Birkaç haftadır National Geographic belgeseli olan 'Air Crash Investigation' adlı belgesel-diziyi izliyorum. Başlarsanız hiç tahmin etmeyeceğiniz şekilde sizi saracaktır. Adeta polisiye film tadında çekilmiş ve her bölümde son dakikaya kadar merakınızı taze tutan bir yapım ortaya konulmuş.
Her bölüm önce bir uçak kazası ya da arızasını canladırarak başlıyor, varsa hayatta kalanlarla röportaj yapılıyor ve sonunda kazaya neyin neden olduğunun araştırılması ile son buluyor. En çok ilgimi çeken durumlardan bir tanesi; hemen hemen tüm kazaların, çok ufak hataların göz ardı edilmesi ve sonunda büyük bir soruna dönüşmesinden kaynaklanıyor. İzlerken sürekli bu nasıl düşünülmemiş diyorsunuz. Ama maalesef uçaktaki düzenlemelerin çoğu bir vakitte kaza nedeni oldukları için konulmuş durumdalar.
Örneğin;
-1980'li yıllarda uçakta sigara içilmesinin serbest olması
-Acil durum kapısının nasıl açılacağının yolculara anlatılmaması
-Uçakların havada çarpışma ihtimalini gösteren sinyalin pilotun ayağı değdiği için kapanması ve hiç bir ikaz verilmemesi gibi izlerken insanı çileden çıkaran pek çok basit hata yüzlerce kişinin ölümüne yol açmış ve sonradan düzenleme getirilmiştir.
Her ne kadar trafik kazasında ölme riskiniz uçak kazasında ölme riskinizden kat kat fazla olsa dahi, bu belgeseli izledikçe uçmaktan soğuyacağınızın garantisini verebilirim.
Bölümlerin birinde zamanında Türkiye'de yerleşik bir havayolu olan ve bu belgesele konu olan kazadan sonra iflas eden Birgen Air'in de bir hikayesi anlatılıyor. Birgen Air yeterli yolcu bulamadığı için uçağı ve mürettebatı Dominik Cumhuriyeti'nde 3 haftadır beklemektedir. 3 hafta sonunda uçağı arıza yapan bir havayolu şirketi, Birgen Air'in uçağını kiralar. Ancak bir an önce eve dönmek isteyen pilotlar daha ilk kalkışta çok önemli bir uyarıyı es geçer ve uçak kalkıştan 5 dk sonra düşer. Kazayı inceleyen uzmanlar bunu pilotların yetiştiği kültüre bağladı. Kaptan pilotun devam edelim kararına diğer pilotların karşı çıkmaması ve sonrasında kaptan pilotun, diğer pilotların verdiği hiçbir tavsiyeye uymamasını gördükten sonra uzmanlara hak vermemek elde değil.
Maalesef kültürümüzdeki saygıyla karıştırılan bu biat durumu başımıza pek çok bela getirmekte. Oysa ki pek çok bilimsel test ve kazadan ders alınarak geliştirilmiş uçuş prosedürü ilk anda uçuşun iptalini gerektirse de bize bir şey olmaz rahatlığı ve biat kültürü bunun önüne geçiyor. Oysa başka bir bölümde kaptan pilotun prosedüre aykırı davrandığını gören yardımcı pilot yönetimi alarak uçağı sağ salim indirebilmişti.
Pek çok ilginç olayı öğreneblieceğiniz bu belgeseli eğer uçuş korkunuz yoksa tavsiye edebilirim. Eğer uçuş korkunuz varsa boşverin izlemeyin daha da beter olabilirsiniz. :)