Środki nadzoru personalnego w JST.

Środki nadzoru personalnego, skierowane przeciwko osobom:

1. Środki podstawowe:
   a) rozwiązanie rady gminy przez sejm
   b) odwołanie wójta, burmistrza, prezydenta miasta
   Jednocześnie, adekwatnie do zastosowanego środka stosuje się:
2. Środki pomocnicze:
   a) wyznaczenie przez Prezesa RM osoby, która do czasu wybrania nowej rady będzie pełnić jej funkcję (w przypadku odwołania rady przez sejm)
   b) przed odwołanie wójta, burmistrza, prezydenta miasta stosuje się:
    wezwanie wójta przez wojewodę do zaprzestania naruszeń prawa,
    wniosek wojewody do Prezesa RM o odwołanie wójta,
    wyznaczenie przez Prezesa RM osoby, która do czasu wybrania nowego wójta będzie pełniła jego funkcję.

Uchwała sejmu o rozwiązaniu rady gminy nie jest środkiem nadzoru gdyż nie może być zaskarżona do sądu administracyjnego .
Środek nadzoru, polegający na odwołaniu rady gminy lub wójta stosuje się w przypadkach (przesłanki odwołania):
 powtarzającego się (jednorazowe nie jest podstawą) naruszenia konstytucji lub ustaw
 naruszenie musi być powtarzalne i istotne, o znamionach rażącego naruszenia, np. mylne zastosowanie normy prawnej, błąd subsumpcji, itp.

Konsekwencja odwołania rady jest utrata przez nią zdolności do wykonywania zadań z dniem podjęcia uchwały przez sejm. W takiej sytuacji Prezes RM na wniosek ministra właściwego ds. administracji publicznej, wyznacza osobę, która będzie pełniła funkcję rady, do czasu wyboru nowej rady. Nie przewiduje się w takim przypadku przedterminowych wyborów- taka osoba wyznaczona będzie pełniła funkcję do końca kadencji odwołanej rady lub wójta.
Zastosowanie tych środków poprzedzone jest postępowaniem sanacyjnym oznaczającym:
 wezwanie wojewody do zaprzestania naruszeń prawa przez wójta, burmistrza, prezydenta
 jeżeli wezwanie nie odnosi skutku, wojewoda składa wniosek do Prezesa RM o odwołanie.

Wezwanie do zaprzestania naruszeń prawa jest obligatoryjne. Bez tej procedury zastosowanie tego środka nadzoru jest wadliwe.
Rozstrzygnięcie nadzorcze Prezesa RM w przedmiocie odwołania wójta podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Rozstrzygnięcie staje się prawomocne z chwilą bezskutecznego upływu terminu wniesienia skargi, a w przypadku wniesienia skargi, z dniem uprawomocnienia się orzeczenia sądu utrzymującego w mocy ten środek nadzoru (staje się wykonalne).

Środki personalne dotyczące zawieszenia organu

• jego konsekwencją jest ustanowienia zarządu komisarycznego

  Środek ten jest stosowany w przypadku nie rokującego nadziei na szybka poprawę i przedłużającego się braku skutecznego wykonywania zadań publicznych przez organy danej jednostki. Praktycznie są to kryteria celowości (a nie naruszeń prawa).

  Zawieszenie organu może nastąpić maksymalnie na okres 2 lat, ale nie dłużej niż do wyboru rady gminy i wójta na kolejna kadencję. Jeżeli upłynie okres dwóch lat, a kadencja jeszcze trwa, organ zostaje odwieszony i podejmuje działanie do końca kadencji.
  Zawieszenie organu nie powoduje rozwiązania organu, ale nie może on wykonywać swoich kompetencji i obowiązków.

  Zawieszenie organu podlega procedurze sanacyjnej, o następujących etapach:

1. Etap wstępy – wydanie przez Prezesa RM na wniosek ministra ds. administracji publicznej rozstrzygnięcia nadzorczego w sprawie zawieszenia organu
2. Ustanowienie zarządu komisarycznego
3. Powołanie przez Prezesa RM komisarza rządowego, na wniosek wojewody zgłoszony za pośrednictwem ministra ds. administracji publicznej (brak wniosku, to brak formalny)

W ramach etapu wstępnego musi zostać przeprowadzona procedura sanacyjna:
 należy przedstawić zarzuty organom gminy i wezwać je do niezwłocznego przedstawienia programu naprawy sytuacji (program naprawczy),
 dokonanie powyższej czynności jest warunkiem koniecznym do wprowadzenia drugiego etapu- o ile program naprawczy jest nierealny lub go nie przedłożono.
Prezes RM nie jest związany wnioskiem – decyduje o powołaniu zarządu lub nie.
Zarząd komisaryczny- jest instytucją, a komisarz- osoba zgłoszoną na wniosek wojewody, za pośrednictwem ministra ds./ administracji publicznej.
Komisarz przejmuje zadania i kompetencje zawieszonego organu z dniem powołania.

Dodatkowy środek nadzoru (szczególny środek korygująco-personalny)- akty nadzoru

Istota tego środka polega na tym, że zastępuje on w przypadku bezczynności organu, stosowny akt jaki ten organ powinien podjąć.Zarządzenie zastępcze ma cechy aktu deklaratoryjnego.
W razie nie wykonania obowiązków przez właściwe organy, wojewoda wzywa je do podjęcia tego aktu w terminie 30 dni. Bezskuteczny upływ tego terminu powoduje wydanie przez wojewodę zarządzenia zastępczego, ale przed jego wydaniem wojewoda musi powiadomić o tym ministra właściwego ds. administracji publicznej.
Zarządzenie zastępcze podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Grafika - https://pixabay.com/en/justice-statue-lady-justice-2060093/
Książka - Prawo samorządu terytorialnego, autor Lech Krzyżanowski