Nie będę ukrywał, że zainspirował mnie post 
Zapraszam w podróż po łódzkim modernizmie - część pierwsza.
Na sam początek krótkie wprowadzenie merytoryczne. Modernizm to prąd w sztuce (nie tylko architekturze), który rozwinął się po zakończeniu pierwszej wojny światowej. Jego główną zasadą było podążanie formy za funkcją - miał być to koniec ciasnych XIX-wiecznych kamienic z podwórkami-studniami, koniec przesadnie dekorowanych fasad, koniec przesytu w formie.
Trudno wskazać pierwszy budynek modernistyczny, gdyż styl ten ewoluował organicznie z secesji. Ja uznaję za niego Looshaus w Wiedniu. Stojący w samym centrum wystawnego Wiednia, vis-a-vis pałacu cesarskiego, w 1909 wzbudził oburzenie w stolicy Austro-Węgier. Wedle legendy, inspiracją architekta była... klatka ściekowa.
fot. Wikipedia
Niemal dokładnie 20 lat później, kiedy Gdynia dopiero zaczynała się dynamicznie rozwijać, w Łodzi powstało osiedle wyjątkowe. Położone na skraju wielkiego parku na Zdrowiu, pozostałości Puszczy Łódzkiej, z daleka od gwaru i dymu łódzkiego śródmieścia. Jego budowa rozpoczęła się w 1928 roku. Idea jego powstania była szczytna - miały być to mieszkania dla łódzkiej klasy robotniczej, w pobliżu ogólnodostępnej zieleni (której w centrum przemysłowej Łodzi brakowało). Same domy były wyposażone we wszelkie dobrodziejstwa ówczesnej technologii - elektryczność, bieżącą wodę i kanalizację (coś, co dzisiaj wydaje się być standardem,w tamtych czasach było dobrem luksusowym).
21 trzypiętrowych bloków, nazywanych osiedlem Montwiłła-Mireckiego, zamieszkiwało około 2.500 osób, jednak kryzys w latach 30. brutalnie zweryfikował szczytne idee - robotników nie było stać na owe mieszkania. Osiedle stało się miejscem zamieszkania wyższych sfer. Mieszkali tam wybitni artyści awangardowi: Katarzyna Kobro, Władysław Strzemiński i Karol Hiller, a także lokalni politycy, pisarze i urzędnicy - a także moi pradziadkowie, którzy pracowali w zarządzie łódzkich wodociągów i kanalizacji.
Osiedle do dzisiaj wyróżnia się ciekawą architekturą i stosunkowo dobrym stanem elewacji - mimo że budynki nie były remontowane od powstania (choć powoli zaczyna się to zmieniać). Związana jest z nim dość dramatyczna historia z czasów wojny - w styczniu 1940 roku całe osiedle zostało przez noc wysiedlone, by zrobić miejsce dla niemieckich osadników. Rodziny miały 15 minut, by spakować swój dobytek. W tą mroźną noc przesiedlono ich do nieogrzewanych hal jednej z łódzkich fabryk, gdzie wielu Polaków zmarło z głodu, chorób i zimna. Wysiedlono także moich pradziadków i babcię, którzy szczęśliwie mogli wrócić do swojego (rozgrabionego) mieszkania, gdyż mój pradziadek był niezbędny do poprawnego zarządzania wodociągami. Nie czuli się jednak zbyt komfortowo na osiedlu pełnym Niemców...
Pocztówka z czasów niemieckiej okupacji
Dzisiaj zielone i ciche osiedle jest znów dobrym miejscem do życia. Klimatyczne uliczki z kocimi łbami i ściany budynków kuszą młode pary - w tym moją kuzynkę, która zamieszkała ze swoim mężem blok obok bloku, w którym mieszkała niegdyś nasza babcia ;)
