Neyi Mevlana' nın yapıp çaldığını ve onun döneminde ortaya çıktığını düşünür genelde insanlar. Oysa Mevlana ney çalmamış, o dönemde Hamza Dede diye birinden dinlemiş, dinleyerek esinlendiği Mesnevi'yi yazmıştır. Ney Sümerler dönemine kadar bilinir. Hatta o dönemde de çalınmıştır. Fakat Mevlana ile beraber dini bir çalgı sıfatını almıştır.
Bir başka rivayete göre Hz Muhammed bir gün Hz Aliye bir sır söyler. Hz Ali dayanamaz bu sırrı kuyuya anlatır. Kuyu taşar ve etrafında ney kamışları yetişir. Ve bu kamışlardan ney çalgısı yapılır. Sesinin bu kadar etkili olmasının sebeplerinden biride bu gösterilir.
Yapı olarak 9 boğum ,altta ve üstte olmak üzere 2 adet gümüş parazvane , bir başpare ve bir arkada altı önde olmak üzere 7 delikten meydana gelir.
Dilsiz bir çalgı olduğu için ses çıkarması zordur. Çünkü ses çıkarmak için nefesi dudağınızla sıkıştırmak zorundasınız.
Gariptirki ney sizinle beraber olgunlaşır. Üfledikçe içi çürür , siyahımsı bir tortuyla kaplanır ve sesi daha içten ve yanık çıkar. Fakat bu nereden baksanız 5-6 yıl vakit alır. Siz de o zamana kadar müziğe hakim bir duruma gelirsiniz
Bakım olarak neyin bakımı oldukça basit olup düzenlik aralıklarla içinin ve dışının yağlanması gerekir. Fındık ve susam yağı ney gözeneklerinin en hızlı emdiği ve en iyi işe yarayan yağlardır. Neyi ilk aldığınızda iki haftada bir , altı ay sonra üç haftada bir , bir yıl sonra ise ayda bir yağlamalısınız. Aksi halde ney sıcak soğuk genleşmesine dayanamayıp çatlar ve kullanılamaz hale gelir.
Ney de yol almanızın tek yolu sabırlı olmaktır. Birden birkaç ayda bütün besteleri icra etmeniz imkansızdır. İcra etseniz bile zayıf çıkan ney sesinden dolayı tatmin olmazsınız. Fakat dudak kaslarınız güçlendikçe neyden daha gür ses çıkaracaksınız.
İlk başta dediğim gibi dini bir çalgı sıfatını almıştır dedim fakat ney dini olmayan müziklerde de kullanılır ve beğenilir.
Buraya kadar okuduysanız çok teşekkür ederim. Umarım faydalı olabilmişimdir.
İyi günler dilerim