Zdarzyło to się... 65 lat temu, w dniu 27-go lipca 1953 roku, amerykański generał broni William Harrison, północnokoreański generał Nam Il oraz chiński generał Peng Dehuai podpisali porozumienie o zawieszeniu broni w wojnie koreańskiej. Uzgodniono „całkowite zaprzestanie działań wojennych i wszelkich działań sił zbrojnych w Korei, aż do ostatecznego porozumienia pokojowego” pomiędzy państwami koreańskimi. Porozumienie o zawieszeniu broni zostało uznane przez dyplomatów, historyków i opinię publiczną jako formalny koniec wojny koreańskiej.
Jednakże z prawnego punktu widzenia każde zawieszenie broni, w tym również te o którym dzisiaj mowa, jest jedynie porozumieniem wojskowym między walczącymi stronami, a nie jest oficjalnym porozumieniem miedzy rządami. Aby traktaty były prawnie wiążące na mocy amerykańskiego prawa, muszą być ratyfikowane przez Senat Stanów Zjednoczonych, a ponieważ nie ma traktatu, nie ma ratyfikacji. Biorąc pod uwagę, że nie podpisano żadnego traktatu pokojowego, można twierdzić, że wojna koreańska nie została oficjalnie zakończona.
Zawieszenie broni ustaliło koreańską strefę zdemilitaryzowaną, o długości 250 kilometrów i szerokości 4 kilometrów, która od tego czasu stanowiła operacyjną granicę pomiędzy zwaśnionymi państwami Koreańskimi. Przymierze uzgodniło również repatriacje jeńców wojennych, ten punkt stanowił kość niezgody. Amerykanie posiadali już wiedzę na temat obchodzenia się Koreańczyków z północy z jeńcami wojennymi, „praniem mózgów” i innych formach represji na pojmanych żołnierzach, ale nie to było największym problemem. W północnokoreańskich obozach jenieckich przetrzymywano około 10 tysięcy amerykańskich żołnierzy, natomiast po drugiej stronie w obozach osadzonych było 150 tysięcy północnokoreańskich i chińskich jeńców wojennych, a wielu z nich nie chciało wracać do Korei Północnej i komunistycznych Chin. Oba kraje nalegały na to, żeby odzyskać swoich żołnierzy, dla amerykanów był to nie lada problem moralny.
Ostatecznie porozumienie o zawieszeniu broni powołało do życia „Neutral Nations Supervisory Commission (NNSC)" (bezstronną komisja ds. repatriacji narodów), której przewodniczącym został indyjski generał Kodendera Subayya Thimayya, otrzymał on szczególnie delikatne zadanie uporządkowania sytuacji z niesfornymi chińskimi i koreańskimi więźniami, z którego wywiązał się znakomicie ku zadowoleniu światowej opinii publicznej. Nie było to jedyne zadanie, dla którego powołano NNSC, komisja miała również nadzorować rozbrajanie, jako jedne z państw „neutralnych” wybranych do tego zadania przez Koreę Północną i Chiny była Polska, która wraz z Czechosłowacją nadzorowała postanowienia porozumienia po stronie północnokoreańskiej, po drugiej stronie były Szwajcaria i Szwecja. Kraje te dostarczały przez szereg lat zespoły inspektorów, które wykonywały swoje zadania na terytoriach obu zwaśnionych państw. Od 2008 roku główną rolą NNSC jest utrzymywanie i budowanie relacji z obiema krajami oraz utrzymywanie kanału komunikacji między nimi.
Między Koreańskimi państwami do dnia dzisiejszego nie uzgodniono „ostatecznego porozumienia pokojowego”, dlatego też zawieszenie broni z 1953 roku pozostaje jedynym formalnym zakończeniem wojny. Krótko po zawarciu porozumienia Chińczycy próbowali zawrzeć traktat pokojowy, chiński minister spraw zagranicznych Chou Enlai zaproponował traktat pokojowy na konferencji genewskiej w 1954 roku, jednakże amerykański Sekretarz Stanu John F. Dulles (jego brat, Allan Dulles, był dyrektorem CIA) nie zamierzał zawierać żadnych umów z komunistami. Tak więc koreańskie porozumienie o zawieszeniu broni pozostało wszystkim, na czym utrzymuje się pokój na półwyspie koreańskim, w wyznaczona w porozumieniu granica na 38 równoleżniku oraz strefa zdemilitaryzowana dzielą półwysep na Koreę Północną i Południową.
Warto w tym miejscu nadmienić, że pierwszą stroną porozumienia o zawieszeniu broni, która złamała jego postanowienia były Stany Zjednoczone. We wrześniu 1956 roku Przewodniczący Kolegium Połączonych Szefów Sztabów admirał Arthur W. Radford ogłosił zamiar rozlokowania na półwyspie koreańskim broni atomowej, co było odpowiedzią na decyzje prezydenta Dwight D. Eisenhower o zwiększeniu nacisków na wojnę atomową z jednoczesnym zmniejszeniem sił konwencjonalnych. Dokonując tej zmiany, Stany Zjednoczone złamały zapisy porozumienia w sprawie zawieszenia broni, która wyszczególniała, że żadna ze stron nie wprowadzi żadnych nowych broni do Korei, z wyjątkiem częściowej wymiany sprzętu w ramach normalnej konserwacji.
W styczniu 1958 roku uzbrojone w głowice jądrowe rakiety MGR-1 Honest John i wyrzutnie rakiet o średnicy 280 mm zostały rozmieszczone w Korei Południowej, w kolejnym roku rozmieszczono TM-61C Matador C skrzydlate pociski odrzutowe uzbrojone w głowice jądrowe, których zasięg sięgał terytorium Chin oraz Związku Radzieckiego.
Jak zapewne zauważyliście rozmieszczenie amerykańskich pocisków odrzutowych zdolnych osiągnąć cele na terytorium Związku Radzieckiego i Chin miało miejsce cztery lata przed słynnym „kryzysem kubańskim”, kiedy to Związek Radziecki rozmieścił na Kubie pociski balistyczne średniego zasięgu, bezpośrednio zagrażające terytorium USA. Był to największy kryzys w historii powojennego świata.
Wracając do półwyspu koreańskiego, według propagandy Korei Północnej to oni wygrali wojnę przy bratniej pomocy komunistycznych Chin. Od czasu podpisania zawieszenia broni w 1953 roku, 27 lipca jest świętem narodowym w Korei Północnej, oficjalna nazwa północnokoreańskiego święta to "Dzień zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej", potocznie zwany "Dniem Zwycięstwa". W tym dniu odbywają się słynne północnokoreańskie parady wojskowe przed monumentalnym Victory Fatherland Liberation War Museum.
W zeszłym roku 26 lipca 2017 roku prezydent Donald Trump, w odpowiedzi na północnokoreańskie święto, ogłosił 27 lipca „Narodowym dniem zawieszania broni w Korei”, czyżby już wtedy przygotowywał się do słynnego spotkania z przywódcą Korei Północnej - Kim Jong-un?
Dla zainteresowanych, jak wygląda taka parada, polecam film autorstwa Dan Chung i Tani Branigan - North Korea parade, gdzie przedstawiono taka paradę w pigułce, oczywiście dłuższe wersje też są dostępne na YT, ale to dla wytrwałych.
Źródła:
Korean Armistice Agreement - wikipedia
Atomic Weapons come to Korea
Korean Armistice Agreement - treść porozumienia
The Korean War armistice
This day in history
Subiektywne opracowanie, które ma na celu przybliżyć czytelnikowi w sposób przystępny wydarzenia historyczne, wspomagałem się materiałami z Wikipedii i innymi. Obrazy pochodzą z Wikimedia na licencji CC0.