Low-cost housing plan sends prices soaring for squatters’ ID cards
တန်ဖိုးနည်း အိမ်ယာ စီမံကိန်းအတွက် ကျူးကျော်များကို ပေးသော ID Card များ မှောင်ခိုစျေးကွက်တွင် စျေးနှန်းမြင့်တက်လာ
A black market has emerged for the smart cards that are intended to give Yangon squatters priority for buying low-cost government housing.
ရန်ကုန်မြို့မှ ကျူးကျော်များကို အစိုးရ၏ တန်ဖိုးနည်း အိမ်ယာ ဝယ်ယူခွင့် ရရှိမည့် smart card များအတွက် မှော်ခိုစျေးကွက် ပေါ်ထွက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
By KYAW YE LYNN | FRONTIER
ကျော်ရဲလင်း ရေးသားသည်။
IDENTITY CARDS issued to thousands of Yangon squatters under a move to give them priority for resettlement in a low-cost housing project are being sold illegally, with prices more than tripling over the past year, Frontier has learned.
တန်ဖိုးနည်း အိမ်ယာများကို ကျူးကျော်များအား ဦးစားပေး ရောင်းချနိုင်ရန်အတွက် ထုတ်ပေးနေသော ID card များကို တရားမဝင် ရောင်းချနေခြင်းဖြစ်ပြီး စျေးနှုန်းများမှာ ၃ ဆ ခန့်အထိပင် မြင့်တက်လာခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
The Yangon Region government, which made resettling the city’s estimated 430,000 squatters a top issue after taking office two years ago, completed issuing the smart ID cards late last year after conducting a population survey of squatting communities.
ရန်ကုန်တိုင်း အစိုးရသည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကျူးကျော် ၄၃၀ ၀၀၀ ခန့်ကို ပြီးခဲ့သောနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် smart ID card များကို ကျူးကျော်များအား စစ်တမ်းကော်ယူပြီး ထုတ်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
A total of 167,738 of the ID cards have been issued by a taskforce established by the regional government and many squatters are excited by the prospect of using them to be able to move into permanent housing.
ရန်ကုန်တိုင်း အစိုးရ၏ အဖွဲ့က ID card ပေါင်း ၁၆၇ ၇၃၈ ကဒ်ကို ထုတ်ပေးခဲ့သဖြင့် ကျူးကျော်များသည် အမြဲတမ်း နေစရာ အိမ်ယာ ရရှိမည်ဟု စိတ်လှုပ်ရှားလျှက် ရှိသည်။
However, a thriving black market has developed in the sale of the cards, in some cases driven by unscrupulous investors who are flouting the law.
သို့သော် smart ID card များ ဝယ်ယူရန်အတွက် မှောင်ခိုစျေးကွက် ပေါ်ပေါက်လာပြီး ၎င်းမှာ လောဘကြီးသော ရင်းနှီးမြုပ်နှံသူများက ဥပဒေကို လက်တစ်လုံးကြားလုပ်ပြီး ဝယ်ယူနေကြခြင်း ဖြစ်သည်။
A resident of one of Yangon’s biggest squatting communities, in outer northwestern Hlaing Tharyar Township, said he had begun buying the cards on behalf of a well-known local businessman last year.
လှိုင်သာယာမြို့နယ် အနောက်မြေက်ဘက်မှ ကျူးကျော်ရပ်ကွက်များတွင် နေထိုင်သော ပွဲစားတစ်ဦးက ပြောကြားရာတွင် ပြီခဲ့သောနှစ်မှစပြီး ရပ်ကွက်အတွင်းမှ လူသိများသော စီးပွားရေးသမား တစ်ယောက်အတွက် ယင်း ID card များကို လိုက်ရှာဝယ်ပေးနေရသည်ဟု ဆိုသည်။
Real estate agent Ko Myo Thu said he had so far bought about 100 of the cards for the businessman at Hlaing Tharyar, where 25,000 of the documents had been issued by May last year.
အိမ်ခြံမြေ ပွဲစား ကိုမျိုးသူက ပြောကြားရာတွင် ထို စီးပွားရေးသမားအတွက် smard ID card ၁၀၀ ခန့် ဝယ်ယူပေးပြီးဖြစ်ကြောင်း ပြောပြသည်။ လှိုင်သာယာမြို့နယ်တွင် ပြီးခဲ့သော မေလ ကတည်းက smart card စာရွက်စာတမ်း ၂၅ ၀၀၀ ခန့် ထုတ်ပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
Myo Thu said the first card he bought for the businessman, in March last year, cost K600,000.
ကိုမျိုးသူက ပြောကြားရာတွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် မတ်လက ထိုစီးပွားရေးသမားကို ဝယ်ပေးခဲ့သော ပထမဆုံး smart card သည် ကျပ် ၆၀၀ ၀၀၀ ပေးရသည်ဟု ဆိုသည်။
“Now the price is about K2 million,” he told Frontier in a telephone interview in early April.
အခုဆိုရင် စျေးနှန်းက ကျပ် သိန်း ၂၀ လောက် ရှိနေပြီဟု ၎င်း ဧပြီလ အစောပိုင်းတွင် Frontier ကို ပြောပြသည်။
Myo Thu said when he was first asked by the businessman early last year to buy the cards, he had warned it was not a good idea.
ပြီးခဲ့သောနှစ် အစောပိုင်းက ထိုစီးပွားရေးသမားက သူကို smart card များ ဝယ်ယူခိုင်းသောအခါ ကိုမျိုးသူက ၎င်းမှာ မသင့်တော်သော ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု ဖြစ်သည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
“[The businessman] said he is taking a calculated risk and is still buying more cards,” he told Frontier, adding that the businessman is confident of making a good profit when the authorities begin selling the low-cost housing.
စီးပွားရေးသမားက သူက သေချာတွက်ချက်ပြီးမှ စွန့်စားခြင်း ဖြစ်သည်ဟုပြောပြီး ID card များကို လိုက်လံဝယ်ယူနေဆဲ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ အာဏာပိုင်များက တန်ဖိုးနည်း အိမ်ယာများကို စတင်ရောင်းချသောအခါ သူက အမြတ်အစွန်း များစွာရမည်ဟု ထိုစီးပွားရေးသမားက ယုံကြည်နေသည်။
Among the genuine squatters eager to move into more comfortable housing is Ma Thi Thi Moe, 32, and her trishaw driver husband, who have been living as squatters in Hlaing Tharyar since 2013.
ပိုမိုကောင်းမွန်သော အမြဲတမ်း အိမ်ယာသို့ အမှန်တကယ် ပြောင်းရွှေ့လိုသော ကျူးကျော်များထဲတွင် အသက် ၃၂ နှစ်အရွယ် မသီသီမိုးနှင့် သူမ၏ ခင်ပွန်း အနှေးယာဥ်မောင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ သူတို့သည် ၂၀၁၃ ခုနှစ်ကတည်းက လှိုင်သာယာရှိ ကျူးကျော်ရပ်ကွက်တွင် နေထိုင်နေသူများ ဖြစ်သည်။
They received their smart ID card in January 2017.
သူတို့သည် ဇန်နဝါရီလ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် သူတို့၏ smart ID card ကို ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
“We are hoping to have the chance of buying an apartment with instalment payments and if it happens, it will be like winning a big lottery prize for us,” Thi Thi Moe told Frontier.
ကျွန်မတို့က အရစ်ကျနဲ့ အစိုးရက ရောင်းတဲ့ တိုက်ခန်းကို ဝယ်ယူနိုင်ဖို့ မျှော်လင့်နေတာပါ။ တကယ် ဝယ်ယူနိုင်ရင် ကျွန်မတို့အတွက်တော့ ထီဆုကြီး ပေါက်သလိုပါပဲဟု မသီသီမိုးက Frontier ကို ပြောပြသည်။
Squatters lived in fear of eviction and the cards have given them hope of secure housing at an affordable price, she said.
ကျူးကျော်တွေက ဘယ်အချိန် နှင်ထုတ်ခံရမလဲ ကြောက်နေရတာ။ smart ID card တွေက သူတို့ကို စျေး သက်သက်သာသာနဲ့ အိမ်ဝယ်ယူနိုင်မယ့် မျှော်လင့်ချက်ကို ပေးပါတယ်ဟု သူမက ဆိုသည်။
“We heard Kwee Phyo is going to build low-cost housing for us,” she said, using a nickname for Yangon Region Chief Minister U Phyo Min Thein. “Kwee” is a slang term for big brother (“ako gyi”) that has been bestowed on the chief minister since early in his term.
ကွီးဖြိုးက ကျွန်မတို့အတွက် တန်ဖိုးနည်း အိမ်ယာတွေ ဆောက်ပေးနေတယ်လို့ ကြားရပါတယ်ဟု ရန်ကုန်တိုင်း ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဖြိုးမင်းသိန်း၏ ရယ်စရာ နာမည်ကို ခေါ်ပြီး ပြောသည်။ ကွီး ဆိုသည်မှာ အစ်ကိုကြီးကို ခေါ်ဆိုသော ဘန်းစကား ဖြစ်သည်။
Myo Thu said there was also demand for the cards from ordinary residents who hoped to use them to buy a low-cost apartment on an installment plan.
တန်ဖိုးနည်း အိမ်ယာကို အရစ်ကျ ဝယ်ယူနိုင်ရန် အခွင့်အလမ်းကို ရယူလိုသော သာမန်ပြည်သူများကလည်း ထို smart ID card များကို ဝယ်ယူလိုကြသည်ဟု ဦးမျိုးသူက ပြောပြသည်။
“I explain to them that it is not a good investment and they may lose their money; and it is not legal,” he said. “But if they still want to follow the trend, it’s up to them.”
ဒါက ကောင်းတဲ့ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု မဟုတ်ဘူး။ သူတို့ရဲ့ ငွေတွေ ဆုံးရှုံးသွားနိုင်တယ်။ တရားလည်း မဝင်ဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့က စွန့်စားချင်ရင်လည်း မတတ်နိုင်ဘူးလေဟု ကိုမျိုးသူက ပြောသည်။
Yangon Region MP U Nyi Nyi (NLD, South Dagon-1) said the regional government would prioritise the smart card holders when the low-cost housing goes on sale.
တောင်ဒဂုံမြို့နယ် အမှတ် ၁ မှ NLD လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် အမတ် ဦးညီညီက က ပြောကြားရာတွင် ရန်ကုန်တိုင်း အစိုးရသည် တန်ဖိုးနည်း အိမ်ယာများကို ရောင်းချသောအခါတွင် smart ID card များကို ကိုင်ဆောင်သူများကို ဦးစားပေးသွားမည် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
Nyi Nyi said it would be “impossible” for anyone to use the cards to impersonate a genuine squatter.
ဒီ smart ID card ကို ဝယ်ယူပြီး ကျူးကျော်ဟန်ဆောင်ကာ တန်ဖိုးနည်း အိမ်ယာကို ဝယ်ယူရန်မှာ မဖြစ်နိုင်ဟု ဦးညီညီက ပြောပြသည်။
“The cards include bar codes, fingerprints, head shots and household information,” he told Frontier by phone. “The regional government has made clear that transferring the cards to others is illegal.”
ဒီ smart ID card မှာ ဘားကုတ်တွေ လက်ဗွေတွေ အိမ်ထောင်စု အချက်အလက်တွေ ပါဝင်ပြီး ဖြစ်တယ်။ ကဒ်ကို တခြားသူကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်တာက တရားမဝင်ဘူးလို့ အရှင်းအလင်း ကြေညာထားပြီးသားပါဟု ဦးညီညီက တယ်လီဖုန်းဖြင့် Frontier ကို ပြောပြသည်။
Nyi Nyi said some squatters in his constituency were pawning the cards when they faced financial emergencies.
ဦးညီညီက ပြောကြားရာတွင် တစ်ချို့သော ကျူးကျော်နေ ပြည်သူများသည် ၎င်းတို့ ဘဏ္ဍာရေး အခက်အခဲ ကြုံရသောအခါတွင် smart ID card များကို ပေါ်င်နှံကြသည်ဟု ဆိုသည်။
“At first sight, it’s not a problem, but it could cause trouble if they could not redeem them,” he said.
ဒါက အစတော့ ပြဿနာ မရှိသလို ထင်ရပေမဲ့ သူတို့က ပြန်မရွေးနိုင်တဲ့အခါကျရင် ပြဿနာ တက်မှာပါဟု သူက ဆိုသည်။
Thi Thi Moe said she had temporarily pawned her card twice last year; in March for K100,000 when her son was hospitalised, and in November for K170,000 to repair her husband’s trishaw.
မသီသီမိုးက ပြောပြရာတွင် သူမသည် ပြီးခဲ့သော နှစ်အတွင်း သူမ၏ smart ID card ကို ၂ ကြိမ် ပေါင်နှံခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။ မတ်လအတွင်းက သူမ၏ သားဖြစ်သူ ဆေးရုံတင်ရတုန်းက ကျပ် ၁ သိန်းဖြင့် တစ်ကြိမ် နိုဝင်ဘာလတွင် သူမ၏ ခင်ပွန်း ဆိုက်ကား ပြင်ရတုန်းက ၁ ကြိမ် ကျပ် ၁၇၀ ၀၀၀ ဖြင့် ပေါင်နှံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။
She vowed never to sell her card because it was her family’s only hope for a secure, permanent future home.
သူမက သူမ၏ ကဒ်ကို ဘယ်တော့မှ မရောင်းချဟု ဆုံးဖြတ်ထားကြောင်း ပြောသည်။ ၎င်းမှာ အမြဲတမ်း အိမ်ယာ တစ်ခုဖြင့် သူမ မိသားစု နေထိုင်နိုင်ရန် တစ်ခုတည်းသော မျော်လင့်ချက် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
Thi Thi Moe said a neighbour had sold a card for K800,000 in May last year after deciding to move to South Dagon Township.
မသီသီမိုးက ပြောကြားရာတွင် သူမ၏ အိမ်နီးချင်း တစ်ဦးသည် ပြီးခဲ့သောနှစ် မေလက သူတို့၏ smart ID card ကို ကျပ် ၈၀၀ ၀၀၀ ဖြင့် ရောင်းချခဲ့ပြီး တောင်ဒဂုံ မြို့နယ်သို့ ပြောင်းရွှေ့သွားသည်ဟု ဆိုသည်။
“I tried to stop them selling the card, but they said they would probably get another one in the new place,” she said.
ကျွန်မက သူတို့ကို မရောင်းဖို့ တားပါသေးတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့က ပြောင်းသွားတဲ့ နေရာမှာ ကဒ်အသစ် ရချင်ရနိုင်ပါသေးတယ်လို့ ပြောပါတယ်ဟု ဆိုသည်။
Meanwhile, an NLD lawmaker in the Yangon hluttaw has complained about a lack of clarity over Phyo Min Thein’s reported plan to resettle squatters in a low-cost housing project on 3,000 acres (1,214 hectares) on the Pun Hlaing River in Twante Township.
ရန်ကုန်တိုင်း ဒေသကြီးမှ NLD အမတ်တစ်ဦးက ပြောကြားရာတွင် တွံတေးမြို့နယ် ပန်းလှိုင်မြစ်ပေါ်တွင် မြေဧက ၃၀၀၀ ကျော် ကျူးကျော်များအတွက် ဦးဖြိုးမင်းသိန်းက စီစဥ်သော တန်ဖိုးနည်း အိမ်ယာ စီမံကိန်းသည် ရှင်းလင်းပြတ်သားမှု မရှိဟုဆိုသည်။
“They are working on a pilot project to develop 200 acres in Twante’s Padan Yay Kyaw village tract, but we don’t even know the details about the smaller project,” Dr Kyaw Zin Oo (Twante-1) told Frontier on April 3.
ရန်ကုန်တိုင်း အစိုးရက တွံတေး ပဒန်းရေကျော် ရွာအနီးမှာ မြေဧက ၂၀၀ ကျော်အတွက် စီမံကိန်း စတင်နေပြီ။ ကျွန်တော်တို့က စီမံကိန်းငယ်လေးတွေ အတွက်တောင် ဘာမှ အသေးစိတ် မသိရှိရဘူးဟု တွံတေး အမှတ် ၁ မဲဆန္ဒနယ်မှ ဒေါက်တာ ကျော်ဇင်ဦးက ဆိုသည်။
He accused the regional government of ignoring lawmakers’ requests to provide more information about the projects for the sake of transparency.
ရန်ကုန်တိုင်း အစိုးရက စီမံကိန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ အသေးစိတ် အချက်အလက်တွေ ပေးဖို့ အမတ်တွေက တောင်းဆိုထားတာကို လျစ်လျူရှုနေသည်ဟု ၎င်းက ပြောကြားသည်။
“Even if the projects, including New Yangon City, are in good will, they must be in accordance with the appropriate procedure,” Kyaw Zin Oo said. “U Phyo Min Thein should disclose the project details to parliament.”
ရန်ကုန်သစ် မြို့သစ် စီမံကိန်းလည်း အပါအဝင်ပေါ့။ စီမံကိန်းတွေက ကောင်းဖို့လုပ်တာ မှန်ပေမယ့် သင့်တော်တဲ့ လုပ်ငန်းစဥ်အတိုင်း ဖြစ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဦးဖြိုးမင်းသိန်းက စီမံကိန်းတွေရဲ့ အသေးစိတ် အချက်အလက်တွေကို ထုတ်ဖော်ချပြသင့်ပါတယ်ဟု ဦးကျော်ဇင်ဦးက ဆိုသည်။
TOP PHOTO: Ma Than Than Myint, who lives in an informal community on the outskirts of Yangon. (Maro Verli | Frontier)
ရန်ကုန်မြို့၏ ဆင်ခြေဖုန်း ကျူးကျော်ရပ်ကွက်တွင် နေထိုင်နေသော မသန်းသန်းမြင့်