အာခီမီးဒိ ( Archimedes ) သခ်ၤာပညာရွင္(ဘီစီ ၂၈၇ - ၂၁၂)
အာခိမီးဒိကို ခရစ္မေပၚခင္ ၂၈၇ ဘီစီမွာ ယခု အီတလီႏုိင္ငံ၊ ယခင္တုန္းကေတာ့ အဲ့ဒီေဒသေတြ အစိတ္စိတ္ အမႊာမႊာ ကြဲေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ ေမြးဖြားခဲ့တာပါ။
သူေမြးဖြားတဲ့အခ်ိန္တုန္းက သူ႔ဇာတိဟာ စစၥလီကြ်န္းရဲ႕ ဆိပ္ကမ္းျမိဳ႕တစ္ျမိဳ႕ျဖစ္တဲ့ ဆုိင္ရာကုစ္မွာ ေမြးဖြားခဲ့တာပါ။
အဲ့ဒီအခ်ိန္တုန္းကေတာ့ ဆစ္စလီကြ်န္းကို မက္ဂ္နာ ဂရာစီယာက သိမ္းပိုက္ထားတဲ့ အခ်ိန္ပါ။ သူ႕အေဖဟာ ဖီးဒီးရပ္စ္ ျဖစ္ျပီး နကၡတ္ေဗဒ ပညာရွင္ျဖစ္တယ္လို႕ဆုိေပမယ့္ သူ႕အေၾကာင္းကေတာ့ ဘယ္သူမွ မသိၾကေတာ့ပါဘူး။
အဲ့ဒီေခတ္တုန္းက စာရြက္ေတြ ေက်ာက္သင္ပုန္းေတြ မေပၚေသးေတာ့ အာခိမီးဒိ ဟာ ဖုန္ေတြ၊ သဲေတြ ေျမၾကီးေပၚမွာ စတဲ့ ေရးျခစ္လို႔ရတဲ့ မ်က္ႏွာျပင္ေတြေပၚမွာ သူ႕ရဲ႕ ဂ်ီၾသေမၾတီ ပံုေတြကိုေရးဆြဲျပီးေတာ့ တစ္ေနကုန္စဥ္းစားခန္း၀င္ခဲ့ပါတယ္။
တစ္ခါတစ္ေလမွာ သူဟာ စားဖို႕ကိုေတာင္ေမ့ေနျပီးေတာ့ တစ္ခါတစ္ရံ သူ႕ကုိယ္ေပၚမွာလည္း ေရမခ်ိဳးခင္အထိ ပံုေတြ ေရးဆြဲတတ္ေသးတယ္လို႔လည္း ဆိုပါတယ္။
စစ္စလီကြ်န္းဟာ အခုဆိုရင္ အီတလီနိုင္ငံရဲ႕ သမိုင္းဝင္ကြ်န္းတစ္ခုျဖစ္ေနပါျပီ ။
အဲ႕ဒီ႕ကြ်န္းဟာ ဂရိသမိုင္းေတြ ယဥ္ေက်းမႈေတြဗိသုကာပညာရပ္ေတြ သခၤ်ာပညာနဲ႕ အင္ဂ်င္နီယာေတြကို ေမြးထုတ္ေပးတဲ႕ ျမိဳ႕အျဖစ္ လူသိမ်ားျကပါတယ္ ။
အဲ႕ဒီကြ်န္းငယ္ေလးမွာပဲ အလြန္ထက္လွတဲ့လူငယ္ေလးတစ္ေယာက္ ဖြားျမင္လာခဲ႕ပါတယ္ ။ အဲ႕ဒီသူငယ္ဟာ ေနာင္တစ္ခ်ိန္မွာ အလြန္မွ ယခုေခတ္ထိတိုင္
သေဘၤာတည္ေဆာက္တဲ႕ အေျခခံအုပ္ျမစ္အျဖစ္ မပါမျဖစ္တဲ႕ နည္းပညာရပ္ကို ေမြးထုတ္ေပးခဲ့တဲ႕ အာခီမီးဒိပဲျဖစ္တယ္ ။
သူ႕ရဲ႕ ျဖစ္ရပ္ေတြထဲမွာ အလြန္ထင္ရွားလွတဲ႕ အရာတစ္ခုကို ေဖၚျပရမယ္ဆိုရင္ ဘုရင္မင္းျမတ္ဟာ သူ႔ရဲ႕ သရဖူကို ေရႊခိ်န္ဘယ္ေလာက္ပါတယ္ / ေနာက္ျပီး သတၳဳဘယ္ေလာက္ စပ္ထားတယ္ ။
အစရွိတာကုိ ခြဲထုတ္ျပဖို႕အတြက္ပဲျဖစ္တယ္။
ရွင္ဘုရင္ရဲ႕ သရဖူျဖစ္ေနတာေၾကာင့္
ေရႊကို က်ိဳခ်က္လို႕လဲ မရတာေၾကာင့္ အင္မတန္မွ ခက္လွတဲ႕ အေမးပုစၦာတစ္ခုျဖစ္တယ္ ။
အာခီမီးဒိဟာ ဒီအေရးကို ေန႕ေရာ ညပါ အေျဖရွာေနေပမယ့္ လံုးဝမေတြ႔ရပဲျဖစ္ေနခဲ့ျပီး တစ္ေန႕ ေရခ်ိဳးတဲ႕အခါမွာ သူ႕ရဲ႕ ခႏၶာအေလးခ်ိန္ဟာ ေရခြက္ထဲက်တဲ႕အခါ အေပၚကို လွ်ံတက္လာတဲ႕ ေရေတြကို ၾကည့္ျပီး သူ႕ရဲ႕ အေျဖရွာေနတဲ႕ အာခိမီးဒိ ၀ိေသသကို ေဖာ္ထုတ္ႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။
အာခိမီးဒိဟာ အဲ့ဒီအခ်ိန္တုန္းက ေပ်ာ္လြန္းလို႔
“Eureka!” “Eureka!”
လို႔ ေအာ္ဟစ္ျပီး လမ္းေပၚကို အ၀တ္အစားမပါပဲ ထြက္ေျပးခ့ဲတယ္အထိ ၀မ္းေျမာက္၀မ္းသာျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။
“Eureka!” ဆိုတာက ဂရိလို “ငါေတြ႕ျပီ” လို႔ အဓိပၸါယ္ရျပီး အာခိမီးဒိ ၀ိေသသဟာကြ်န္ေတာ္တို႔ သေဘၤာေလာကမွာ အေျခခံတစ္ခုပါ။
ဒါကိုမွ သူမေဖာ္ထုတ္ႏုိင္ခဲ့ရင္ဒီသေဘာတရားကိုသိဖို႕ ကြ်န္ေတာ္တို႕ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ဘယ္ေလာက္အထိ ေစာင့္ဆုိင္းရဦးမယ္မသိပါဘူး။
ေနာက္ထပ္သူတီထြင္ခဲ့တာကေတာ့ ကုတ္ သေဘာတရား (Principle of levers) ျဖစ္ပါတယ္။ ဆိုလိုတာက အရာ၀တၱဳႏွစ္ခုရဲ႕အေလးခ်ိန္ဟာ အကြာအေ၀းေပၚ မူတည္ျပီး တူညီႏုိင္တယ္ဆိုတာကို အေျချပဳတာျဖစ္တယ္ ။
အခုခတ္မွာေတာ့ ကေလးေတြကစားၾကတဲ႕ ဒန္းေတြကို ၾကည့္ရင္သိမွာပါ ။ အဲ့ဒီနည္္းကို ထုတ္ေဖၚ
နိုင္ခဲ႕တာေၾကာင့္ ေရာမတပ္ေတြ သူတို႕ ကြ်န္းငယ္ေလးကို လာေရာက္သိမ္းပိုက္တဲ႕အခါမွာ ပစ္လႊဲရတဲ့ အေျမွာက္ေတြကို တီထြင္နိုင္ခဲ႕တာျဖစ္တယ္ ။
ရုပ္ရွင္ကားေတြမွာ ပါတာမ်ိဳး ျမင္ဖူးၾကမယ္ထင္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ ။ အဲ႕ဒီ႕နညး္ကို ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ႕တုန္းကဆိုရင္ သူဟာ ဒီလို ေျပာခဲ႕ဖူးပါေသးတယ္ ။
" ငါ့ကို ေနရာတစ္ေနရာသာေပးပါ၊ ကမၻာၾကီးကို ေရႊ႕ျပႏုိင္တယ္ " တဲ႕ ။
သူ႕ရဲ႕ ေတြ႕ရွိခ်က္ေတြဟာ သူရဲ႕ အင္အားနည္းပါးလွတဲ့ သူ႕ကြ်န္းကေလးကိုရန္သူေတြျဖစ္တဲ့ ေရာမ စစ္သည္ေတြရဲ႕ တုိက္ခုိက္မႈ႕ကို ၂ ႏွစ္ၾကာေအာင္
ရြပ္ရြပ္ခြ်ံခြ်ံ ကာကြယ္ေပးႏုိင္ခဲ့တာပါ။
ထိုေခတ္က ဆုိင္ရာကုစ္ရဲ႕ သေဘၤာေတြဟာ
က်န္တဲ့ ႏုိင္ငံေတြ မတည္ေဆာက္ႏုိင္ေလာက္ေအာင္ အဲ့ဒီအခ်ိန္က ၾကီးမားလြန္းလွပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႕လဲဆိုေတာ့ အာခိမီးဒိ ရဲ႕ ကုတ္ သေဘာတရားေတြ ကို အသံုးခ်ျပီး တည္ေဆာက္တဲ့အတြက္ သာမန္ လူအင္းအားေတြ မႏုိင္တဲ့ ၀န္ေတြကိုေရႊ႕ေျပာင္းႏုိင္ခဲ့လို႕ျဖစ္ပါတယ္။
ေနာက္ထပ္တီထြင္မႈကေတာ့ “Archimedes
Screw” ျဖစ္ပါတယ္။
ဒါဟာ ကြ်န္ေတာ္တို႕ ဒီေန႕ အသံုးျပဳေနတဲ့ ၀က္အူရစ္
ေရစုပ္စက္ေတြရဲ႕ မူလ အေျခခံတစ္ခုလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ သေဘၤာေတြ ၾကီးမားစြာတည္ေဆာက္ႏုိင္တဲ့အခါ ထိုေခတ္က သစ္သားေတြကို အသံုးျပဳတဲ့အတြက္ ေရစိမ့္၀င္တာေတြရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒီလို ေရစိမ့္၀င္မႈေတြကို စုပ္ထုတ္ဖို႕အတြက္ အာခိမီးဒိ က
ဒီ ေရစုပ္တဲ့ ပစၥည္းကို တီထြင္ေပးခဲ့တာပါ။
ေနာက္ ရန္သူသေဘၤာေတြ ခ်ဥ္းကပ္လာတဲ့အခါမွာ အင္အားၾကီးမာတဲ့ ပိုမို တိက် ေသခ်ာတဲ့ ေလာက္လႊဲၾကီးေတြကို သူ႕ရဲ႕ေတြ႕ရွိမႈ႕နဲ႕ တည္ေဆာက္ႏုိင္ခဲ့တဲ့အတြက္ ေက်ာက္တံုးၾကီးေတြ၊ မီးအိုးၾကီးေတြ၊ ျမွားတံၾကီးေတြကို တရပ္စပ္ ပစ္လႊတ္ရင္း အင္းအားၾကီးမားလွတဲ့ ေရာမ ရန္သူေတြကို အံတုႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။
ထူးျခားတဲ့ ေနာက္ထပ္ တီထြင္မႈ႕ကေတာ့
“Archimedes’ claw” ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီပစၥည္းကေတာ့ ယခုေခတ္ျမင္ေနရတဲ့ ၀န္ခ်ီစက္ေတြနဲ႕ ဆင္တူပါတယ္။
ဒီ ေမာင္းတံၾကီးေတြရဲ႕ တစ္ဘက္မွာေတာ့
အေလးခ်ိန္စီးတဲ့ သတၱဳေတြႏွင့္ ထိန္းညွိထားပါသတဲ့။ ဒီေမာင္းတဲ့ၾကီးေတြဟာ ကြ်န္းနားက ခံတပ္ကို ကပ္လာတဲ့ သေဘၤာၾကီးေတြဆီကို သြားခ်ိတ္ျပီး သေဘၤာ
ေတြကို လႈပ္ခါ တိမ္းေမွာက္ ဖ်က္ဆီး ပစ္ေစပါသတဲ့။
ဒါေၾကာင့္ ရန္သူေတြဟာ အထိတ္တလန္႕နဲ႕ ကြ်န္းနားကို ကပ္ကို မကပ္ရဲေအာင္ကို ျဖစ္ၾကရပါတယ္။
ဒါတင္ဘဲလားဆိုေတာ့ မဟုတ္ေသးပါဘူး။ အာခိမီးဒိဟာ “Death Ray” လို႕ေခၚတဲ့ ေသမင္းတမန္ ေရာင္ျခည္တန္းၾကီးကိုလည္း တီထြင္ျပီးေတာ့ ရန္သူ႕ သေဘၤာေတြကို မီး႐ွဳိ႕ဖ်က္ဆီးခဲ့ပါတယ္။
အမွန္ကေတာ့ ဒါဟာ ေနေရာင္ျခည္ကို အသံုးျပဳကာ
ေျမာက္မ်ားလွစြာေတာ့ အလင္းျပန္ႏုိင္တဲ့ ေၾကးမွန္ၾကီးေတြကို ပါရာဘုိလာပံုစံ အ၀ိုင္းပတ္အေနအထား တည္ရွိေစျပီး ဆံုမွတ္တစ္ခုထဲသို႔ အလင္းျပန္ေပးလိုက္တဲ့အခါမွာ အပူခ်ိန္ျမင့္တက္လာျပီး စစ္သေဘၤာေတြကို မီးေလာင္ျပာက်ေစတာျဖစ္ပါတယ္။
ထိုေခတ္အခါကေတာ့ အံၾသဖြယ္ ေကာင္းေလာက္တဲ့ ေသမင္းတမန္ ေရာင္ျခည္တန္းၾကီးျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ ေသမင္းတမန္ ေရာင္ျခည္ကို ၂၀၀၅ ခုႏွစ္မွာMIT တကၠသုိလ္ကလူေတြ လက္ေတြ႕စမ္းသပ္ေတာ့လည္း တကယ္ကို အျပင္မွာ မီးေလာင္ျပာက်ေစတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။
အာခိမီးဒိဟာ ထူးခြ်န္တဲ့ သခ်ၤာပညာရွင္တစ္ေယာက္လည္း ျဖစ္ပါတယ္။ သူဟာ ပိုင္ ရဲ႕ တန္ဖိုးျဖစ္တဲ့ 3.1416 ကို အနီးစပ္ဆံုးျဖစ္ေအာင္ တြက္ခ်က္ျပႏုိင္ခဲ့တဲ့ ပညာရွင္တစ္ေယာက္ျဖစ္ပါတယ္။
ေနာက္သူဟာ Quadrature of Parabola
စနစ္ကို ေအာင္ျမင္စြာ ေဖာ္ထုတ္ႏုိင္ခဲ့ျပီး ဒါကို ေသမင္းတမန္ ေရာင္ျခည္တန္းၾကီးမွာ အသံုးခ်ခဲ့ပါတယ္။
အာခိမီးဒိဟာ ဘီစီ ၂၁၂ ခုႏွစ္ ဒုတိယအၾကိမ္ ပူးနစ္ စစ္ပြဲမွာေရာမစစ္သည္ေတြ သူတို႕ကြ်န္းကေလးကို သိမ္းပိုက္တဲ့ အခ်ိန္မွာ ေသဆံုးသြားခဲ့ပါတယ္။ သူ႕ကို ေရာမစစ္သည္တစ္ေယာက္က သတ္လိုက္တယ္လို႕ဆိုပါတယ္။ ေရာမစစ္သည္ေတြ ျမိဳ႕ထဲကို ၀င္သိမ္းေတာ့ အာခိမီးဒိကို ေရာမဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီး မားကပ္စ္နဲ႕ေတြ႕ဖို႕ စစ္သားက ေခၚေဆာင္တယ္လို႕ဆိုပါတယ္ ။
ဒါေပမယ့္ သမိုင္းဝင္စကားတစ္ရပ္ကို ထိုေခၚဆိုမႈက ျဖစ္ေပၚလာေစပါတယ္ ။ အဲ႕ဒီ႕စကားကေတာ့ ေရာမ စစ္သည္တစ္ေယာက္ဟာ သူဆြဲေနတဲ့ စက္ဝိုင္းအေပၚ ေျခခ်မိတဲ့အခါ " ငါ့စက္ဝိုင္းကို မနင္းနဲ႔" လို႕ ဆိုတာေၾကာင့္ ေရာမစစ္သည္ဟာ စိတ္မထိန္း
နိုင္ဘဲ သတ္ပစ္လိုက္တာျဖစ္တယ္ လို႕ ဆိုပါတယ္ ။
ဂရိသမုိင္းပညာရွင္ ဂြ်န္တက္ဇီးရဲ႕ အဆိုအရေတာ့ အာခိမီးဒိဟာ အသက္ ၇၅ ႏွစ္အရြယ္မွာ ကြယ္လြန္ခဲ့တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ သူေသဆံုးတဲ့အခ်ိန္မွာ သူ႕ရဲ႕ ေတာင္းဆိုမႈ႕အရ သူ႕ရဲ႕ အုတ္ဂူေပၚမွာ သူေတြ႕ရွိခဲ့တဲ့ သက္ေသျပခ်က္တစ္ခုျဖစ္တဲ့ စက္လံုးတစ္ခုရဲ႕ ထုထည္ဟာ အဆိုပါစက္လံုးႏွင့္ အျမင့္ ေရာ အ၀န္းေရာတူတဲ့ စလင္ဒါတစ္ခုရဲ႕ ထုထည္ရဲ႕ ၃ပံု ၂ပံု ရွိေၾကာင္း အထိမ္းအမွတ္အေနနဲ႔ စက္လံုးကို စလင္ဒါ ငံုထားတဲ့အထိမ္းအမွတ္႐ုပ္ထုကို ေဆာက္လုပ္ေပးခဲ့တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္ခင္ဗ်ာ ။
ဗဟုသုတရရွိနိုင္ၾကပါေစ
#မူရင္းေရးသားသူ @ htoohtoolay
Via; John Vinoth