درباره‌ی بیماری جنون گاوی چه می‌دانید؟

در حوالی دهه‌ی ۱۳۷۰ خورشیدی بود که بیماری جنون گاوی سروصدای زیادی به پا کرد. این بیماری، که اصطلاحاً به آن بیماری کروتزفلد جاکوب می‌گویند (البته تلفظ صحیح آن در زبان آلمانی کرویتسفلت یاکوب است، ولی در فارسی به‌صورت کروتزفلد جاکوب مرسوم شده است)، یک بیماری دژنراتیو (استحاله‌ای) مغز است که از نظر علایم تا حدودی به بیماری‌های زوال عقل (دمانس) شباهت دارد. بر این اساس، می‌توان گفت که علایم بیماری جنون گاوی تا حدودی شبیه علایم بیماری آلزایمر است.

به‌طوری‌که گفته شد، در دهه‌ی ۱۳۷۰ خورشیدی، این بیماری زیاد مورد توجه قرار گرفته. علت این مسئله هم این بود که تعدادی از مردم انگلستان بر اثر خوردن گوشت گاو آلوده به این بیماری مبتلا شدند. با این حال، باید دانست که شکل کلاسیک این بیماری ارتباطی با آلودگی گوشت گاو ندارد.

بیماری کروتزفلد جاکوب بیماری شدیدی است، ولی خوش‌بختانه این بیماری بسیار نادر است، به‌طوری‌که در سطح جهان هر سال به ازای هر یک میلیون نفر از جمعیت، تنها یک مورد از این بیماری تشخیص داده می‌شود.

در بیماری کروتزفلد جاکوب، وضعیت روانی بیمار به‌شدت دچار اختلال می‌شود. اکثر علایم این بیماری نیز در ارتباط با کارکردهای مغزی و ذهنی بیماران است. علایم این بیماری شامل تغییرات شخصیتی، اضطراب، افسردگی، کاهش حافظه، اختلال تفکر، تاری دید یا کوری، بی‌خوابی، اشکال در تکلم و بلع، و حرکات ناگهانی است.

به‌تدریج که بیماری پیشرفت می‌کند و علایم ذهنی بیمار شدیدتر می‌شود، اکثر بیماران در نهایت به وضعیت اغما می‌روند. نارسایی قلبی و تنفسی، عفونت‌های ریوی، و عفونت‌های دیگر معمولاً منجر به مرگ این بیماران می‌شود. اکثر بیماران طی یک سال فوت می‌کنند.

بیماری جنون گاوی به گروه وسیعی از بیماری‌های انسانی و جانوری تعلق دارد که عموماً به آنها آنسفالوپاتی‌های اسفنجی‌شکل قابل‌انتقال (STE) می‌گویند. علت این نام‌گذاری آن است که زیر میکروسکوپ در بافت مغز مبتلایان، سوراخ‌های اسفنجی‌شکلی مشاهده می‌شود.

به نظر می‌رسد که علت این بیماری‌ها نوعی پروتئین تغییر یافته است که به آن «پریون» گفته می‌شود. (می‌توانید پریون را نوعی حیات پایین‌تر از از ویروس به شمار آورید.) این پروتئین‌ها در حالت عادی مشکلی ندارند، ولی وقتی که شکل آنها تغییر پیدا می‌کند، قابلیت سرایت پیدا می‌کنند و می‌توانند به فرآیندهای زیستی طبیعی آسیب برسانند.

شایان توجه است که یکی از روش‌های انتقال این بیماری از طریق پیوند اعضا—مانند پیوند قرنیه یا پوست—از فرد مبتلا است. در بیمارانی هم که تحت عمل جراحی مغز قرار می‌گیرند، گاهی از اوقات به علت آلودگی وسایل اتاق عمل سرایت بیماری صورت می‌گیرد، که علت آن این است که عامل این بیماری به‌وسیله‌ی روش‌های معمول ضدعفونی از نابود نمی‌شود.