Romania For Beginners #5 - Fairytale Fortresses of the Foreign Gate...

^{kirchenburg in Biertan}

Fortress Monasteries/Kościoły warowne

Many peoples passed through medieval Transylvania, or Ardeal (from Latin "ultra silvam" or Hungarian "Erdő-elve" - on the other side of the woods): Pannonian Avars, Slavs, Bulgarians, Székelys. It was quite a wild land, attacked in the Middle Ages by the Huns, Cumans, Mongols and later also by the Turks. In order to populate these lands and defend the borders against attacks of the nomads, king of Hungary and Croatia, Geza II brought Saxons to Transylvania.

Przez średniowieczną Transylwanię lub Ardeal (od łac. ultra silvam lub węg. Erdő-elve - poza lasem) przewinęło się wiele ludów: Awarowie, Słowianie, Bułgarzy, Seklerzy. Była to dość dzika kraina, napadana w średniowieczu przez Hunów, Połowców, Mongołów, a później również przez Turków. Aby zaludnić te ziemie i bronić granic przed atakami koczowników, król Węgier i Chorwacji, Gejza II sprowadził do Transylwanii Sasów.

^{wnętrze saskiego domu - Biertan / interior of Saxon house (seen in Biertan)}

The settlers came mainly from the western part of the Holy Roman Empire, and the term "Saxons" in Hungarian applied to all Germans. Hermannstadt (Sibiu) was the centre of their area of colonization. Their thrift and knowledge of mining, among others, led to rapid economic growth of the region. At the instigation of king Andrew II of Hungary, Teutonic Knights also came to Transylvania, building many cities and castles in the vicinity of Brașov (formerly Kronstadt).

Osadnicy pochodzili głównie z zachodnich części Świętego Cesarstwa Rzymskiego, a określenie Sasi w języku węgierskim dotyczyło wszystkich Niemców. Centrum ich osadnictwa stanowiło Hermannstadt (Sibiu). Ich gospodarność i wiedza z zakresu, m.in. górnictwa, doprowadziła do szybkiego wzrostu gospodarczego regionu. Za namową króla Andrzeja II na tereny Transylwanii przybyli również krzyżacy, budując wiele miast i zamków w okolicy Braszowa (dawniej Kronstadt).

^{eksponat z małego muzeum w Valea Viilor / pillow from small museum in Valea Viilor}

In 1241-1242, the areas inhabited by the Saxons fell victim to the Mongolian invasion (which also wiped out Cumans). Despite the fierce defense, many settlements became destroyed. In order to prevent such a disaster in the future, the Saxons began the construction of many strongholds, including fortified churches (kirchenburgen) with high towers and hoardings, often with extra fortified towers, which were surrounded by double or triple rings of walls in which the villagers could hide during the siege. Transylvania was called Siebenburgen from seven major Saxon towns - Bistritz (Bistrița), Hermannstadt (Sibiu), Klausenburg (Cluj-Napoca), Kronstadt (Brașov), Mediasch (Mediaș), Mühlbach (Sebeș) and Schäßburg (Sighișoara).

W latach 1241-1242, tereny zamieszkałe przez Sasów padły ofiarą mongolskiej inwazji (która również zmiotła z powierzchni ziemi Połowców). Mimo zaciekłej obrony, wiele miast i warowni legło w gruzach. Aby zapobiec takiej katastrofie w przyszłości, Sasi rozpoczęli budowę wielu fortec, w tym - warownych kościołów - posiadających wysokie wieże z hurdycjami, często także dodatkowe baszty; będących opasanymi podwójnym lub potrójnym pierścieniem murów, w których podczas oblężenia mogli się schronić mieszkańcy wsi. Transylwanię zaś nazywano Siedmiogrodem od siedmiu głównych saskich ośrodków - Bistritz (Bystrzyca), Hermannstadt (Sibiu), Klausenburg (Kluż-Napoka), Kronstadt (Braszów), Mediasch (Mediaș), Mühlbach (Sebeș) i Schäßburg (Sighișoara).

Chirpar / Kirchenburg

^{wieża kościoła w Chirpar / Chirpar church's tower}

After leaving Cârţa, where we spent the night at the campsite, the first place we stopped in was Chirpar (German: Kirchenburg). It was a poor village, with rugged houses, inhabited by Roma gypsies. The highest point of the village, as one can guess, was a hill on which a fortified church stood. The gate was open, so we went inside through it.

Po wyjeździe z Cârţa, gdzie spędziliśmy noc na kempingu, pierwszym miejscem, w którym się zatrzymaliśmy, było Chirpar (niem. Kirchenburg). Była to biedna, zamieszkana przez cyganów wieś z obdrapanymi domami. Najwyższym punktem wsi, jak można się domyślać, było wzgórze na którym stał warowny kościół. Furtka była otwarta, weszliśmy więc przez nią do środka.

The church looked abandoned. There was plenty of dirt and dust, plaster fell off the walls, various things were crumbling everywhere - prayer books, German novels, land and mortgage registers, agricultural tools, musical instruments... After all, nobody seemed to have tried to steal them. In Transylvanian fortified churches there is usually a can to collect money for the renovation of the church. It wasn't there, so Z. decided to leave a small donation in the local office. The man he talked to was not sure what to do with the money, as if he were holding back the question "Do we have a historic church here?!"

Kościół wyglądał, jakby nikt do niego nie zaglądał. Pełno było brudu i kurzu, ze ścian odpadał tynk, wszędzie walały się przeróżne rzeczy - modlitewniki, niemieckie książki, księgi wieczyste, narzędzia rolnicze, instrumenty muzyczne... Mimo wszystko nikt chyba nie próbował ich ukraść. W transylwańskich warownych kościołach zwykle jest puszka, do której zbierane są pieniądze na renowację kościoła. Tu jej nie było, więc Z. postanowił zostawić niewielki datek w miejscowym urzędzie. Mężczyzna, z którym rozmawiał, nie bardzo wiedział co ma z tymi pieniędzmi począć, jakby powstrzymywał się od pytania "to my tu mamy jakiś zabytkowy kościół?!"

.____

Apold / Trapold

A few kilometres further there was the village of Apold. There was also a fortified church, but this one even from afar looked much more impressive. From a close distance it was clear that someone cared about it. On the entrance door there was a poster about the masses being celebrated here, the walls were whitewashed, the courtyard looked neat - grapes were growing in the arcades, the lawn was recently mown, and individual buildings within the walls of the fort were described in three languages - Romanian, German and English.

Kilkanaście kilometrów dalej znajdowała się wieś Apold. Tam również był warowny kościół, ten jednak nawet z dala wyglądał znacznie okazalej. Z bliska widać było dokładnie, że ktoś o niego dba. Na drzwiach wejściowych wisiała kartka o sprawowanych tu mszach, mury były pobielone, dziedziniec wyglądał na zadbany - w podcieniach rosły winogrona, trawnik był niedawno koszony, a poszczególne budynki w obrębie murów warowni były oznaczone napisami w trzech jezykach - rumuńskim, niemieckim oraz angielskim.

By accident, during the conversation with the fortress keeper we discovered that she was Polish. Together with her husband, a German from Berlin, they established a foundation to maintain and renovate the fortified church in Apold. As she said, they try to hire local craftsmen for renovation work. It was nice to meet someone from Poland in such an interesting place. We left a small donation for the renovation of the church.

Przez przypadek, w trakcie rozmowy z opiekunką warowni dowiedzieliśmy się, że jest Polką. Wraz z mężem, Niemcem z Berlina, założyli fundację, która ma za zadanie utrzymanie i renowację kościoła warownego w Apold. Jak powiedziała, starają się zatrudniać do prac renowacyjnych lokalnych rzemieślników. Miło było spotkać kogoś z Polski w tak ciekawym miejscu. Zostawiliśmy drobny datek na renowację kościoła.

^{widok z wieży / view from the tower}

Sighișoara / Schäßburg

I have to admit that I wanted to visit Sighisoara since I read a short article written by Hive account@vonaurolacu. Our guides stated that the city may be nice, but it is very commercialized (and of course it is worse in comparison with Sibiu). Oh well...

Przyznam, że chciałem odwiedzić Sighisoarę, odkąd przeczytałem krótki reportaż napisany przez Hive account@vonaurolacu. Nasi przewodnicy stwierdzili, że miasto jest może i ładne, ale bardzo skomercjalizowane (i oczywiście wypada blado w porównaniu z Sibiu). No cóż...

...they were right. I have no doubt that Sighișoara looks very special at night. During the day, crowds of tourists can effectively spoil the atmosphere. Sighișoara is divided into the Old Town and the newer part at the foot of the hill, which surrounds the old one. To get to the older part we had to find a parking place, among dozens of coaches with tourists. Fortunately, the parking is not expensive - if I remember correctly, for the whole day (>3 hours), we paid 5 lei. Then, in the crowd of other visitors, we entered the city through the Shoemakers' Tower (town in its prime had 15 guilds and 20 handicraft branches, hence the names).

...mieli rację. Nie wątpię, że Sighișoara wygląda nocą niezwykle (zresztą sami zobaczcie). Za dnia tłumy turystów potrafią skutecznie zepsuć klimat. Sighișoara dzieli się na położone na wzgórzu Stare Miasto, i nowszą część u podnóża, która je okala. Aby dostać się do starej części musieliśmy znaleźć miejsce parkingowe u podnóża, wśród dziesiątek autokarów z turystami. Parking na szczęście nie jest drogi - jeśli dobrze pamiętam, za cały dzień (>3 godzin), zapłaciliśmy 5 lei. Następnie w tłumie innych zwiedzających weszliśmy do miasta przez Wieżę Szewców.

^{old gods/new gods}

^{by J}

Sighișoara was included in the UNESCO cultural heritage register as an example of original medieval town architecture. The buildings there are indeed beautiful (and colorful). Unfortunately, as is the case with historical monuments, there are plenty of stalls with crap and posey restaurants around. Despite it's incredible history, town smells of cheap thrills with vampire souvenirs and vampire-places. Interestingly, Sighișoara's partner cities are Lublin and Zamość.

Sighișoara została wpisana na listę zabytków UNESCO, jako przykład oryginalnej średniowiecznej zabudowy. Tamtejsze budynki są rzeczywiście piękne (i kolorowe). Niestety, jak to z zabytkami bywa, dokoła stoi mnóstwo straganów z pierdółkami i pozerskich restauracji, a nad miastem unosi się swąd Ciechocinka. Co ciekawe, miastami partnerskimi Sighișoary są Lublin i Zamość.

Throughout the 17th century School stairs (Scara şcolarilor), we got to the highest hill in the city, on which stands an Evangelical church and an old German cemetery, as well as a German-speaking school. Then we explored some of the old town, including going up the clock tower from 1556. We ate lunch in Sighișoara, and then set off on our way.

Przez pochodzące z XVII wieku Schody szkolne(Scara şcolarilor), dostaliśmy się na najwyższe wzgórze miasta, na którym stoi ewangelicki kościół i stary niemiecki cmentarz, jak również niemieckojęzyczna szkoła. Następnie zwiedziliśmy kawałek starego miasta, w tym wieżę zegarową z 1556 roku. Zjedliśmy też w Sighișoarze obiad, a potem ruszyliśmy w dalszą drogę.

^{by J.}

Biertan / Birthälm

One of the seven fortified churches of Transylvania, listed by UNESCO, is located in Biertan. In the years 1572-1867 the seat of the Lutheran bishopric was there. The interior of the church looks very similar to other Protestant churches, but what's interesting, one of the towers was put at the disposal of the Catholic minority, who remained faithful to their religion, after the rest of the village inhabitants converted to Protestantism. You have to pay 10 lei for access to the stronghold. It houses also a German bookstore and a small museum.

W Biertan znajduje się jeden z siedmiu kościołów warownych Siedmiogrodu, będących na liście UNESCO. W latach 1572-1867 znajdowała się tam siedziba biskupstwa luterańskiego. Wnętrze kościoła wygląda bardzo podobnie do innych protestanckich kościołów, co ciekawe jedną z baszt oddano do dyspozycji mniejszości katolickiej, która pozostała wierna swojej religii, po tym jak pozostali mieszkańcy wsi przeszli na protestantyzm. Za wstęp na teren warowni trzeba zapłacić 10 lei. Znajduje się tam niemiecka księgarnia i niewielkie muzeum.

^{hot dog}

^{by J.}

Biertan stands out among other villages with fortified churches. It is basically a small town, with a market square and several tenement houses. Like most Romanian towns, it is very colorful. A postcard church, postcard town and a postcard view of the surrounding hills.

Biertan wyróżnia się wśród innych miejscowości z warownymi kościołami. Jest w zasadzie małym miasteczkiem, z niewielkim rynkiem i kilkoma kamienicami. Jak większość rumuńskich miejscowości, jest niezwykle kolorowa. Pocztówkowy kościół, pocztówkowe miasteczko i pocztówkowy widok na okoliczne wzgórza.

Valea Viilor / Wurmloch

We went to one more UNESCO church in Valea Viilor. To be honest, I was already tired of visiting them, every one of them looks the same - tall tower, puritanical interior, walls. They are undoubtedly interesting, but we rushed through the picturesque Romanian villages, and I could only look for a moment at the colorful houses and beautiful Orthodox chapels. And there was something to look at - wooden crosses consisting of dozens of little crosses, blue crosses, stone crosses, chapels with icons, painted Jesuses - destroyed and freshly painted, yellow and colorful, slender and muscular, ugly and beautiful, everything depending on the hand of the local artist. The land of extremes. Geneva or Byzantium. Rarely something in between.

Pojechaliśmy do jeszcze jednego kościoła z listy UNESCO, znajdującego się w Valea Viilor. Prawdę mówiąc, byłem już zmęczony ich zwiedzaniem, każdy wygląda podobnie - wysoka wieża, purytańskie wnętrze, mury. Są niewątpliwie ciekawe, ale pędziliśmy przez malownicze rumuńskie wsie, a ja mogłem tylko przez chwilę popatrzeć na kolorowe domy i piękne, prawosławne kapliczki. A było na co popatrzeć - drewniane krzyże składające się z dziesiątek małych krzyżyków, niebieskie krzyże, kamienne krzyże, kapliczki z ikonami, malowane Jezusy - zniszczone i świeżo malowane, żółte i kolorowe, smukłe i potężnie umięśnione, brzydkie i piękne, wszystko zależało od weny lokalnego artysty. Kraina skrajności. Genewa albo Bizancjum. Rzadko coś pomiędzy.

^{by J.}

The entrance to the fortified church in Valea Viilor costs 8 lei. In the fortress there is a small museum dedicated to the Saxons of Transylvania. I also noticed the modern sculptures exhibited in the recesses of the fortifications, but I do not know anything about it. Coming back from Valea Viilor we entered one more place...

Za wstęp do kościoła warownego w Valea Viilor płaci się 8 lei. Na terenie umocnień znajduje się niewielkie muzeum poświęcone siedmiogrodzkim Sasom. Moją uwagę przyciągnęły również nowoczesne rzeźby wystawione we wnękach murów obronnych, jednak nic o nim nie wiem. Wracając z Valea Viilor wstąpiliśmy do jeszcze jednego miejsca...

Peasant fortress of Slimnic / Zamek chłopski w Slimnicu

In Slimnitz (Stolzenburg) there are ruins of a medieval castle. It was a peasant fortress which, in the event of an attack, could provide shelter to the inhabitants of several nearby villages, together with their belongings. It was built in the 14th century and expanded in the 16th and 17th centuries, but after a plague in 1719 it gradually fell into ruin.

W Slimnicu (Stolzenburg) znajdują się ruiny średniowiecznego zamku. Była to chłopska forteca, mogąca w razie ataku dać schronienie mieszkańcom kilku pobliskich wsi, wraz z ich dobytkiem. Została zbudowana w XIV wieku, i była rozbudowywana w XVI i XVII wieku, jednak po pladze w 1719 roku sukcesywnie popadała w ruinę.

To the ruins of the castle leads a rugged, brittle road. The castle is surrounded by a fence and on the gate is written "entrance - 3 lei". We entered the gate and went up a narrow path. The entrance to the fortress was guarded by a flock of goats and sheep, which drew our attention. How often do you meet goats in medieval ruins? We knocked on the door...

Do ruin zamku wiedzie dziurawa, szutrowa droga. Zamek otoczony jest ogrodzeniem, a na furtce widnieje napis "wejście - 3 leje". Weszliśmy przez furtkę i poszliśmy wąską dróżką w górę. Wejścia do fortecy pilnowało stado kóz i owiec, co zwróciło naszą uwagę. Jak często spotyka się kozy przy średniowiecznych ruinach? Zapukaliśmy do drzwi...

^{by J.}

A middle-aged lady, who did not resemble a custodian, but rather a typical country housewife, opened the door. This is because the ruins in Slimnice are not like other ruins. Inside the medieval walls there is a farm - vegetable and flower gardens, a sheep enclosure, rabbit cages, a dug-out, utility rooms and sleeping quarters. The only "museum" part is the surviving tower, from which you can see the panorama of the village. The hosts welcome visitors from 10 to 19 and do little about their presence. The hostess was working on the garden patch and her husband was repairing the lawnmower. We enjoyed a beautiful afternoon having yet another day in Romania.

Otworzyła nam pani w średnim wieku, która nie przypominała ani trochę kustosza, raczej typową wiejską gospodynię. A to dlatego, że ruiny w Slimnicu nie przypominają innych ruin. Wewnątrz średniowiecznych murów znajduje się gospodarstwo rolne - ogródki warzywne i kwiatowe, zagroda dla owiec, klatki dla królików, ziemianka, pomieszczenia gospodarcze i sypialne. Jedyną "muzealną" częścią jest ocalała wieża, z której można obejrzeć panoramę wsi. Gospodarze przyjmują odwiedzających od 10 do 19 i niewiele sobie robią z ich obecności. Gospodyni pieliła przy nas grządki, a jej mąż naprawiał kosiarkę. Cieszyliśmy się pięknym popołudniem, mając przed sobą jeszcze jeden dzień w Rumunii.

^{by J}