Bildiğiniz üzere iki çeşit yatırımcı var birisi uzun donemli diğeri günlük al satçı. Günlük al satlarda doğru pozisyonu alabilmek için grafiklerden yardım almak büyük bir avantaj ve bende kullandığım ve yararlı oldugunu dusundum bir kaç indikatörden bahsedeceğim.Zibilyon tane indicator var ama hepsini bilmenize gerek yok belli baslıları bılsenız yeterli diye düşünüyorum. Umarım bilmeyenler varsa bir faydamız dokunmus olur.
Relative Strength Index (RSI)
Relatif Güç Endeksi en çok bilinen osilatörlerden biridir. İlk olarak J.Welles Wilder tarafından, Haziran 1978 tarihli Commodities ( Futures ) Magazine'deki bir makalede adı geçmiştir. Wilder'in " Technical Trading Systems" kitabında hesaplanması ve yorumlanması adım adım anlatılmıştır. Adının Relatif Güç Endeksi olmasının yarattığı yanlış anlamada olduğu gibi, iki ayrı hisse senedinin relatif gücünü değil, tek bir hisse senedinin kendi iç gücünü ifade eder. O nedenle "İç Güç Endeksi" demek, belki daha doğru bir tanımlama olur. RSI'ın formülü oldukça basittir ancak ne olduğunu anlatmak için sayfalarca örnek vermek gerekir.
Wilder RSI'ı ortaya attığında 14 günlük RSI kullanılmasını önerdi ama, 9 günlük ve 25 günlük RSI'lar da oldukça yaygın olarak kullanılıyor. Çünkü, RSI hesaplamasında zaman periyodunu istediğiniz gibi değiştirebilirsiniz, hatta tecrübelerinizle en iyi çalışan zaman periyodunu seçmeniz tavsiye ediliyor. Sadece, baz alınan zaman ne kadar kısa olursa, indikatörün o kadar oynak olacağı akıldan çıkarılmamalıdır.
RSI 0 ile 100 arasında salınan bir fiyat izleme osilatörüdür. RSI'ın genel kabul gören yorumlama yöntemlerinden biri, uyumsuzluklara bakmaktır. Fiyatlar yukarı giderken ve yeni zirveler yaparken, indikatörün önceki zirvelerini geçememesi bir uyumsuzluktur. Bu uyumsuzluk, güç kaybının ve bir geri dönüş olabileceğinin belirtisidir.
Tepeler ve Dipler:RSI genellikle 70'in üzerinde tepeler, 30'un altında dipler yapar ve bu tepe ve dipleri genellikle fiyatlardan daha erken yapar.
Formasyonlar: RSI grafiği üzerinde de, fiyat grafiğinde olduğu gibi formasyonlar oluşur ( omuz-baş-omuz veya takoz formasyonları gibi ). Bu formasyonlar bazen fiyat grafiği üzerinde belirgin olarak görülmeyebilir. Ama bu yanıltıcı olmamalı, indikatör grafiğinde oluşan formasyonlar da izlenip, dikkate alınmalıdır.
Hatalı Salınımlar: (destek / direnç ihlalleri veya kırılmaları olarak da bilinir.) Bu olay RSI önceki tepesini aştığı veya önceki dip noktasının altına düştüğü zamanlarda olabilir. Bir süre sonra, indikatör düzelir ve normal seyrine devam eder.
Destek ve Dirençler: RSI grafiğinde de, destek ve direnç hatları oluşur hatta bazen direnç ve destekleri fiyat grafiğinden çok daha net gösterir.
Alım-Satım: RSI +30 seviyesini yukarı yönde keserse alış, +70 seviyesini aşağı yönde keserse satış sinyali verdiği varsayılır.
Commodity Channel Index (CCI)
Mal piyasaları için Donald Lambert tarafından geliştirilmiş olan CCI, hesaplanışındaki özellikler nedeniyle rahatlıkla hisse senedi piyasasına da uyarlanabilir. CCI için Lambert, 5 ile 25 günlük periyotların kullanılmasını önermektedir. Bir çok analist bu göstergeyi aşırı alım / aşırı satım bölgelerini gösteren osilatör olarak kullanır.
Yatay gelişen trendlere çok daha iyi uyum sağlamaktadır. Kısa vadedeki trend değişikliklerini izleyen CCI, çok hareketli olup, küçük fiyat değişiklikleri bile göstergenin +100 veya -100'le sınırlanmış eksenlerinin dışına çıkmasına sebep olur. Göstergenin bu eksenleri tekrar aksi yönde kesmesi, trend değişikliğine işaret eder.
Orta vadeli trend tespitinde, haftalık grafikler kullanılması daha uygundur. CCI hesaplanırken hisse senedi fiyatının kendi istatistiksel ortalamasından aşağı veya yukarı ne kadar saptığı bulunur. CCI +100 ile -100 arasında bir değer alır. +100'ün üzerinde olması demek, kağıdın fiyatının aşırı yükselmiş olması, -100'un altında olması ise aşırı düşmüş olması demektir ( aşırı alım ve aşırı satım ).
- CCI +100 değerini aşağı yönde keserse sat
- CCI -100 değerini yukarı yönde keserse al, sinyali ürettiği varsayılır
StochRSI
Stokastik RSI aslında RSI indikatörünün stokastiği şeklinde değerlendirilebilir.
Stokastik RSI da yine aynı stokastik gibi yorumlanır.
- StoRSI 20'yi yukarı doğru keserse olası bir alım sinyali,
- StoRSI 80'i aşağı doğru keserse olası bir satış sinyali, ürettiği varsayılır.
- Bazı analistler 50 seviyesini sinyalleri teyit etmek ve alım-satım sayısını azaltmak için kullanırlar.
Şöyleki :
Aşırı satım bölgesinden 50 seviyesi üzerine bir hareket bir alım sinyali olarak değerlendirilebilir ve gösterge 50'in altına düşene kadar geçerli kalır.
Aynı şekilde olarak aşırı alım bölgesinden 50 seviyesinin altına bir hareket bir satım sinyali olarak değerlendirilebilir ve gösterge 50'in üzerine çıkana kadar geçerli kalır.
Directional Movement
Directional Movement sistemi 5 göstergeden oluşur. Bunlar +DI, -DI, ADX, ADXR, ve DX göstergeleridir.
Directional Movement sisteminin temellerinden birisi +DI ve -DI göstergeleridir.
+DI göstergesi -DI 'yı yukarı kestiğinde alış, aşağı kestiğinde ise satış yönünde pozisyon alınmalıdır. Bu basit alım satım sistemini kullanırken "Uç Nokta Kuralı" adı verilen kuralı uygulayarak bu sistemden daha fazla verim almanız olasıdır. Bu kural yapılan alım satım sayısını azaltmayı amaçlar.
Uç Nokta Kuralı:
+DI, -DI'yi yukarı kestiği gündeki en yüksek fiyat "Uç Nokta Fiyatı" olarak değerlendirilir. Eğer +DI , -DI'yı yukarı kestiyse alım için kesişmenin olduğu gündeki uç nokta fiyatı aşılana kadar bekleyiniz.
Aynı şekilde eğer -DI, +DI'yı aşağı kestiyse "Uç Nokta Fiyatı" bu durumda kesişme günündeki en düşük fiyat olacaktır. Satış için hissenin fiyatının bu "uç nokta fiyatı" altına inmesini bekleyiniz.
Göstergeyi geliştirmiş olan Wilder ayrıca şu uyarıyı yapmaktadır.
"Directional Movement sistemini ADXR göstergesinin değeri 25'in üzerinde ise uygulayınız. ADXR 20 değerinin altında ise o zaman bu sistemi uygulamaktan kaçının."
On Balance Volume (OBV)
İşlem miktarı göstergeleri, alış gücü ile satış gücü arasındaki ilişkiyi göstermekte kullanılır. Bir işlem miktarı göstergesi olan OBV de piyasada alıcılarla satıcılar arasındaki dengeyi göstermek üzere tasarlanmış bir göstergedir. Artış günleri için son işlem miktarının bir toplama eklenmesi, düşüş günleri için ise toplamdan son işlem miktarının çıkartılması esasına göre hesaplanır. Fiyatın değişmediği günlerde son günkü işlem miktarı ihmal edilir.
Gösterge, bir toplam olarak hesaplanır ve yükseliş günlerindeki tüm işlem miktarının alış, düşüş günlerindeki tüm işlem miktarının ise satış olduğu varsayımına dayanır. Bu şekilde, bir hisse senedine ya da hisse senedinden para akışını hesaplamaya çalışır. Temel varsayım, OBV değişiminin, fiyat değişiminin önünde gittiğidir.
Teoriye göre, para akışı OBV göstergesinde görülebilir. Göstergenin fiyat artışını izlememesi, dönüş işareti olarak değerlendirilir. Gösterge-fiyat uyumsuzluğu, boğa ya da ayı piyasalarının sonunda görülür. OBV göstergesinin her yeni zirvesi, göstergenin yükseliş trendinde olduğu, her yeni dibi ise göstergenin düşüş trendinde olduğunu gösterir.
OBV'nin yatay hareketi, şüpheli trend olarak değerlendirilmelidir. Gösterge bir trend oluşturduğunda, kırılana kadar devam eder. Trendin kırılması ters yönde yeni bir trendin başlaması ile mümkündür. ( Yeni bir tepe ya da yeni bir dip ) Trendin değişmesi devam eden bir trendin üç gün duraklaması olarak ta gerçekleşebilir. Göstergenin iki gün yatay hareket etmesi ve tekrar aynı yönde ilerlemeye devam etmesi, trendin devamı olarak yorumlanır. (Bir başka deyişle şüpheli trendin sonu) Göstergenin trend değişimi, fiyatın da trend değişimine işaret ettiğinden, pozisyonlar, göstergenin trend değişimine göre ayarlanır.
Bir başka yaklaşıma göre ise yukarıda anlatılan yöntem, uzun vadeli pozisyon değişiklikleri için geçerlidir. Kısa vadeli pozisyonlarda göstergenin şüpheli trende girmesi, ya da trend değiştirmesi beklenmemeli, uyumsuzluklar pozisyon değişiklik uyarısı olarak değerlendirilmelidir.
MACD Dema
MACD, 12 günlük hareketli ortalamanın, 26 günlük hareketli ortalamadan çıkartılmasıyla hesaplanır. Çıkan sonuç, sıfırın altında ve üstünde hareket eden bir indikatördür. MACD sıfırın üzerinde olduğu zaman, 12 günlük hareketli ortalama değeri 26 günlük hareketli ortalama değerinden daha yüksek demektir. Bu da bir boğa piyasası anlamına gelir ki, mevcut beklentilerin (12 günlük ortalamalar) daha önceki beklentilerden (26 günlük hareketli ortalama) daha fazla güçlü olduğunu gösterir. Bu, arz talep dengesinde bir boğa piyasası, yukarı trend yönünde bir değişim olduğunun belirtisidir. MACD sıfırın altında ise, 12 günlük ortalama beklentilerin, 26 günlük ortalama beklentilerden daha az olduğunun, yani ayı piyasasının güçlendiğini, arz talep dengesinde ayı piyasasına bir kayış olduğunu gösterir.
MACD Dema göstergesinin normal MACD'den farkı hareketli ortalamaların hesabında Dema Metodu kullanılmasıdır. Dema metodu ile hesaplanan hareketli ortalamalar normal hareketli ortalamaların önemli sorunlarından olan gecikme faktörünü ortadan kaldırır. Böylece MACD dema göstergesi, normal MACD'ye göre genellikle daha erken sinyaller üretir.
Hareketli Ortalama
Hareketli ortalama bir dizinin verilen zaman aralığı içerisindeki ortalamasının hesaplanması için kullanılan bir yöntemdir. "Hareketli" kelimesi aslında ortlamanın durağan olmayıp zaman içinde eklenen veriye göre sürekli olarak kendini yeniden ayarlaması anlamında kullanılır.
FTA'da 6 çeşit hareketli ortalama hesap yöntemi bulunmaktadır. Bu yöntemlerin arasındaki temel fark en son günlerdeki değerlerin ortalama hesaplanırken ağırlığıdır. Yalnız "Ağırlıklı" yönteminde kullanılan strateji farklıdır. Bu yöntemde fiyatın ağırlığı o günkü volatiliteye bağlı olarak hesaplanır. Volatilie yükseldikçe ağırlık artar.
Basit: Her x gün için kapanış fiyatları toplanır ve x'e bölünür. Her günün ağırlığı eşittir.
Üssel: Son günlerin ağırlığı daha fazladır.
Ağırlıklı: Son günlerin ağırlığı daha fazladır.
Regresyonel:Regresyon tekniği kullanılarak hesaplanır.
Dema: Son günlerin ağırlığı daha fazladır.
Toplamsal:
Önemli bir diğer fark ise Dema yöntemi ile çizilen ortalamalardır. Dema yöntemi ile çizilen ortalamaların diğerlerine göre önemli bir üstünlüğü bulunur. Normalde diğer tüm ortalamalarda gecikme vardır ancak Dema yöntemi ile çizilen ortalamalarda neredeyse hiç gecikme olmaz ve daha erken sinyal alınabilir.
Hareketli ortalamaların en popüler kullanımlarından birisi hisse fiyatı ile bir ortalamayı veya iki ortalamayı kendi aralarında karşılaştırmaktır.
- Fiyat, ortalamayı yukarı yönde keserse al
- Fiyat ortalamayı aşağı yönde keserse sat
Aynı şekilde iki ortalama karşılaştırmasında
-Kısa dönemli ortalama uzun dönemliyi yukarı keserse al
-Kısa dönemli ortalama uzun dönemliyi aşağı keserse sat
Hareketli ortalama kullanımında en kritik nokta ortalama peryodunun (döneminin) seçimidir. Kısa vadeli alım-satım için kısa dönemli ortalamalar (3,5,7 gibi) , uzun vadeli alım-satım için ise daha uzun dönemli ortalamalar (21,50,200 gibi) denenebilir.