ATATÜRK’E VERİLEN AD VE ÜNVANLAR İLE ONA YAKIŞTIRILAN SIFATLAR

ATATÜRK’E VERİLEN AD VE ÜNVANLAR İLE ONA YAKIŞTIRILAN SIFATLAR

19.yüzyılın son çeyreğinde Selanik’te dünyaya gelen ve seçilmiş
anlamında isimlendirilen “MUSTAFA”;

Öğretmeni tarafından yetenekleri ve zekâsı ile sınıftaki diğer Mustafalardan ayırt etmek üzere adının sonuna “Kemal” eklemesiyle “MUSTAFA KEMAL”,

Harp Okulu’ndan mezun olmasıyla “MÜLAZIM MUSTAFA KEMAL BEY” ardından “ERKAN-I HARP NAMZEDİ MUSTAFA KEMAL”,

1905 yılında “KURMAY YÜZBAŞI MUSTAFA KEMAL BEY”,

1907’de “KOLAĞASI MUSTAFA KEMAL BEY”

1909 tarihinde “HAREKET ORDUSU KURMAY BAŞKANI MUSTAFA KEMAL BEY”,

31 Mart Ayaklanmasını bastırmak için Selanik’ten İstanbul’a gelen Hareket Ordusunda “ERKAN-I HARBİYE REİSİ(Kurmay Bşk.) MUSTAFA KEMAL BEY”,

27 Ekim 1913 tarihinde Sofya’ya Askeri Ateşe olarak atanması ve
1914 yılında rütbesinin yükselmesiyle “KAYMAKAM”,
25 Şubat 1915’te katıldığı Çanakkale savaşında Arıburnu cephesinde gösterdiği başarılardan dolayı bir çok ödülün yanı sıra 1 Haziran 1915’de “MİRALAY (Albay)”,

Taktik ve stratejik açıdan başarılı olması ve muharebede sorumluluk üstlenmek istemesiyle “ANAFARTALAR GRUBU KOMUTANI”,

Anafartalar Grubu Komutanı Albay Mustafa Kemal kahramanlığı, yiğitliği ve bunun akılla yaratıldığı ile büyüklüğü teslim edilmiş olan “BİR LEVHA-İ ŞEHAMET”,

Anafartalar’da art arda kazanılan zaferler sonrasında “ANAFARTALAR KAHRAMANI MUSTAFA KEMAL”,

Çanakkale’nin İtilaf devletleri tarafından geçilememesiyle İngiliz Deniz Bakanı Winston Churchill’in tanımlamasıyla “KADERİN ADAMI”, nihayetinde de “İSTANBUL'U KURTARAN KAHRAMAN”, “PAYİTAHT KURTARAN KAHRAMAN”,

Çanakkale Muharebesinin ardından 16. Kolordu Komutanlığı’na atanan MİRALAY MUSTAFA

1 Nisan 1916'da Diyarbakır'da “MİRLİVA(Tümgeneral/Tuğgeneral)”, zamanın bütün hitap ve yazışmalarda yaygın olarak kullanılmasıyla “PAŞA”,

22 Eylül 1918’ de kendisine olağan üstü hizmetleri ve 7. Ordu’yu imhadan kurtardığı için “FAHRİ(onursal) YAVERLİK” ünvanı verilmesiyle 7. Ordu Komutanı iken “FAHRİ YAVER-İ HAZRETİ ŞEHRİYARİ 7.ORDU KUMANDANI MUSTAFA KEMAL”,

1. Ordu Müfettişliği’ne atanmasıyla “9.ORDU KITAATI MÜFETTİŞİ FAHRİ YAVER HAZRET-İ ŞEHRİYARİ MUSTAFA KEMAL ”,

7/8 Temmuz gecesi Harbiye Nezaretine ve Padişah’a resmi vazifesiyle beraber askerlik mesleğinden istifa ettiğini bildiren bir telgraf göndermesiyle “ÜNVANSIZ VE RÜTBESİZ”,

Erzurum Kongresi’nde Erzurum Vilayeti Makamına verilen Hey’et-i Temsiliye üyelerinin isimlerini ve unvanlarını bildirilmesiyle “SABIK 3.ORDU MÜFETTİŞİ,ASKERLİKTEN MÜSTAFİ”,Aynı heyete başkan seçilmesiyle 23 Nisan 1920’ye kadar yani TBMM açılana kadar “HEYET-İ TEMSİLİYE BAŞKANI MUSTAFA KEMAL”,

Emperyalist güçlere karşı koymasıyla İngilizlerin tanımlamasıyla “ASİ GENERAL”,

23 Nisan 1920 yılında Ankara’da Büyük millet Meclisini açılması ve başkanı seçilmesiyle “BÜYÜK MİLLET MECLİSİ REİSİ MUSTAFA KEMAL PAŞA’’,

Sakarya Meydan Muharebesi öncesinde Millet Meclisi tarafından 5
Ağustos 1921’de geniş salahiyetlerle ve 3 ay müddetle “BAŞKOMUTANLIK” tevcih eden kanun kabul edilmesiyle “BÜYÜK MİLLET MECLİSİ REİSİ BAŞKOMUTAN MUSTAFA KEMAL PAŞA”,

İstanbul ve Tüm Anadolu’da bir simge olmasıyla “MİLLİ TİMSAL”,

Sakarya Muharebesinin kazanılmasından sonra TBMM’de verilen önergenin kabul edilmesiyle ’‘BAŞKOMUTAN MUSTAFA KEMAL PAŞA”

19 Eylül 1921’de kanunla “MÜŞİR (Mareşal) ve GAZİ”, Büyük Taarruz’dan sonra Yunan birliklerinin kesin yenilgiye uğratılmasıyla daha önce kendisi hakkında idam fermanını çıkarmış olan İstanbul Hükümetinin gönderdiği tebrik telgrafında hitap şekli “KUMANDAN-I BESALET (KAHRAMAN KOMUTAN)”,

İstanbul Darülfünunun Edebiyat Medresesi Meclisi Müderrislerinin 19 Eylül’de yaptıkları toplantıda kabul edilmesiyle “FAHRİ PROFESÖR”,

Cumhuriyetin ilanına kadar geçen süre zarfında gazetelerin tamamına yakınının yayımlamasıyla “GAZİ PAŞA HAZRETLERİ”, “GAZİ PAŞA KUMANDANI”,

Cumhuriyetin ilanı ile “ TÜRKİYE REİS-İ CUMHURU GAZİ MÜŞİR MUSTAFA KEMAL PAŞA HAZRETLERİ”,

Vatan ve millet için gece demeden gündüz demeden çalışmasıyla “SEVGİLİ YURDUN GECE NÖBETÇİSİ”,

Vatan ve milleti kurtaran kişi olmasıyla “HALASKAR” ve “MÜNCİ-İ AZAM”,

Milletine yeni Türk alfabesini öğretmek amacıyla kara tahta başına geçmesiyle “MİLLET MEKTEPLERİ BAŞÖĞRETMENİ”

Büyük Zafer’in 10. yıldönümünü kutlamaları vesilesiyle “EZELİ VE EBEDİ TÜRK TARİHİNİN SÖNMEZ GÜNEŞİ”

H.C.Armstrong tarafından kaleme alınan kitapta En “BÜYÜK TÜRK” tanımıyla özdeşleşen “BOZKURT” ,

Türk'e her alanda atalık etmesi Türklüğü kurtarması istiklaline kavuşturması nedeniyle “ATATÜRK” olmuştur.

Ve ayrıca;

UNESCO’ nun kararıyla Atatürk ölümünün 25. yıldönümünde “ONUR SİMGESİ”

Ayrıca günümüzde ATATÜRK’e hem bireyleri hem de bir toplumu
etkileyerek peşinden sürüklemesi sebebiyle en çok yakıştırılan sıfatlardan biri de “ÖNDER”, “EBEDİ ÖNDER’’ dir.

Onun için “BABA” ismi de kullanılmıştır. Baba lakabı, mecazi olarak;
koruyucu, babalık duyguları ile dolu manasına gelmiş olsa da, Onun için en çok “Bir ülke veya bir topluluğa yararlı olmuş kimse: Atatürk Türk milletinin babasıdır” kasdıyla kullanıldığı şüphesizdir. Falih Rıfkı Atay bu ismi “Babamız Atatürk” kitabıyla pekiştirmiştir: “Her birinizin bir babası ve bir annesi var. Eğer Atatürk, milletin ve ordularının başında Anadolu savaşlarını kazanmasa idi, bu dünyada vatansız ve hürriyetsiz kalırdınız. Asıl öksüzlük budur. Onun için kitaba Babanız Atatürk adını koydum. Hayatınızı anababanıza, hür, şanlı ve şerefli Türklüğünüzü Atatürk'e borçlusunuz. ….”

Kaynaklar:

1. Resmi Gazete, 1928, Sayı: 1048
2. TBMM Zabıt Cerideleri, 1921, Devre: I, C. 12.
3. TBMM Zabıt Ceridesi, 1928, Devre: III, C. V.
4. TBMM Zabıt Cerideleri, 1934, Devre: IV, C. XXV.
5. Atatürk, Kemal, Nutuk, C. III, Türk Devrim Tarihi Enstitüsü, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1969.
6. Koç, Yusuf - Koç, Ali, Belgelerle Türk Milliyetçi Hareketi’nin Lideri Başbuğ Atatürk, Kamu Birlik Hareketi Eğitim Yayınları, Ankara, 2006.
7. M. Hakan ÖZÇELİK, Mustafa GÜNEŞ Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi S. 58, Bahar 2016, s. 245-278