Przemiany pośmiertne - przemiana torfowa

Śmierć jest naturalnym zjawiskiem, otaczającym nas codziennie. Nie często zastanawiamy się jednak, jak bardzo zmienia się ciało człowieka po śmierci. Jakie zmiany mogą zatem zmodyfikować nasze ciało? Jedną z najciekawszych i najrzadszych przemian jest garbowanie torfowiskowe. Ciała przyjmują specyficzną formę oraz wygląd, ale by do tego doszło, zwłoki muszą przebywać w odpowiednim środowisku.

Kiedy dochodzi do przemiany torfowej?

Przemiany torfowe mogą zajść w środowisku kwaśnym, bogatym w kwasy taninowe i humusowe (obfite w glebach bagiennych), niskiej temperatury oraz braku dostępu do tlenu. Niskie pH oraz środowisko anaerobowe zapobiegają rozwojowi mikroorganizmów odpowiedzialnych za procesy gnilne. W związku ze specyficznymi warunkami, jakie muszą być spełnione, mumie te są bardzo rzadko spotykane. Co więcej, ich konserwacja i przechowywanie przysparza dodatkowych trudności.
Przemiany torfowe mają miejsce wtedy, gdy ciało przebywa zanurzone w bagnach, charakteryzujących się wszelkimi niezbędnymi warunkami. Stąd duża liczba takich ciał znajdowanych na terenach Niemiec, Danii i Holandii, znajdujących się w umiarkowanej strefie klimatycznej, zamieszkiwanych od dawna przez populacje ludzkie. Prócz przypadkowych, pojedynczych ciał, bardzo ważne są miejsca, w których dokonywano pochówku zmarłych oraz miejsca walk. Dzięki temu możliwe było odkrycie wielu ciał, które zostały zmienione przez przemiany torfowe - jednym z miejsc odkrycia tego typu ciał znajduje się w Polsce, na Mazurach.

Charakterystyczny wygląd ciał

Wszystkie ciała, które przeszły przemianę torfową charakteryzują się specyficznym wyglądem. Do cech charakterystycznych zaliczamy przede wszystkim czarną skórę, którą zwłoki te zawdzięczają taninom, zapobiegającym procesom rozkładu skóry. Dzięki tym substancjom możliwe jest nawet zachowanie na twarzach zmarłych zmarszczek mimicznych oraz możliwość zdjęcia odcisków palców. Znakomitej konserwacji ulegają także włosy, które niezależnie od barwy za życia, uzyskują kolor rudy. Specyficzne warunki panujące w środowiskach bagiennych zapewniają także konserwację materiałów i tkanin, a także wyrobów ze skóry.
Przemiana torfowa jest bardzo okrutna dla kości, które ulegają demineralizacji, stając się przez to bardzo miękkie. Czasami możliwa jest jednak analiza kośćca oraz zębów zmarłych. Przez rozmiękanie kości oraz złe przechowywanie zwłok, część ciał przypomina bardziej "worek ze skóry", aniżeli ciało.

Człowiek z Tollund

Żródło

Trudne przechowywanie i analiza ciał

Jedną z największych przeszkód w badaniach nad tym typem przemian pośmiertnych jest konieczność przechowywania znalezionych ciał w warunkach, w jakich przebywały w bagnach. Należy zatem zapewnić odpowiedni odczyn otaczającego ciało materiału. Najczęściej wykorzystuje się glebę znajdowaną w okolicy ciała. Nieprawidłowe przechowywanie powoduje dalsze przemiany, a w konsekwencji rozkład.
Ciała, które przeszły przemianę torfową, są nieprzydatne, jeśli chodzi o analizę genetyczną. Możliwe jest jednak datowanie radiowęglowe oraz prześwietlenia promieniami rentgenowskimi, jak również tomografia komputerowa. Narządy wewnętrzne zachowane są tak dobrze, iż możliwe jest stwierdzenie schorzeń danych organów.

Przykłady

Do najciekawszych przykładów ciał po przemianie torfowej należą:

• Człowiek z Tollund - zachowała się pętla, na której zawisł
• Człowiek z Grauballe - prawdopodobna przyczyna śmierci: poderżnięcie gardła
• Dziewczyna z Yde - uduszona i złożona w ofierze
• Chłopiec z Kayhausen - czterokrotnie dźgnięty czterocentymetrowym ostrzem

Pamiętajcie o podzieleniu się Waszymi opiniami i spostrzeżeniami w komentarzach :)