Mój tekst potraktujcie jako ekstrakt ciekawego poradnika napisanego przez uczonych z australijskich uniwersytetów. Zawarłem w nim podstawowe zalecenia, ale warto przeczytać cały materiał zalinkowany pod koniec [PL].
Jak działa umysł utrwalający mity
Okazuje się, że żeby skutecznie walczyć z umysłami ulegającymi złudzeniom ważniejsze jest zrozumienie w JAKI sposób człowiek myśli, a nie CO myśli.
- mity nie powstają z braku informacji
- mózg to nie komputer i wgranie nowego softu (przekazanie dowodu na błędność mitu) nie pomoże
- osoba w błędzie musi zrozumieć prawdę
- mit ciężko całkowicie wykorzenić, badania pokazują, że jego fragment na zawsze zostaje w głowie..
- nieumiejętna próba obalenia mitu często go utwierdza!
Jak walczyć z niebezpiecznymi mitami
Nie utrwalaj mitu
Chcąc obalić mit musimy o nim wspomnieć, ale czy na pewno? Badania pokazują, że wspomnienie o czym mówimy pogarsza sprawę i utrwala mit. Dlatego:
- warto od razu skupić się na faktach i je mocno zaznaczyć:
Nie pisz: Szkodliwość szczepionek to ściema, ponieważ [tu fakty].
Napisz: Badania potwierdzają bezpieczeństwo szczepionek z wyjątkiem na poziomie 0,05% populacji.
Albo: W regionach, gdzie szczepień unika 1% populacji pojawiły się śmiertelne choroby uważane za wymarłe.
Albo: Brak szczepień powoduje więcej zgonów z powodu chorób niż ofiar szczepionek (powikłania).
*to są przykłady, liczby niesprawdzone/niedokładne
- jeśli piszesz post nie pisz w tytule o jaki mit Ci chodzi, we wstępie artykułu poświęć na zarysowanie faktów 90% miejsca, a resztę na wspomnienie mitu
Dużym błędem jest przedstawianie kompleksowego, zawiłego wyjaśnienia.
- trzy mocne argumenty są lepsze niż ich lawina
- przetworzenie dużej ilości informacji jest trudniejsze, mit wygrywa
- przekaz musi być prosty, unikaj barwnego języka
- sprawy techniczne jak wielkość czcionki i jej klarowność ma znaczenie
- korzystaj z grafik
- wypowiedź skończ zdaniem, które łatwo zapamiętać i powtórzyć
Światopogląd i identyfikacja kultorowo-społeczna
Bardzo mocno zidentyfikowany światopogląd powoduje, że osoba zaślepiona wybiera tylko informacje pasujące do niego. Osoby takie po zderzeniu z faktami mają tendencję do okopywania się jeszcze bardziej na swojej pozycji.
- zjawisko potwierdzenia (dobieranie pasujących informacji) jak i zaprzeczenia (brak informacji - zaprzeczam)zostało potwierdzone eksperymentalnie
- nie warto tracić czasu na zmienianie poglądów u osób "zakorzenionych"
- warto trafiać do osób jeszcze "niezdecydowanych"
- fakt zagrażający światopoglądowi można podać częściowo potwierdzając mit - efekt autoafirmacji, np:
Brak szczepień powoduje więcej zgonów z powodu chorób niż ofiar szczepionek (powikłania).
- zagrożenie można zmniejszyć zmieniając zwroty, słowa na bardziej przyjazne (używając języka, przyzwyczajeń danej osoby)
Wypełnij lukę w myśleniu
Gdy już powalisz przeciwnika na argumenty pojawia się kolejny problem. Wszystkie argumenty musisz tak złączyć, żeby nie było luki w myśleniu tej osoby.
- osoby przekonanie o prawdziwości mitu wolą mit niż niepełne wyjaśnienie
Skąd te czarne kłęby dymu podczas pożaru, jeśli policja twierdzi, że w magazynie nie było toksycznych farb?
- wyjaśniaj obserwowalne cechy zdarzenia - to one powodują mity, a nie te bardziej logiczne zasady działania
- wybieranie wisienek na torcie z wyjaśnień
- wyjaśnienie motywacji osoby siejącej dezinformację
Użytkownik
sieje dezinformację ponieważ wykorzystuje mechanizmy psychologiczne, które powodują atrakcyjność mitów nad faktami, co przynosi mu pieniądze na platformie blogowej steemit.
LINK DO PORADNIKA W WERSJI POLSKIEJ: https://skepticalscience.com/docs/Debunking_Handbook_Polish.pdf
Na koniec chciałbym podziękować wszystkim rozsiewaczom błędnych przekonań na blockchainie Steem - dzięki Wam nauczyłem się czegoś nowego i wiem jak walczyć z dezinformacją.
Once we've made sense of our world, we wanna go fuck up everybody else's because his or her truth doesn't match mine. But this is the problem. Truth is individual calculation. Which means because we all have different perspectives, there isn't one singular truth, is there?
"To the Bone" z solowego albumu Stevena Wilson'a, wokalisty Porcupine Tree