Marząc o własnym morzu...

Morze wiedeńczyków (Austria)

W dawnych czasach C. K. monarchii (no i oczywiście za czasów pewnego malarza, ale takiego niezbyt pokojowego 😐) Austriacy żyli w kraju z dostępem do morza; teraz zadowolić się muszą leżącym na granicy z Węgrami Jeziorem Nezyderskim (które Madziarzy wolą zwać Fertő-tó). Do tego płytkiego jeziora przylgnęło miano morza wiedeńczyków (das Meer der Wiener), będące sloganem z lat 20. promującym lokalną turystykę w regionie Burgenland. Neusiedler See zajmuje obszar zbliżony do powierzchni Krakowa i jest jednocześnie przykładem unikatowego w tej części Europy słonego, stepowego jeziora - trafiło przez to nawet na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Swoją drogą, język niemiecki i tak miesza pojęcie morza i jeziora w słowie See..¹

Kresowe morze (Białoruś)

Skryte w lasach Naroczańskiego Parku Narodowego jezioro Narocz jest, jak możemy wyczytać na rosyjskojęzycznych portalach, perłą Białorusi, najlepszym miejscem do wypoczynku na terenie państwa naszych wschodnich sąsiadów. Autorzy ze Wschodu wychwalają czystość wód i mnogość gatunków żyjących tam ryb. Sezon kąpielowy trwa sto dni, a woda potrafi nagrzać się do 19 stopni Celsjusza. Białoruskie morze jest ponoć także otoczone przez wiele kurortów lecz według Beaty Zubowicz (artykuł dla Plus Minus), rzeczywistość przedstawia się nadzwyczaj blado. A przed wojną to tam się działo! Nie mieliśmy wówczas jeszcze Mazur, które dostaliśmy w podarunku od wujaszka Stalina, a więc kresowe morze w kształcie serca było podówczas największym jeziorem II RP. Wykorzystywano je intensywnie do uprawiania żeglarstwa, przodowała w tym szczególnie Liga Morska i Kolonialna. Mimo niezbyt dobrze rozwiniętej infrastruktury turystycznej, przejrzyste wody i "doskonałe plaże z drobnym i czystym piaskiem" ² znajdowały wielu amatorów. Wśród nich był także Melchior Wańkowicz, który swą kajakową wyprawę po Naroczy z córkami opisał w książce Ziele na kraterze.

Morze Spokoju (Czechy)

Ahoj!² Możecie nie zdawać sobie z tego sprawy, ale Czesi swój port morski mają! Jest to Moldhaufen (tzw. Port Wełtawski), czyli wydzielona część portu w Hamburgu, przyznana Czechom na 99 lat jeszcze na mocy traktatu wersalskiego. Na początku podobną rolę pełnił port w znajdującym się wówczas w Rzeszy Niemieckiej Szczecinie. Dzierżawa portu wygasa w 2028 roku; póki co umożliwia on Czechom transport towarów wodnym szlakiem prowadzącym przez Łabę, Odrę i Wełtawę. No dobrze, ale co z tym czeskim morzem? Kosmas z Pragi, kronikarz z XI w., pisał o Czechach, że byli niegdyś sławni na lądzie i na morzu⁴. Z kolei taki Szekspir w swojej Zimowej opowieści wspomina o przybyciu do... wybrzeża Czech.⁵ Wszystko to być może, bo w różnych okresach władcy Czech panowali nad terenami sięgającymi Adriatyku.

Wróćmy jednak do współczesności. Obecnie Czesi chcący zakosztować nadmorskiej rekreacji, tłumnie wybierają się na Chorwację (bo przecież nie nad lodowaty Bałtyk). Jeśli już koniecznie mamy poszukać substytutu morza na terenie samych Czech, możemy wskazać na kilka zbiorników. Najczęściej tytuł czeskiego morza przypada największemu sztucznemu akwenowi Czech, czyli Zbiornikowi Lipnowskiemu. Mianem morza (czeskiego lub... słowackiego) bywa też nazywane jezioro leżące obok miejscowości Ostrožská Nová Ves. Jako Sokolovské moře znane jest także jezioro Medard leżące w północno-zachodniej części kraju.

Przyznajmy jednak, że te bajorka na nikim nie zrobią wrażenia. To czemu po prostu... nie zrobić sobie morza? Na właśnie taki pomysł wpadła pewna grupa zapaleńców (szaleńców? zgrywusów?). Nowy akwen, według pomysłodawców, miałby się znaleźć się na poindustrialnyc terenach w okolicach Chomutova, Mostu i Teplic oraz nosić, na wzór księżycowego płaskowyżu⁶, nazwę Morze Spokoju (cz. Moře klidu).

Planowane Morze Spokoju