Kripto Piyasaları ve Borsalar

2009 yılında Bitcoin ile başlayan, 2014 yılında Ethereum ile bir üst seviyeye çıkan kripto paralar piyasası 2017 yılının son çeyreği ile beraber büyük bir popülerlik kazandı. Doğası gereği merkeziyetsiz olan kripto paraların bu denli büyümesi ve yaygınlaşmasında karşı çıktığı ve yıkmak istediği finansal düzenin merkezi oyuncularını rol alan merkezi kripto para borsalarının rolü çok büyük oldu.

Piyasanın temel haber ve istatistik kaynaklarından coinmarketcap.com verilerine göre Temmuz 2018 itibari ile 11900 tane kripto para borsası var ve bunların çok büyük bir bölümü merkezi borsalar. Geçtiğimiz bir ay içerisinde piyasalardaki ortalama günlük işlem hacmi 10 milyar dolar seviyelerinde ve bunun yaklaşık olarak yarısını en büyük 5 kripto para borsası gerçekleştiriyor. Bir diğer ifade ile son bir ay içerisinde bir kripto para borsası günde ortalama 840,000 dolar işlem hacmi gerçekleştirmiş. Piyasa genelinde ortalama işlem ücretinin %0.1 olduğunu varsayarsak bir kripto para borsası para çekim ücretlerinin dışında ticaret işlemlerinden günde yaklaşık 840 dolar, ayda ise 25,000 dolar kazanmış. Günümüzde bir borsa altyapısının yaklaşık maliyeti ise 250,000 dolar seviyelerinde (kaynak: RipaEx tanıtım raporu). Bu rakamlara göre bir borsanın altyapı maliyeti yaklaşık bir yıl içerisinde geri dönüyor. Maalesef yüksek yatırım maliyetlerini biran önce çıkarmak isteyen yeni kurulan borsalar çoğu zaman müşteri hizmetlerine yeterince odaklanamıyor ve siber korsanlar için önemli bir hedef haline geliyor.

Listelenen kripto para çeşitlerinin çokluğu, işlem ve para çekim ücretlerinin uygunluğu, mobil uygulama gibi faktörler önemli olsa da kripto para borsalarının ana başarı faktörlerinin en başında hiç şüphesiz ki müşteri hizmetleri ve kullanıcı deneyimi geliyor. Yalnızca bir yıl öncesinde kurulan ve bugün günlük 2 milyar dolar işlem hacmine yaklaşan Binance borsası bunun en güzel örneği.

2018 yılının başında 850 milyar dolarlık toplam piyasa büyüklüğü ile zirveyi gören kripto paralar şuan için 300 milyar piyasa büyüklüğü civarında geziniyor (coinmarketcap temmuz 2018 verileri). Uzmanlara göre piyasadaki bu durgunluğun en önemli nedenleri düzenleyicilerin çalışmalarının devam etmesi ve merkezi borsalardaki güvenlik açıkları. Özellikle ikincisi konusunda son zamanlarda piyasalarda çok olumsuz gelişmeler oldu. Bitgrail borsasının siber hırsızlık sonrası kapanması, Binance borsasında API’lere yapılan korsan saldırılar neticesinde meydana gelen aşırı fiyat manipülasyonları gibi bir çok vakada kullanıcıların kripto varlıkları önemli oranda zarar gördü.

Tüm bu gelişmelere paralel olarak merkezi borsaların varlıkları sorgulanmaya başladı. Geçtiğimiz günlerde Ethereum kurucusu Vitalik Buterin bu konuda “Tüm merkezi borsaların cehenneme gitmesini diliyorum” şeklindeki çok sert ifadeleri gündem oldu. Eleştirilerin odak noktasında kullanıcılar fonlarının sahipliğini merkezi borsaların kontrolüne veriyor, dolayısı ile bir siber korsan borsanın cüzdanlarına erişim sağladığında tüm kullanıcıların fonlarını kolayca çalabiliyor olması gerçeği var. Bunun yanı sıra birçok kullanıcı merkeziyetsiz borsa veya kendine ait soğuk cüzdan gibi opsiyonlara sahip olsa da merkezi borsaları kullanmayı tercih ediyor. Bunun en büyük nedeni ise likidite. Maalesef şuan için merkeziyetsiz borsalar işlem kapasitesi ve hızı açısından oldukça yetersizler ve bu da likidite sağlayamamalarına neden oluyor.

Özet olarak güvenlik açısından merkeziyetsiz borsalara büyük bir ihtiyaç var ama diğer yandan da likidite ve müşteri hizmetleri açısından da merkezi borsalar büyük bir ihtiyacı gideriyor. Bu paradoksun çözümü ise hibrit borsalar olabilir. Yani hem merkezi borsaların likidite, müşteri hizmetleri gibi özelliklerini içeren hem de merkeziyetsiz borsaların güvenlik özelliklerini ve açık kaynak kod özelliğini yansıtan melez borsalar.

RipaEX Örneği

RipaEX; tam da bu ihtiyaçlar üzerine kurgulanmış, borsa kurmak için gereken altyapı yatırımlarını ortadan kaldırmaya ve kripto para tüccarlarına güvenli ve likit bir hizmet almalarına odaklanan merkeziyetsiz-hibrit bir borsa projesi.
Açık kaynak kodlu Peatio projesinin kaynak kodlarından yola çıkarak RipaEX borsasının açık kaynak kodlarını geliştiriyorlar ve bunu MIT lisansı altında yayınlıyorlar. Projenin gitHUB https://github.com/RipaEx sayfasından gelişmeleri takip edebilir veya kodları inceleyebilirsiniz.

• Projenin ilk adımında tamamen kullanıma hazır, açık kaynak kodlu bir borsa altyapısı geliştiriyorlar. Borsa kurmak isteyen girişimler cüzi ücretlerle bu altyapıyı kullanabilecek. Altyapıda sağlanan ana özellikler şunlar olacak:

  • Kurumsal ve bireysel hesaplar, KYC/AML prosedürleri, Özelleştirilebilir para çekme ve yatırma süreçleri, Kullanıma hazır market konsolu, Hazır tanımlanmış kripto para ticaret çiftleri ...
    

• Projenin ikinci aşamasında ise tüm bu borsalar geliştirilen RİPA blokzinciri üzerinde çalışacak. Yani bir borsalar ekosistemi oluşturacaklar. Ripa blokzinciri ARK çatalı olarak inşa edilecek.

  • Ripa ağındaki borsalar birbiri ile arka planda bağlı olacak, aynı emir defterini paylaşacaklar. Böylece en önemli başarı faktörlerinden birisi olan borsanın ilk gününden itibaren ihtiyaç duyulan likidite sağlanmış olacak.
  • Ayrıca Ripa; ağdaki borsalara teknik destek konusunda yardımcı olacak bir ekibi hazır bulunduracak.
  • Yine ağdaki borsaların müşterilerine en üst düzeyde destek hizmeti vermesi için çeşitli yardımlar ve teşvikler sağlanacak. Yine ağa dahil olma konusunda müşteri destek hizmetleri kapasitesi çok önemli bir kriter olacak.
    
    ##RipaEX ICO Kampanyası
    Ön satış dönemi 30 Eylül 2018'e kadar devam ediyor.
    Ana satış dönemi ise %50'ye varan bonus oranları ile 1 Ekim ile 23 Aralık 2018 tarihleri arasında olacak.
    Resmi sitesi: https://www.ripaex.io
    Resmi ICO sitesi: https://tec.ripaex.io/
    Detaylı bilgi için Projenin forum duyurularına göz atabilirsiniz:

• İngilizce duyuru: https://bitcointalk.org/index.php?topic=3759172
• Türkçe duyuru: https://bitcointalk.org/index.php?topic=4547496

Proje hakkındaki en güncel haberleri takip etmek için Telegram grubuna katılmanızı tavsiye ederim.

Not: Yatırım tavsiyesi verilmemektedir. Yatırım öncesinde kendi araştırmanızı yapmanız ve gerekirse profesyonel bir danışmanlık almanız önerilir.