Główne wnioski z rozmowy Jacka Bartosiaka, Alberta Świdzińskiego i Marka Stefana z zespołu Strategy&Future koncentrują się na dwóch kluczowych obszarach: ocenie polskiej strategii od 2008 roku oraz scenariuszach rozwoju potęgi Niemiec w Europie.
Oto najważniejsze punkty dyskusji:
- Rok 2008 jako punkt zwrotny i „grzech pierworodny” III RP Dwie drogi: Rozmówcy wskazują, że w 2008 roku (wojna w Gruzji, kryzys finansowy) Polska wybrała strategię „ciepłej wody w kranie” i pasywnej integracji z Zachodem, zamiast bardziej ambitnej polityki podmiotowości.
Utracona szansa: Według Bartosiaka, Polska mogła wówczas postawić na budowę własnych zdolności projekcji siły, reformę służb i armii oraz aktywną grę na wschodzie (Ukraina, Białoruś). Pozwoliłoby to na większą niezależność od decyzji Waszyngtonu czy Brukseli dzisiaj.
Peryferyjność: Przyjęty model modernizacji dał wzrost gospodarczy, ale utrwalił peryferyjną pozycję Polski i zależność od zewnętrznych dostawców bezpieczeństwa.
- Trzy scenariusze dla Niemiec Marek Stefan przedstawił trzy warianty przyszłości Niemiec w kontekście słabnącej obecności USA w Europie:
Niemcy słabe: Nie udaje im się zreformować przemysłu i armii. Prowadzi to do dryfu UE i zachęca Rosję do agresji.
Niemcy „oświecone”: Udana odbudowa potęgi militarnej połączona ze współpracą z sąsiadami (w tym z Polską). To wariant optymistyczny, tworzący realny system odstraszania Rosji.
Niemcy hegemoniczne (Najgorszy dla Polski): Niemcy budują potęgę, ale stają się aroganckie, co zmusza Polskę, Francję i Wielką Brytanię do ich „równoważenia”. W takim układzie Niemcy mogą szukać porozumienia z Rosją ponad głowami Polaków.
- Diagnoza obecnej sytuacji Polski Analogia do XVIII wieku: Polska scena polityczna dzieli się na stronnictwa szukające oparcia w zewnętrznych potęgach (proamerykańskie, proeuropejskie, prorosyjskie), co przypomina czasy saskie i utratę podmiotowości.
Brak „siłowni geopolitycznej”: Przez lata Polska nie ćwiczyła „mięśni” strategicznych, co skutkuje słabością aparatu państwowego, który ma trudności z udźwignięciem wielkich projektów (np. CPK, strategia nuklearna).
Strategia „Dual Track”: Zespół S&F postuluje prowadzenie gry na dwóch torach – zachowanie pozorów lojalności wobec sojuszników (dekorum) przy jednoczesnym budowaniu własnego, narodowego rdzenia siły i technologii.
- Podsumowanie i rozwiązania Kwestia nuklearna: Rozmowa promuje nową książkę Alberta Świdzińskiego „Nasza bomba”, sugerując, że posiadanie strategii nuklearnej (lub jej potencjału) jest niezbędne do samodzielnego odstraszania Rosji.
Technologia: Polska powinna szukać przewagi w nowych technologiach wojskowych, które sprzyjają państwom średniej wielkości w walce asymetrycznej.
Wnioskiem ogólnym jest potrzeba porzucenia roli „klienta” mocarstw na rzecz aktywnego definiowania własnych interesów, zanim sytuacja międzynarodowa (kryzys w USA, ambicje Niemiec i Rosji) wymusi na Polsce tragiczne wybory.
