ္ေသာ တနည္းအားျဖင့္ blockchain နည္းပညာအား ႏိုင္ငံတကာ တေလာကလံုးက စိတ္ဝင္တစား ျဖစ္လာေစႏိုင္မည္ျဖစ္ေသာ ၊ အသံုးမျပဳရမေနႏိုင္ ေသာ blockchain DApp တခုကို ေမွ်ာ္လင့္ေနၾကပါသည္။ ထို DApp အား killer DApp ဟု ေခၚ၍ Bitcoin မွ တီထြင္ႏိုင္မည္လား ၊ Ethereum မွ ထြက္လာမည္လား ၊ Steemit DApp ကပဲ ေပါက္သြားမည္လား အျခားအျခားေသာ blockchain နည္းပညာ မ်ားကပဲ ထြက္ေပၚလာမည္လား ဆိုသည္ကေတာ့ မသိႏိုင္ေသးပါ။
ေသခ်ာသည္ကေတာ့ မိမိတို႔ အသံုးျပဳေနေသာ steemit platform အပါအဝင္ အျခားအျခားေသာ Blockchain နည္းပညာ ရွင္မ်ားက ႀကိတ္ႀကိဳးစားေနၾကပါသည္။ ကၽြန္ေတာ့အေနျဖင့္ သတိေပးလိုသည္မွာ blockchain နည္းပညာအားေလ့လာရာတြင္ cryptocurrency တခုတည္းကိုသာ တစိုက္မွတ္မွတ္ အာရံုမစိုက္ေစလိုပါ။
အထက္တြင္ ကၽြန္ေတာ္ေဖၚျပခဲ့ေသာ နည္းပညာ ေျပာင္းလည္း မႈမ်ား blockchain နည္းပညာ အဆင့္ျမႇင့္လာမႈမ်ားအား ၊ စီးပြားေရး ၊ လူမႈေရး ႏွင့္ အျခားအျခားေသာ နယ္ပယ္မ်ားတြင္ အသံုးဝင္လာႏိုင္မႈတို႔အား ေလ့လာ၍ အသံုးခ် ေစခ်င္ပါသည္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ လူသားမ်ားအေနျဖင့္ လက္နက္အားႀကီးသူတို႔၏ ကၽြန္ျပဳမႈကို ခံခဲ့ၾကရပါသည္ ။ ေနာက္တဖန္ စီးပြားေရး ျဖင့္ ေငြအင္အားႀကီးသူတို႔၏ ကၽြန္ျပဳမႈကိုလည္း ခံခဲ့ၾကရဖူးပါၿပီ။
အနာဂါတ္သည္ နည္းပညာျဖင့္ ကၽြန္ျပဳမႈကို ရင္ဆိုင္ၾကရပါလိမ့္မည္။ cryptocurrency သည္ blockchain နည္းပညာ၏ အစိတ္အပိုင္းတခုမွ်သာျဖစ္၍ ၂၀၁၉ သည္ blockchain နည္းပညာ ႏွင့္ ဌင္းႏွင့္ ပါတ္သက္ေသာ cryptocurrency တို႔၏ စိတ္ဝင္စားစရာေကာင္းေသာခုႏွစ္တခု ျဖစ္ေၾကာင္း ေဖၚျပေပးလိုက္ရပါသည္။
ျမန္မာလူငယ္မ်ား steemit တြင္ေအာင္ျမင္ၾကပါေစ....
Photo Credit : Original Source
Author : Henry Aung ( Kachin )
MSC : 001