Pieczątka na awansie: Chattanooga - Hiram Ulysses Grant (cz. IV) - Generałowie Wojny Secesyjnej vol. 87

Znudzony portier hotelu "Willards" zobaczył w drzwiach niewielkiej postury człowieka o osobliwie upartym wyrazie twarzy trzymającego za rękę kilkuletniego chłopca. Przybysz spytał o wolne pokoje, aczkolwiek niewiele recepcjonista miał mu do zaoferowania - jedynie niewielka suita na poddaszu, uważana za miejsce dla gości trzeciego rzędu została zaoferowana niższemu rangą wojskowemu, który wyglądem i sposobem bycia zupełnie nie pasował do socjety tego prestiżowego miejsca, gdzie tradycyjnie nocowali wysocy rangą żołnierze Unii. Gdy załatwiono wstępne formalności, gość hotelowy wziął do ręki pióro, by wpisać się do księgi hotelowej, a gdy skończył pisać blady jak ściana portier mógł odczytać: "genrl. U.S.Grant z synem". Zebrał się tłum, ogromna rzesza gapiów chciała zobaczyć zahukanego i speszonego człowieka, który miał zostać na dniach pierwszym po Jerzym Waszyngtonie generałem porucznikiem amerykańskiej armii. 

Mimo zdobycia Vicksburga, długo wyczekiwanej wiktorii na wschodzie (Gettysburg) oraz niemal bezkrwawej kampanii Tullahomy w środkowym Tennessee gen. Williama Rosecransa wojna jawiła się jako daleka od zakończenia - wola oporu rebeliantów nadal była żywa, a wręcz buńczuczna w przekonaniu, że Unia nigdy nie zdobędzie Głębokiego Południa czy choćby kolebki secesji - Karoliny Południowej. Nie było to do końca nieuzasadnione stwierdzenie - wytrącona z rąk rebelii inicjatywa strategiczna na wschodzie nie została przekuta przez nowego dowódcę Armii Potomaku gen. George'a Meade'a w serię niebieskich tryumfów - następujące po gettysburskim zwycięstwie jesienne kampanie Mine Run i Bristoe mające na celu zniszczenie Armii Północnej Wirginii były poprawnie przeprowadzone, a nawet manewry spod Mine Run wywiodły w pole starego lisa gen. Roberta E.Lee, lecz zabrakło koordynacji w poczynaniach Unii, by skapitalizować zaskoczenie przeciwnika i taktyczną elokwencję.

↑ major generał Ulysses Garant (źródło: sonofthesouth.net)

Na zachodzie było jeszcze gorzej. Wzmocniona oddziałami prawej ręki Lee, gen. Jamesa Longstreeta, Armia Tennessee apodyktycznego gen. Braxtona Bragga zadała dotkliwą klęskę gen. Rosecransowi w trzydniowej bitwie pod Chickamaugą 18-20 września 1863 roku. Rosecrans został oblężony w niedawno zdobytej Chattanoodze, a racje żywnościowe i utrzymanie horrendalnej liczby zwierząt pociągowych (zwłaszcza mułów) nastręczały wiele problemów pobitemu wojsku Unii spodziewającego się w każdej chwili Konfederackiego ataku. Rosecrans przeżył załamanie nerwowe i słał bezładne prośby o pomoc do Waszyngtonu, skutkiem czego na jego miejsce mianowano gen. George'a Thomasa - pochodzącego z Wirginii unionistę o powolnym, flegmatycznym, acz nieugiętym usposobieniu, który uratował 2/3 sił Unii przed paniczną ucieczką spod Chickamaugi zyskując przydomek: "Skała Chickamaugi". Unia zareagowała na kryzys szybko, a gen. Ulysses Grant miał być strażakiem - 16 października został mianowany głową Departamentu Mississippi w ramach którego podlegały mu trzy armie - Ohio, Cumberland i Tennessee wzmocnione błyskawicznie przesuniętymi ze wschodu XI i XII Korpusami. 

Tak jak w przypadku gen. Jamesa C. Pembertona w Vicksburgu, Armia Tennessee gen. Bragga traciła na bezczynności - obleganie Chattanoogi uśpiło nieco Konfederatów, gdy 24 listopada 10,000 Unionistów zmiotło cztery brygady (ok. 8,7000) Szarych z Lookout Mountain, by nazajutrz podczas walnej bitwy o Missionary Ridge, gdzie umocnili się Konfederaci (44,000 ludzi) ponieśli spektakularną klęskę z rąk o ponad 10,000 armii Unii - co nie było to oczywiste w przededniu bitwy. Grant znowu misternie rozmieścił swoje siły zamierzając zamarkować frontalne uderzenie korpusu oddziałów Thomasa, zaś faktyczny sztych wyjść miał z obu flanek. I tak na lewym skrzydle gen. William "Tecumseh" Sherman miał zaatakować siły Konfederacji pod Tunnell Hill, ale trafił najgorzej jak się dało, bowiem naprzeciw jego sił znajdowała się m.in. elitarna dywizja genialnego gen. Patricka Cleburne'a, stąd rudowłosy choleryk nie poczynił wielkich postępów. Inaczej było po przeciwległej stronie pola bitwy, gdzie atakował ze swoimi dwoma wschodnimi korpusami gen. Joseph Hooker - z pewnymi trudnościami wyszedł na skrzydło Konfederatów i zagrażał tyłom armii Bragga.

↑ Plan bitwy pod Missionary Ridge (źródło: Wikipedia) 

Jednak to rozgoryczony Thomas okazał się decydującym czynnikiem, a raczej jego żołnierze - po Chickamaudze byli uważani przez resztę armii za pobitych i zdemoralizowanych (stąd też decyzja Granta o ograniczonym uczestnictwie w bitwie tego oddziału), a to dodatkowo drażniło i motywowało podkomendnych Wirgińczyka. Gdy w zamiarze pozorowany atak przerodził się w szturm umocnionych pozycji Konfederatów pachnący rzezią komendy Thomasa, Grant podjechał wściekły do ociężałego dowódcy krzycząc:  

- Kto do diabła wydał rozkaz tym ludziom, żeby atakowali?!
- Nie wydałem tego rozkazu, generale - odparł Thomas - Ci chłopcy raz wystartowawszy są piekielnie trudni do zatrzymania...
- Mam nadzieję, bo jeśli zostaną odparci, to ktoś poniesie konsekwencje - rzucił Grant. 

Nie zostali. Z prostej przyczyny: ustawieni w trzech liniach - u stóp, na środku i na wierzchołku pasma wzgórz Missionary Ridge Konfederaci niejako pokonali się sami. Pierwsza linia obrony miała oddać kilka salw i wycofać się na środkową pozycję, która miała uczynić tak samo cofając się na szczyt topograficzny (co i tak było błędem, bowiem nie oferował on takiej przewagi, jak pozycje nieco niżej). Efekt był taki, że oddawszy salwy, żołnierze z pierwszej linii umocnień cofali się mając wskutek żywiołowości unijnego uderzenia nieprzyjaciół prawie za swoimi plecami, a to powodowało brak możliwości oddania strzałów przez drugą linię, prażącą w swoich kamratów. To samo stało się z ostatnią linią obrony wziętą siłą impetu federalnej szarży. Klęska była całkowita i gwałtowna, Chattanooga oswobodzona, a droga do serca Georgii otwarta. Tę pomnikami kominów pozostałych ze spalonych domostw będzie znaczył samodzielnie Sherman, podczas gdy Grant zewrze się w serii morderczych klinczów z gen. Robertem E. Lee podczas tzw. kampanii lądowej wiosną 1864 roku. 

↑ Bitwa pod Missionary Ridge, Kurz & Alisson (źródło: Wikipedia)

Sukces Granta wynikał ze znakomitego przygotowania kampanii, który to nawyk wypracował sobie od nieszczęsnego zaskoczenia pod Shiloh. Wielki atut stanowiła umiejętność baczenia, bo nie popełniać dwukrotnie tych samych błędów - nie znaczy to, że Grant ich nigdy nie powielał, ale samo działanie w stronę unikania znanych pułapek często kończyło się sukcesem i z pewnością uratowało niemało żyć po stronie lojalistów. Żołnierze mieli do niego osobliwy stosunek, przybysze ze wschodu ze zdziwieniem patrzyli jak jadący konno przez obóz Grant nie otrzymuje tradycyjnych i regulaminowych salutów, brakowało też z reguły okrzyków, podrzucania czapek i wiwatów, co choćby w Armii Potomaku gen. George'a McClellana stanowiło normę. Zamiast tego padały powitania w stylu: "Witaj, jak się masz, generale?", które bardziej przypominały stosunki między krewnymi, lub dobrze znającymi się ludźmi mającymi do wykonania konkretną pracę i były zupełnie obdarte z fanfaronady i pompy, swojskie, przez co bliższe w większości rolniczo-sklepikarskim sercom zachodnich wojaków.

Tego etosu pracy miały wkrótce zasmakować "białe kołnierzyki" - armie na wschodzie, bowiem Abraham Lincoln nareszcie znalazł człowieka, którego szukał od kwietnia 1861 roku - solidnego wojownika nie bojącego się ryzykować i zapoznanego ze stwierdzeniem będącym tytułem jednego z rozdziałów genialnej pracy Shelby'ego Foote'a o wojnie secesyjnej: "Fighting means killing" (Walka oznacza zabijanie). Jednak dla Armii Potomaku smak maja i czerwca 1864 roku będzie metaliczny, przypominający ten, kiedy dotknie się językiem rdzy, a jego słodycz będzie znikoma i ledwie wyczuwalna. 

Grant otrzymał promocję na generała porucznika i naczelne dowództwo nad wszystkimi siłami lądowymi Unii 2 marca 1864 roku.