Zima. Ciemno, zimno, wiele osób kicha, prycha i choruję. Oczywiście, zanim sięgniemy po apteczne leki, próbujemy domowych sposobów na pozbycie się przeziębienia i grypy. I słusznie! Wiele z nich faktycznie ma uzasadnienie naukowe, ale niektórym są przypisywane właściwości znacznie przewyższające faktyczne działanie. Przeanalizowałam już doniesienia naukowe na temat właściwości zdrowotnych miodu. Teraz czas na pozostałe metody. Dziś:

Czosnek

Zwyczajowo spożywany w trakcie choroby w różnej formie. Na łyżeczce z dodatkiem miodu. Rozgnieciony i rozsmarowany na kanapce. Dodawany do gorącego mleka.

Używany i znany w zasadzie we wszystkich zakątkach świata. Co nauka sądzi na jego temat?

Jego udowodnione prozdrowotne właściwości odnoszą się szczególnie do chorób naczyniowo-sercowych. Pojedyncze prace badawcze korelują spożywanie czosnku ze zmniejszeniem uciążliwych objawów u osób cierpiących na choroby naczyniowo-sercowe. Wykazano, że spożywanie czosnku przez osoby z nadciśnieniem obniża je o ok. 8%. Może wydawać się niewiele, lecz takie efekty uzyskane trwale są naprawdę warte nieświeżego oddechu. Czosnkowi przypisywanych jest wiele innych właściwości, między innymi: obniżanie stężenia cholesterolu we krwi, działanie przeciwnowotworowe, działanie przeciwpasożytnicze, a nawet odstraszające komary. Jedne z nich są już potwierdzone naukowo, inne nie są wystarczająco dokładnie zbadane.

Skupmy się dziś jednak na przeziębieniu i grypie.

Związkiem odpowiadającym za te szerokie właściwości jest Allicyna. Czosnek, zanim zostanie „naruszony" zawiera związek zwany alliną. W momencie, w którym zaczynamy go siekać lub wyciskać, enzym allinaza przekształca allinę w allicynę, która to właśnie odpowiada za charakterystyczny zapach świeżego czosnku i większość pożądanych przez nas właściwości zdrowotnych. Ogólnie rzecz biorąc, w naturze, jest to mechanizm obronny rośliny przeciw szkodnikom. Ostry zapach ma za zadanie odstraszyć szkodniki i zwierzęta, które zaatakują roślinę.

Allicyna jest badana w kontekście przeziębień szczególnie z uwagi na swoje właściwości wiruso- i bakteriobójcze. Faktycznie wykazuje ona takie cechy, ale w badaniach "in vitro", czyli prościej "w probówce". Nie jest to zatem zbyt miarodajne. Badanie wpływu danych związków na ludzki organizm jest zazwyczaj znacznie bardziej skomplikowane i złożone. Właściwości bakteriobójcze w ludzkim organizmie nie zostały jednak jeszcze udowodnione, nie ma też dowodów na nieszkodliwość bardzo dużych dawek, które zazwyczaj są konieczne do uzyskania istotnego statystycznie efektu. Nie znaczy to oczywiście, że czosnek nie działa, jednak potrzeba większej ilości dobrze zaprojektowanych badań, aby to udowodnić i mówić o tym jako pewniku.

Z uwagi na bardzo dobre miejscowe działanie można jednak pokusić się o stwierdzenie, że czosnek będzie działał skutecznie miejscowo, kontaktowo na infekcje górnych dróg oddechowych. Czyli jak najbardziej: kanapka z czosnkiem i czosnek z miodem śmiało można stosować w infekcjach gardła 😉

Małe badanie z 2011 roku wykazało jednak, że duże dawki czosnku skutecznie (bo o 63%) chronią przed przeziębieniami, a jeśli owe wystąpią, to trwają krócej (o ok. 70%) i są mniej uciążliwe u osób, które czosnku jadły bardzo dużo, niż u grupy kontrolnej. To właśnie najsilniej udowodniona właściwość czosnku - zmniejszanie intensywności objawów podczas przeziębienia. Nie ma jednak jasnych i przesądzających dowodów ze strony nauki na jego działanie.

Warto dodać, że zawartość Allicyny w czosnku maleje wraz z upływem czasu. Oznacza to, że czosnek świeży będzie zawierał tego korzystnego związku znacznie więcej niż długo przechowywane główki. Prosta metoda do wykazania, czy mamy do czynienia z dużą ilością allicyny? Węch. Im bardziej intensywny zapach, tym więcej tego związku.

Podsumowanie:

Mimo wielu obiecujących badań i obserwacji nad czosnkiem nie potwierdzono jednoznacznie jego działania jako skutecznego środka w leczeniu przeziębień. Nieco bardziej udowodnione jest jednak jego działanie skracające czas trwania przeziębień. Czy zatem warto go stosować? Według mnie, mimo wszystko — warto.

Cebula

Zasadniczo cebuli są przypisywane bardzo podobne właściwości jak czosnkowi. Zawiera ona jednak znacznie mniejsze ilości Allicyny i innych substancji bakterio- i wirusobójczych niż jej ostrzejszy brat. Dowody na jej działanie są jeszcze mniej potwierdzone niż w wypadku czosnku. Ale jest jej jedna bardzo popularna forma stosowana przy przeziębieniach....

Syrop z cebuli

Ten może z kolei działać bakteriobójczo (szczególnie w infekcjach gardła) ze względu na silną higroskopijność. Właściwość tą opisałam dokładnie we wpisie na temat MIODU, więc nie będę się powtarzać. Co prawda nie przeprowadzono żadnych badań z zastosowaniem syropu z cebuli, więc ciężko się do tego odnieść, jednak właśnie bycie stężonym roztworem cukru może wyjaśniać jego działanie.

Podsumowanie:

Czy cebula jest zdrowa? Niewątpliwie tak! Niestety nie ma udowodnionych właściwości wspomagających leczenie przeziębień, czosnek bije ją pod tym względem na głowę! Syrop z cebuli może mieć co prawda pewne właściwości pomagające przy leczeniu infekcji gardła, ale jeśli do tej pory go nie stosowałeś, nie zaczynaj.

Lepiej weź łyżkę miodu, wyciśnij na nią ząbek czosnku i połknij taką miksturę.

Kilka domowych sposobów leczenia przeziębień jeszcze zostało do przeanalizowania. Jeśli masz jakiś swój sposób, podziel się nim w komentarzu, zobaczymy, co na jego temat powie nauka.

Dziękuję za przeczytanie, zdrowia Wam wszystkim!