Na to pytanie znalazłem odpowiedź w trakcie poszukiwań odpowiedzi na inne pytanie dręczące mnie od lat i nawracające przy kolejnych zmaganiach piłkarskich odbywających się co cztery lata. Co tak naprawdę przedstawia i jakie znaczenie ma symbolika fantastycznego trofeum, które odbiera kapitan najlepszej drużyny świata?
Ponadczasowe, futurystyczne jak na czasy jego powstania, a pomimo upływu lat i zmieniających się trendów jego wygląd wciąż zachwyca. O czym tak naprawdę do nas mówi i co chce nam przekazać? W przypadku poprzedniego pucharu, którego na własność zdobyli Brazylijczycy, sprawa symboliki jest dość jasna i oczywista. Puchar ufundowany przez przewodniczącego FIFA Jules’a Rimeta przedstawia skrzydlatą postać Nike z Samotraki i każdy wie jakie przesłanie niesie ze sobą grecka bogini zwycięstwa - rzeźba, która miała uczcić zwycięstwo Rodyjczyków nad Antiochem III Wielkim.
W tym przypadku motywem przewodnim jest zwycięstwo, a symbolika jest wyraźna i wymowna - gest rozpostartych skrzydeł i uniesione w górę ręce jednoznacznie mówią nam jestem bogiem, zwycięzcą. Patrząc na Puchar Świata wręczany futbolistą od 1974 roku możemy mieć kłopot z odczytaniem znaczenia użytych w nim symboli. Dwie osoby z rozpostartymi do góry rękoma unoszącymi kulę ziemską dają wiele do myślenia w kwestii co tak naprawdę autor miał na myśli i co chciał nam uzmysłowić. Gest uniesionych rąk jest dla nas czytelny, obrazuje radość, szczęście, zwycięstwo, ale to wszystko co na pierwszy rzut oka przychodzi nam do głowy, a żeby niepotrzebnie nie brnąć w wyimaginowane interpretacje przytoczę słowa autora tego dzieła, które najlepiej obrazują co miał na myśli: „Siła, energia, intensywność, dynamika, brutalność, zwinność, szybkość, sukces, zdobycz, zwycięstwo, triumf. Wszystko to musiało otaczać i obejmować świat, który znajduje się ponad wszystkimi i każdym pojedynczym człowiekiem.” Te słowa najlepiej pokazują co Silvio Gazzanigi chciał pokazać całemu piłkarskiemu światu w stworzonej przez siebie sześciokilogramowej statule ze złota. Takim właśnie to sposobem dobrnęliśmy do tytułowego pytania tego postu. Kto tak naprawdę jest wygranym? Co cztery lata mamy nowego właściciela pucharu, a nawet śmiało możemy powiedzieć najemcę bo puchar niestety przechodzi do właścicieli najlepszych nóg świata, ale żeby teraz teoretycznie stać się jego właścicielem, tak jak to zrobiła Brazylia przed laty, należało by wygrywać zawsze. Niezaprzeczalnie zwycięzca zawsze jest jeden, niema w futbolu dwóch mistrzów świata, ani dwóch pierwszych miejsc i nie sposób tu niczego podważać, więc odpowiedzią jest to, że musi być tylko jedna najlepsza drużyna turnieju. Urzekła mnie jednak wypowiedź twórcy i ojca Pucharu Świata FIFA Silvio Gazzaniga, który stworzył nie tylko ten unikatowy symbol rozpoznawalny na całym świecie, ale również wiele innych, z których warto wymienić chociażby Puchar UEFA. Jednak jego najdroższym dzieckiem i sukcesem pozostanie jak sam wspomina Puchar Świata.
Gazzaniga mówi: „Gdybym kiedyś musiał jeszcze raz stworzyć ten puchar, to nie wprowadziłbym żadnej zmiany w stosunku do oryginału. Fakt, że trofeum przetrwało do dzisiaj, w świecie ciągle zmieniającej się mody, jest najlepszym hołdem dla pięknych symboli i uniwersalnych praw, które były inspiracją dla mojego dzieła. Zawodnicy mogą go dotknąć, wygrać raz albo dwa, jeżeli im się poszczęści. Ale Puchar Świata FIFA jest mój na zawsze – to ja jestem prawdziwym zwycięzcą.”
Możemy tylko pozazdrościć takiego sukcesu twórcy przedmiotu, pożądanego przez wszystkich uprawiających tę dyscyplinę i rozpoznawalnego przez wszystkie pokolenia dzisiejszego świata.
Źródła:
Jacek Semkowicz „Kopnięta Piłka” (Mundial ’78)
Maciej Biega „Dramaty mistrzostw świata” (Mundial ’78)
https://pl.wikipedia.org/wiki/Mistrzostwa_%C5%9Bwiata_w_pi%C5%82ce_no%C5%BCnej
http://rfbl.pl/silvio-gazzaniga-i-puchar-swiata/
Zdjęcia pochodzą z :
https://sport.onet.pl/pilka-nozna/eliminacje-ms/ms-2026-nie-dla-europy-i-azji/7g0mjw
https://www.focus.pl/artykul/znikajaca-zlota-nike
http://www.nigerianeye.com/2016/11/silvio-gazzaniga-man-who-designed-world.html