NOT: Aşağıdaki paylaşımlar 2007-2011 yıllarında web günlüğüm için yazılmıştı. Blogumu kapattım ve arşivimi buraya taşıdım. Paylaşımların bir kısmı güncelliğini kaybetmiş olabilir. Ancak genel bir fikir vermesi açısından faydalı olacaktır. İyi eğlenceler, bol kazançlar.
Makale yazarak para kazanma
Makale yazarak internetten para kazanmak ister misiniz? Bu mümkün mü ? tabiki mumkun. Bu gün binlerce blog sahibi makale yazarak google adsense' den para kazaniyor. Peki nasıl yazacagiz?
Yapmaniz gereken ilk şey insanların problemi olduğu bir konuyu tespit etmek. Bunu arama motorlarında en çok aranan kelimeleri bularak yapabilirsiniz. Insanların bir sorununa çözüm getirdiğinizde bilin ki yazılarınız devamli okunuyor...
Peki en çok aranan kelimeleri bulduktan sonra ne yapacağız ? O konuda internette , kütüphanelerde vb. Mükemmel bir araştırma yapın , o konuda yazılmış makaleleri okuyun, araştırmanız bittikten sonra makalenizi yazın. Makale yazarken dikkat edin ; insanlarla konuşuyormuş gibi eğlenceli bir yazi yazın. Insanların binlerce site , milyonlarca yazı arasında sizinkini seçmesi için onlara bir sebep vermelisiniz... Insanlar sizi sorunlarına çözüm bulan biri olarak görmeliler. Makaleyi tamamladıktan sonra sitenizde yayınlayin. Bu kadar mi? Ne yazıkki hayır. Sitenizin , makalenizin reklamını yapmanız gerekiyor. Üzgünüm ama insanlar kendilerini, milyonlarca makale arasından sizinkini seçmek zorunda hissetmiyor. Sitenizi en az birkaç kişinin önüne getirmelisiniz ki onlar gönüllü olarak reklamınızi yapsınlar. Makalelerinizi yeterince eglenceli ve ilginc bir sekilde yazarsaniz kulaktan kulaga reklam yoluyla bir cok kişye duyurulacak , boylece okuyucu sayiniz artacaktir.
Bütün bunları uygulayarak yeteri kadar yazı yazdıktan sonra google adsense ve linkz vb. Sitelerden sitenize reklam alın. Ve makale yazmaya, sitenizin reklamini yapmaya devam edin. Yazılarınızı okuyanların sayısı arttıkça kazancınızda artacaktir. Ve son olarak; Makalelerinize yorum yazanlara teşekkür edin. Ilk yorum yazanlari ödüllendirin. Guzel Yorum yazanlarla iletişime geçin, onlara beraber yazma/ortaklık teklif edin. Başarılar...
Bloglara nasıl sponsor bulunur?
- Blogunuzda reklam alanları bulundurun.
Reklam verenlerin sitenize reklam vermeyi düşünmeleri için en can alıcı bölümleri seçin. Özellikle üst bölümler. - Reklam alanlarınıza reklam verenleri çekecek ilginç " reklam verin!.. " bannerleri koyun. Ama abartmayın.
- Sitenizde bir "reklam ver" sayfası bulundurun. Bu sayfada sitenizin konusu, istatistikleri, ziyaretçi gurubu, reklam vermek için neden cazip olduğu? vb. konularda bilgi bulundurun.
- İlk reklamınızı ücretsiz yayınlayın. İlk reklam verenlerinize hediye reklamlar sağlayın. Reklam verenlerinize reklamının ne kadar verimli olabileceğini doğru bir şekilde anlatın.
- Sitenizde online ziyaretçi sayaçları, günlük, toplam vb. sayaçlar, alexa trafik sıralaması, pagerank göstergeleri vb. araçlar bulundurun.
- Sitenizin ziyaretçileri hakkında bilgi edinin. kadın-erkek oranı, yaş gurubu, kültür seviyesi, bölgesi vb.
- Bir hakkımda bölümü yazın. Ne kadar profesyonel olduğunuzu bilsinler.
- Sitenizde google adsense kullanın. Bunu yapmak reklam verenler gözünde sitenizi güvenilir yapar. Fakat en önemli reklam alanlarınızı reklam verenlerinize ayırın.
- Az sayıda konuda içerik üretin. Sadece bir kaç konuda yazın, yazılarınızı kategorilere ayırın.
- Bloğunuzu güncel tutun. Haftada üçten fazla yazı yazın. Ve son olarak bol kazançlar...
Bloglara yazarak para kazanma
Bir yada iki konuda yazın…
Az sayıda konuda yazmak size az ziyaretçi sağlasa da genel içerikli bloglara göre sponsor ve reklam veren bulmanız kolaylaşacaktır. Webrazzi.com , wordpress-tr.com gibi siteleri inceleyebilirsiniz. Bu siteler kolayca sponsor bulabilir. Çünkü tek bir konuda yazıyor yada içerik sunuyorlar. Örneğin spor konusunda yazan bir bloggera göre futbol konusunda yazan bir blogger daha kolay reklam alabilir. Çünkü doğal olan reklamverenlerin ürünleriyle ilgili bloglarda reklam yayınlamak istemesidir.
Güvenilir olun…
İnternet ortamında bunu sağlamak zor olsada güvenilirlik blogların ziyaretçi sayısını artırmada bir etkendir. Ayrıca reklam verenler blogların güvenilirliğinden yararlanmak isteyeceklerdir. Google adsense reklamlarının çok tıklama almasının sebeplerinden biride Google’a güven duyulmasıdır. Blogunuzun güvenilir olması reklam tıklamalarını büyük oranda artıracak, bu sizi ve reklam verenleri memnun edecektir.
Devamlı ziyaretçiler kazanın…
Pazarlama konusunda yazılar yazıyorsunuz diyelim. Üye yada devamlı okur sayınız sponsor bulmanızı olumlu yönde etkileyecektir. Çünkü pazarlama meraklısı üyeleriniz, pazarlama konusunda reklam vermek isteyenler için bir nimettir. Dünya genelinde reklam vermek amacıyla blog arayanlar, ziyaretçisi fazla olan blogları değil, takipçisi fazla olan blogları tercih ediyorlar.
Blogunuzun ziyaretçi sayısını artırın…
Gösterim bazlı reklamlar için ziyaretçi sayısı fazla olan bloglar tercih ediliyor. Reklam verenler ne kadar çok insana ulaşırsak o kadar iyi diye düşünüyor. Ama siz yinede blogunuzun konusuyla ilgilenen ziyaretçiler kazanmaya çalışın. Şimdilik az sayıda ziyaretçiniz olsada uzun vadede kazanacak olan sizsiniz. Çünkü genel içerikli blogların tek konulu bloglarla uzun vadede rekabet edebilmesi mümkün değildir. Günümüzde genel içerikli bloglar sürekli ziyaretçi kaybediyor. Ziyaretçiler sadece kendisini ilgilendiren konularda içerik veren bloglara katkıda bulunuyorlar ve rağbet ediyorlar.
Son olarak web sitelerine oranla bloglar daha dinamiktir. Blogunuzu sürekli olarak güncelleyin. Üç yada altı ayda bir tasarımınızı değiştirin. Haftada en az üç yazı ekleyin. Yazı yazarken konunuzla ilgili sayfalara bağlantılar sağlayın. Yazınızı paragraflara veya maddelere ayırın, konuyla ilgili resim, video gibi görseller ekleyin. Yorumlara cevap yazmaktan çekinmeyin. Okurlarınızla sürekli iletişim içinde olun...
Blog yazarak internetten para kazanmak ister misiniz?
Bu mümkün mu peki? Evet mümkün. Sadece biraz emek vermemiz gerekiyor.
İlk önce hangi konularda yazacağınızı belirleyin. En iyisi bir konu seçin, fakat üç konuya kadar seçebilirsiniz. Konu seçerken güncel olan, insanların ihtiyaç duyduğu konular vb. kriterlere dikkat edin. Benim tevsiyem hiç kimsenin yazmadığı bir konuda yazın. Daha sonra kendinize bir site alin. Ücretli siteler alabileceğiniz gibi wordpress, blogspot gibi tamamen ücretsiz bloglar da kurabilirsiniz. Alacağınız site isimleri yazacağınız konu ya da konularla alakalı olsun. WordPress yazılımını mutlaka yükleyin, tema olarak, arama motorlarına uyumlu hale getirilmiş wordpress temalarından birini seçebilirsiniz. Daha sonra makalelerinizi yazmaya başlayabilirsiniz.
Bloğunuzdaki yazı sayısı elliyi geçince, bloğunuzda reklam alanları oluşturun. İlk önce reklam fiyatlarını düşük tutun, örneğin haftalık 10 - 30 tl arası. Bloğunuzdaki yazı sayısı, bloğunuzun ziyaretçi sayısı arttıkça reklam fiyatlarını da artırırsınız. Eğer etkili yazılar yazarsanız bir süre sonra bloğunuz tanınır hale gelecek, daha çok link bağlantısı alacak ve ziyaretçi sayısı da artacaktır. Ve sizde artık makalelerinizi daha profesyonelce yazar hale geleceksiniz. Anlatılanları yaparsanız aylık kazancınız 1.000 tl' yi geçecektir. Kazanç oranınız sitenizdeki makale kalitesine, makale sayısına, ziyaretçi sayısına, tasarım kalitesine göre değişir. Yani siteniz ne kadar kaliteliyse kazancınızda o oranda artar veya azalır.
Cagimizda para kazanma yollari ve ortamlari cok degisti. Bazi kisiler milyonlar kazanirken bazilari issizlikten yakiniyor. peki bu neden böyle? çok basit! kazananlar farklı... kazananlar bilincli, kazananlar okuyorlar, kazananlar ogreniyorlar, kazananlar gelisiyorlari degisikliklere cok cabuk ayak uyduruyorlar...
Para kazanmak icin ne yapmak lazım? Hangi dalda kazanacaginizi belirleyin... ticaret, devlet memurlugu vb. hangisi size daha uygun? O dal hangi ozellikler istiyor? bunları öğrenin... Devlet memurlugu icin diploma sahibi olmalisiniz,bazi sinavlar kazanmalisinizi vb. Ticarette sosyal biri olmalisiniz,konusma ve ikna yeteneklerinizi cok geliştirmelisiniz. sabırlı ve bilincli bir sekilde calisin. Memursanız; mesinizi sohbet ederek gecirmeyin, digerlerinden daha fazla calisin, sorumluluk alin... bu sizi daha yuksek mevkilere ve daha fazla kazanca ulaştıracaktır. ticaretle ugrasiyorsaniz; diger esnaflardan daha fazla calisin.en onemlisi ne yaptiginizi nasil yaptiginizi bilerek bilincli bir sekilde calisin.
Farkli olun... is bulmak icin,daha yüksek mevkilere gelmek icin, daha fazla kazanmak icin diger insanlardan farkli olmaniz gerekiyor. memur olabilmek icin sinavda digerlerinden daha yuksek puan almaniz gerekiyor. tüccarsanız musterilerinize beklediginden daha fazlasini vermeniz gerekiyor. Ortaklık kurun... bir elin nesi var iki elin nesi var... bu atasozu herseyi anlatiyor.bu gun dunyanin en zengin insanlarindan biri bill gates peki bu konuma nasil geldi? ortaklik kurarak... microsoft' un onlarca ortagi var. hepsi de mukemmel kazanclar elde ediyor. elemanlarla degil ortaklarla calisin, elemanlar gonulsuz calisabilir, ama ortaklarin gonulsuz calisma diye bir secenekleri yoktur...
Sitenizde reklam yayinlayin, para kazanin
İnternette yüzlerce sponsora ulasabileceginiz adsense, reklamstore, adhood, adtech, adnet, reklamaxpert, virgül, reklamz, linkz vb. webmaster’lar için bir çok sirket mevcut. Bu tür reklam sitelerine üye olan webmasterler, tiklama, uyelik ve satis basina para kazanabiliyor. Yani ziyaretçisi az ürünü ücretli olan siteler reklam veriyor, bu siteler ürün satarak; ürünü ücretsiz ziyaretçisi fazla olan siteler reklam yayınlayarak para kazanıyor. İnternette dönüşüm bu şekilde işliyor.
Sitenize arama motorlarından yada ziyaretçi gönderen sitelerden gelen ve içeriğinizin üstünde, altında veya herhangi bir kısmında bulunan reklamlara tiklayarak gidip alisveris yapan, yada herhangi bir hizmetten yararlanan kisinin harcamalarinin 5%’i ile 25%’si arasinda değişen oranlarda para kazaniyorsunuz. Tiklama basina kazanacaginiz miktar 0.01tl ile 0.25tl arasinda degisiyor. Ayrica reklamstore.com ve reklamexpert.com vb. siteler uyesi yaptiginiz her kisi icin hesabiniza %10 pay ekleniyor. Referanslarınız kendi reklam gösterimleri icin de tiklama basina belli bir ücret alıyorlar. Birden cok web siteniz olsa bile bu reklam sitelerinin bir çoğunda hepsine ayni hesap uzerinden reklam alabiliyorsunuz, boylece paranizi ortak bir hesapta biriktirmis oluyorsunuz.. Uye olma islemi çabuk ve kolay. Üye olduktan sonra sitenizi ekliyorsunuz tamam, ancak adtech.com.tr site doğrulama gerektiriyor. (başvurusunu yaptığınız sitenin sahibi olduğunuzu kanıtlamak için) Bu reklam sitelerine bedava siteler de kabul ediliyor. Yani ücretsiz bir siyle bile reklam yayınlayarak para kazanabiliyorsunuz… Bu sitelerin reklam verenleri şu şekilde sıralanıyor;
1.Tıklama basi para odeyenler… Onceden belirlenmis sabit bir tıklama basi odeme ucretleri vardir. Bu sitelere gonderdiginiz ziyaretci basina para kazanirsiniz. 0.01tl/tıklamadan baslar, 0.28tl’lere/tıklama kadar cikar.
- Uyelik basina odeyenler… Sitenizden biri benim sitemin linkine tikladi ve benim yapmis oldugum ankete katildi, bir suru sorumu yanitladi, bana mail adresini verdi. Boylece mail listemin de uyesi olmus oldu. İşte size bir ornek.. Sistem bu şekilde işliyor.
- Satis basi komisyon ödeyenler… Bu yolla para kazanmak pek kolay degil, cunku henuz online alisveris yapan kisi sayisi cok cok az. İnternette alışveriş sitelerine hala tam olarak güven oluşmamış durumda. Ancak bir satisa vesile oldunuz mu da cok guzel para kazanabiliyorsunuz.
İnternette para kazanmanın altın kuralı
İnternetten para kazanmakla ilgili onlarca makale okudum. Okuduğum makalelerin çok azı işime yaradı. İşime yarayan makalelerin bir özetini çıkarmak istedim.
Okuduğum makaleleri özetlemek gerekirse: İnterneti sürekli dönen iki çark olarak düşünebilirsiniz. Birinci çarkı alışveriş siteleri, şirketlerin web siteleri gibi ücretli servisler oluşturur. İkinci çarkı sosyal ağlar, haber siteleri, bloglar gibi ücretsiz servisler oluşturur. Ücretli servislerin ziyaretçisi az, parası fazladır. Ücretsiz servislerin ise tam tersi, ziyaretçisi fazla parası azdır. Ücretsiz servisler hizmetini devam ettirebilmek için para kazanmak zorunda, ücretli servisler ise ürünlerini, hizmetlerini satabilmek için para harcamak (reklam vermek) zorundadır.
Özetlemek gerekirse; internetten para kazanmak istiyorsanız bu iki çarktan birinde yer almalısınız. Ücretli bir servisiniz varsa bedava veya daha ucuza reklam yayınlatma yöntemleri keşfetmelisiniz. Ücretsiz bir servisiniz varsa ücretli servislere potansiyel müşteri kazandırmayı amaçlamalısınız. Arama motorları, reklam servisleri, pazarlamacılar, satış ortakları gibi servis ve kişilerde sözünü ettiğimiz çarkların dişlileridir.
- Bir ya da birkac sirkete bayii olun.Bilincli bir sekilde calisirsaniz bayilik size buyuk kazanclar saglayacaktir.Bayilik icin bir site acin ve satacaginiz urun hakkinda yararli ve gercek bilgiler verin.Devamli ziyaretci sayinizi artirmak icin guzel bir tasarim ve icerik olusturun.Ziyaretcilerinizle devamli iletisimde olun... Bir e-posta listesi olusturun ve e-posta sahipleriyle iletisime gecin.İlk mesajda bir urun satmayi hedeflemeyin;sadece dost ulun ve musteri adayinizin guvenini kazanin.Daha sonraki mesajlasmalarda urununuzu tanitabilirsiniz.
- Bir e-kitap olusturarak bu e-kitabi pazarlayin.En cok aranan konulari bulun ve bunlarla ilgili mukemmel bir artastirma yapin.Arastirma sonuclariyla e-kitabinizi olusturun.Yeni e-kitabinizi web sitenizde e-postayla vb. pazarlayin.Guzel bir kitap hazirlamissaniz satislariniz sizi gercekten tatmin edecektir.
- "Ben e-kitap hazirlayamam ki" diyorsaniz; Konusunda uzman kisilere mesaj gonderin.Konunuzla ilgili bir makale yazmalarini isteyin.Karsiliginda e-kitabinizda onlardan bahsedeceginizi sitelerine link vereceginizi vb. belirtin. Ornegin e-pazarlama ile ilgili bir e-kitap hazirlamaya karar verdiniz.Yukaridaki anlatilanlari uygulayin.Onlardan e-pazarlamanin puf noktalarini,kendilerinin uyguladiklari stratejileri bir makale yazmalarini isteyin.Bir cok kisi size makalelerini gondereceklerdir,herkes bir kitapta isminin gecmesinden hoslanir.Boylece hic bir sey yazmadan bir e-kitaba sahip olursunuz.Size dusen yazilan makalelerden ogrendiginiz bedava bilgilerle yeni ekitabinizi pazarlamak...
- Bir web istesi acin ve ziyaretcilerinizin katkida bulunmasini saglayin. Karsiliginda kazancinizdan bir kismini ziyaretcilerinize odeyin. Bu konuda ornek siteler;
a) bildirgec.org :Kullanicilar belirli konularda yazilar yazarlar ve reklamlardan elde edilen kazancin bir kismini alirlar.
b) youtube.com : Kullanicilar kendi cektikleri yada begendikleri videolari siteye eklerler ve diger kullanicilarin bu videolardan yararlanmasini saglarlar. Kullanicilar herhangi bir kazanc elde etmezler, sadece eglenirler. Sizde benzeri bir site olusturarak guzel kazanclar elde edebilirsiniz.Belirli bir karsilik teklif ederseniz kullanicilariniz icerik olusturmada daha istekli olacaklardir...
Arama motoru optimizasyonu genel anlatımı
Çölde bir bedevi devesinin bir terkisine hurma , bir terkisine kum yuklemis yoluna devam etmektedir. Cok acikmis bir filozof bedevinin yanina yaklasir; “devede ne yuklu?” diye sorar. “bir terkisinde hurma var digerinde ise kum” cevabini verir bedevi. bizim filozof sasirir; “bir terkisinde neden kum yuklu?” bedevi: “cunku bir terkisine hurmayi yuklersem diger terki bos kaldigi icin devem yuknu deviriyor” cevabini verir. Bizim ac filozof firsati bulmustur; “sana daha iyi bir fikir verirsem bana biraz hurma verir misin?” der. Olumlu yaniti alinca ,deveden yuku indirir, kumu dolu cuvali bosaltip yerine hurma dolu cuvalin yarisini doker. Boylece deve rahat rahat hafif yukuyle yoluna devam eder.. bizim filozofta fikrinin hakkini almistir tabiki…
Ben bu hikayeyi neden anlattim? Su sebepten; Oyle site isimleri goruyoruzki icerigiyle hic alakasi yok. İsmi asansorsistemleri.com icerik mp3 indir,muzik dinle vb. Bu sitelerin cogunu da biz yapiyoruz… Oyle dusunuyoruz ki; sitemizde bosluk kalmasin, soyle cici bici olsun ve daha bir suru sey. Yani deveye hurmayla beraber kum yukluyoruz. Yeni sitemize webde gorup begendigimiz yazilari dolduruyoruz. Asansorle ilgili siteye ask testi koyuyoruz. Peki ziyaretci memnun kaliyor mu butun bunlardan? Ya arama motorlari ?Bu da yetmiyor sitemize bir yigin link dolduruyoruz. Amac link takasiyla pagerank’i artirmak. Butun bunlarin pagerank kazanmaya faydasi oluyor mu? Ya simdiye kadar bildiklerimiz yanlissa !? Ya ziyaretciler mp3 indir basligini arama motorunda gorup sitenizin iceriginin asansorle ilgili oldugunu gorunce cikip gidiyorsa !.. Ya arama motorlarinin kopyalama icerige alerjisi varsa ! Ya ziyaretciler sitenizde tek bir konu olsun istiyorsa ! …
- Sitenizin konusu ismiyle ayni olsun. 2. Sitenizde en fazla iki konuda icerik bulundurun. 3. Baska sitelerle yaptiginiz link takasi pagrank’inizi artirmaz. Sadece arama motoru botlarinin sitenize daha cok ulasmasina sebebiyet verir. Boylece yeni icerikleriniz daha kisa surede guncellenir. 4. Baska sitelerden icerik kopyalamayin, iceriginizi kendiniz olusturun. 5. Unutmayin ! ziyaretcilerde arama motorlarida ozgun icerikten hoslanirlar. 6. İceriginizi begenenler zaten sitenize kendileri link verip pagerank’inizi artiracaklardir. 7. Toplistlerin sitenize hit kazandirmaktan baska hic bir faydasi olmaz. Ancak sitenize link verirler ve arama sonucu listelerinde sizden one gecerler. 8. İceriginizi ziyaretcilerinizle beraber olusturun. Boylece hem daha cabuk yukseleceksiniz hemde devamli ziyaretcileriniz olacak. 9. Bir siteye link vererek arama sonuclarinda onun onune gecerim diye dusunmeyin. Bunun size hic bir faydasi olmaz. 10. Ziyaretcilerinizin goruslerine onem verin. Onlardan yardim isteyin;onlara yardim edin. Ziyaretcilerinizle arkaadas olun. Boylece arama motorlarina bile ihtiyaciniz kalmayacaktir…
Sosyal medya aptimizasyonu
Bilindiği gibi sosyal paylaşım siteleri çok yaygınlaştı. Web sitelerinin sosyal ağlarda varlığı zorunlu hale geldi. Sosyal medya optimizasyonu konusunda sizlerle bir kaç bilgi paylaşacağım;
- Rss, paylaşım butonları, oylamalar, anketler, yorumlar, beğeniler gibi araçları sitenize dahil edin. Siteniz için bir blog oluşturun.
- Sitenizi tanıtıcı aktivitelerde bulunun. Siteniz için facebook sayfası oluşturun, Yeni içeriklerinizi Friendfeed, Twitter gibi sosyal ağlarda paylaşın. Bloglara yorumlar yazın. Forumlarda içeriğinizle ilgili tartışmalara katılın.
- Önemli ve ilginç içeriklerinizi sosyal imleme sitelerine gönderin. İzin veriliyorsa diğer sitelerde içeriğinizle ilgili makaleler yazın. Sadece siteniz için değil içeriğiniz içinde tanıtım yazıları yayınlatın.
- İçeriğinizle ilgili e-kitap, sunum vb. materyaller oluşturun. Bu materyalleri sosyal medyayı kullanarak dağıtın.
- Paylaşılabilir içerik üretin. İlginç bilgiler, komik şeyler, gururlandıran, üzen, ilgilendiren içerikler vb.
- Artık geleneksel seo çalışmalarına biraz ara verin ve Facebook sayfanızı, Twitter hesabınızı vb. büyütün.
Sosyal imlemenin faydaları
Önce “sosyal imleme nedir?” tanımlayalım. Bir internet kullanıcısının herhangi bir sitede beğenmiş olduğu makale, video, fotoğraf ya da farklı bir içeriği diğer internet kullanıcılarının beğenisine sunmasına sosyal imleme denir. Sosyal imleme hakkında farklı tanımlar için aşağıdaki bağlantıyı takip edebilirsiniz.
Sosyal imlemenin faydaları nelerdir?
İnternet kullanıcıları için; Sosyal imleme sayesinde aradığınız içeriğin daha kalitelisini bulmanızı sağlar. Aradığınız içeriklere daha hızlı bir şekilde ulaşmanızı sağlar. Zaman kaybını önler.
Webmasterlar için faydaları; İçeriğinizin paylaşılması daha fazla ziyaretçi kazanmanıza neden olur. Sosyal imleme sizi daha kaliteli içerik paylaşmaya yönlendirir. Sosyal imleme sayesinde hem içeriğinizin kalitesi artar, hem ziyaretçileriniz, hem de kazancınız artar.
Görsel kaynağı: link