Yerba Mata
Czym jest i gdzie rośnie?
Yerba mate to wysuszone i pokruszone liście ostrokrzewu paragwajskiego (łac. ilex paraguariensis). Roślina jest bardzo wybredna, jeżeli chodzi o warunki atmosferyczne, w jakich rośnie. Uprawa krzewu jest możliwa wyłącznie w kilku krajach Ameryki Południowej: Paragwaju, Urugwaju, Argentynie oraz Brazylii. Wszystkie próby uprawy yerby w innych rejonach świata zakończyły się niepowodzeniem. Świadczy to o wyjątkowości tej rośliny.
(
Yerba swoją dzisiejszą popularność na świecie zawdzięcza Jezuitom, którzy w XVII wieku przybyli do dorzecza Parany i odkryli, że tamtejsze plemię – Guarani – raczy się niespotykanym dla nich naparem. Szybko też zauważyli jego pozytywne właściwości pobudzające. W niedługim czasie po tym wydarzeniu, mate pojawiła się w Europie, jako alternatywa dla sprowadzanej z Azji herbaty.Indianie Guarani sporządzony przez siebie napój nazwali caá mati (mate), gdzie caá oznacza krzak ostrokrzewu paragwajskiego, a mate – to nazwa tykwy, w jakiej przyrządzany był trunek. Na Stary Kontynent przybyła jednak pod nazwą yerba mate; wpływ na to mieli wspomniani wcześniej Jezuici, którzy roślinę nazwali po prostu: zioło (łac. herba). W języku hiszpańskim (dominującym we wspomnianym okresie czasu na nowo odkrytych rejonach Ameryki Południowej) „h” jest nieme. Stąd powstała miękka nazwa – yerba.Od XVII wieku powstało wiele plantacji tego wiecznie zielonego krzewu. Jedną z nich założył nawet nasz rodak – Jan Szychowski. Swoją odmianę yerby nazwali Amanda i to właśnie ją najczęściej można spotkać w polskich sklepach.
Zaparzona w prawidłowy sposób mate jest bogata w witaminy: A, C, E, B1, B2, B3, B5, grupy B Complex; minerały: wapno, mangan, żelazo, selen, potas, magnez, fosfor, cynk; związki: karoten, kwasy tłuszczowe, chlorofil, flawonoidy, polifenole, inozytol, przeciwutleniacze, garbniki, kwas pantotenowy oraz 15 aminokwasów; teofilinę, teobrominę i kofeinę.Yerba mate ma całe spektrum pozytywnych właściwości. Poniżej wymienie te najważniejsze:
Pozytywne właściwości:
- Pobudza i dodaje pozytywnej energii do działania.
- Zwiększa naturalną odporność (bardzo potrzebną wszystkim zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym).
- Wspomaga odchudzanie i trawienie (przy regularnym piciu powoduje uczycie sytości).
- Poprawia pamięć oraz koncentrację (zalecana uczniom i studentom).
- Obniża poziom złego cholesterolu.
- Pozytywnie wpływa na kondycję kości, zębów, skóry, włosów i paznokci.
- Działa antydepresyjnie (dzięki dużej zawartości witaminy B).
- Wykazuje działanie ochronne wobec komórek wątroby.
- Odbudowuje ściany żołądka i jelit.
- Oczyszcza krew z toksyn.
- Łagodzi zespół napięcia przedmiesiączkowego.
- Wpływa korzystnie na wzrok.
- Posiada właściwości: przeciwutleniające, przeciwnowotworowe, przeciwcukrzycowe, przeciwzapalne, przeciwgrzybiczne, przeciwpasożytnicze i przeciwreumatyczne.
W Stanach Zjednoczonych w 2002 roku yerba mate uzyskała nawet patent, w którym przyznano, że może być pomocna w łagodzeniu takich przypadłości, jak: depresja, zaburzenia uwagi i koncentracji, zaburzenia emocjonalne i nastroju, choroba Parkinsona, zaburzenia pozapiramidowe, nadciśnienie, uzależnienia, zaburzenia układu pokarmowego, zespół abstynencyjny, syndrom zaprzestania palenia tytoniu.
Mate pobudza podobnie jak kawa. Jednak w jej przypadku efekt utrzymuje się przez dłuższy czas na stałym poziomie. Dodatkowo, yerba nie wypłukuje z organizmu magnezu, jak ma to w zwyczaju robić mała czarna. Ci, którzy nie mogą się obejść bez smaku napoju z czarnych ziaren, powinni zwrócić uwagę na CBSe Cafe.
W czym pić yerba mate?
(
Tradycjonaliści jak Indianie przed wiekami potrafią ponoć sączyć herbatkę z kalebasy, czyli naczynia zrobionego z tykwy (egzotycznej rośliny przypominającej dynię o specyficznym smaku). Jednak ze względu na trudną dostępność takiego naturalnego oprzyrządowania Polacy częściej sięgają po przypominające tykwę tylko kształtem naczynia gliniane i ceramiczne. Ozdobne, kolorowe glinianki z powodzeniem może jednak zastąpić zwykły kubek czy szklanka. Osobna kwestia to tzw. bombilla – specyficzna, z reguły metalowa słomka zakończona rodzajem sitka odsiewającego herbaciane wiórki. Niezależnie od upodobań estetycznych w nią zainwestować warto bo porządna, zrobiona np. z nierdzewnej stali chirurgicznej, posłuży dłużej.