SİYAH; Sadece bir renk değildir. Karanlığı, acıyı ve dramı temsil eder.
OZ; Sadece bir dizi değildir. Karanlığın, acının ve dramın televizyon dünyasına uyarlanmış halidir.
Fotoğraf Kaynak
Dizi bana göre muhteşem bir kurgu dehası olan Tom Fontana tarafından kaleme alınarak 1997-2003 yıllarında 6 sezon boyunca oynamıştır. O dönem ki favori yapımlar yüzünden biraz arka planda kalmış olsa da sonradan değeri anlaşılmış olacak ki İMDB'de 9,3 puan almış. Tam adı Oswald State Correctional Facility olan bu maksimum güvenlikli hapishaneye mahkumlar ve gardiyan abilerimiz kısaca OZ adını vermişler.
OZ, çok katı hapishane koşullarını ve mahkumların psikolojisini ele alan oldukça hard ve herkese hitap etmeyen, edemeyecek olan bir dizidir. Bütün bölümleri hapishane ortamında geçen izleyenlere kendisininde tutuklu olduğu duygusu yaşatmaktadır. Böyle bir hapishaneye de en vahşi ve gaddar mahkumların yakışacağını söylememe gerek yok sanırım.
Hapishanede birçok grup bulunmaktadır, bunlar; Müslümanlar, İtalyanlar,Zenciler, Naziler, İrlandalılar, Latinler, Motorcular, Gayler ve diğerleri olarak ayrılıyorlar. Her grubun kendi aralarında bir lideri olmakla beraber gruplar arasındaki savaşlarda da liderlerin emir komutasında hareket eder. OZ'da bunların dışında hapishane müdürü, yardımcıları, rahip ve rahibe, sağlık personeli ve gardiyanlar bulunmaktadır.
Aslında karakterlerin hepsini tek tek incelemeyi isterim ama buna burada imkan yok o yüzden bence dizinin en etkili adamı olan August Hill'den bahsetmek istiyorum. Her bölüm tekerlekli sandalyesiyle bölümdeki olayların açılımını yapan felsefi konuşmalarıyla sizi alıp başka yerlere götüren ve düşünmeye sevk eden acıyı ve dramı iliklerinize kadar hissetmenizi sağlayan, sizi sanki dizi değilde gerçek hayattan bir kesit olduğuna inandıran bir kahramandır kendileri. Bu bağlamda zorlu hapishane şartlarının yanı sıra insan, psikoloji, hayat, dünya hatta din gibi konular hakkında oldukça etkileyici ve farklı şeylerden söz eden felsefi bir dizi olarak söylenmesi daha güzel olur.
İlk bölümden itibaren birçok isim, suç ve bu suçu işleyenlere yapılan uygulamalar beni hep çok etkiledi. İlk başta hapishaneye gelen bazı hükümlüler sadece tahliye olabilecekleri günü görebilmek isterken bu arzu yerini zamanla sadece yarını görebilme isteğine bırakıyor. Aslında burada ölmek mi iyi yaşamak mı onu tam olarak çözemedim çünkü yaşadığın her gün yeni bir acı ve ızdırap duyar, her gününe lanetler edersin. Her an şansına ne çıkacağını asla bilemezsin. bazen kafan kesilir bazen cinsel organın, değişmeyen tek şey vardır o da yaşama garantinin olmadığı. bu dizide tek gerçek vardır o da ölüm ve ölümün nasıl geleceği belli olmaz bazen bir yumruk bazen de bir diş fırçasıyla olabilir. Seni burada ölümden kurtaracak bir şey var mıdır? Mesela para, güç veya akıl? Hayır bunların hiçbirisi seni Oz'da hayatta tutamaz? Gerçek hayatta da böyle değil midir? Aslında bana göre Oz gerçek hayatın ta kendisidir.
Fotoğraf Kaynak
Biraz da hapishanedeki gruplardan bahsedeyim;
İrlandalılar; lideri Ryan O'reily'dir. Dizide bu adam kadar zeki bu adam kadar kurnaz başka bir kişi daha yoktur. Her ne kadar birisi onu öldürmeye çalıştıysa da en sonunda Ryan onu haklamayı başarmıştır. Hemde gardiyanlara öldürtmüştür. Grubun 2 numarası kardeşi Cyril O'reilydir. Bunlar gerçek hayatta da kardeş oldukları için ikisini aynı sahnede izlemek insana müthiş keyif verir.
Zenciler; Bu grup hem komik hemde acımasızdır, ne yapacakları belli olmaz ve sürekli liderlik kavgaları olur o yüzden lider süreli değişir. İlk liderleri Jefferson Keanedir, daha sonra yerini sırasıyla Adebisi, Wangler, Poet ve sonunda yine Adebisi alır. Çok akıllı değillerdir zenciler ama bir dönem krallığı elinde tutsalar da sonunda Müslüman kardeşimiz Said liderleri Adebisi'yi öldürmesiyle zencilerin krallığı sona ermiştir.
Latinler; Bu gruba bir çok filmde gördüğümüz ve bir yıldız olan raoul hernandez (luis guzmán) ondan öncede Miguel Alvarez liderlik etmiştir. şansız kelimesini en çok hak eden insan bence Alvarez olmalıdır, her olayı karmaşaya bürünmüş ve işleri çıkmaz bir hale sokmuştur ancak yinede hapishaneden kaçarak gönüllerimize taht kurmayı başardı. Rolünün hakkını veren en nadir karakterlerdendir o yüzden birçok kez ödül almaya yaklaşmış olmasına rağmen yinede ödül alamamıştır.
Müslümanlar; Lideri Kareem Said'dir. İnsanları hak yoluna sürüklemek için birçok adım atmıştır. Genellikle Said'in kendi iç mahkemesiyle hesaplaştığını görürüz. Bu dizide en sevdiğim grup bunlardır, çok cana yakın sabırlı ve şiddetten uzak bir portre çizmiştir. Kareem'in ''Selamın alayküm brother'' deyişi hala kulaklarımda. Ancak yinede ölümden kurtulamaz ve geçmişte İstanbul'da tanıdığı biri onu yıllar sonra hapishanede öldürür.
İtalyanlar; İtalyanlar her yerde mafyadır bunların liderleri antonio nappa isimli mahkumdur çok zeki olmasına rağmen o da ölümden kurtulamadı. Hapishanede büyük krallıkkurmuşlarsa da liderlerinin ölmesiyle birlikte eski güçlerini kaybetmişlerdir.
Sonuç olarak Oz, hapishanede bulunan insanların iç yüzünü müthiş bir felsefi söylemle ve etkileyici bir görsellik ile anlatan, senaryosu ve oyuncularının performanslarını düşündüğümde bana göre tüm zamanların en iyi dizisidir. Dışarıdan sadece erkekler arasında yaşanan ilişki iğrenç gibi görünse de ömrünün sonuna kadar demir parmaklıklar arkasına hapsedilmiş ve sadece erkekler arasında yaşamak zorunda olan insanların yerine kendini koyup düşününce onlara hak vermek veya insani duygulara olan özlemi anlamak, insanca ihtiyaçların ne şekillerde dışa vurulabileceğini kestirmek bu dizinin bana kattığı en büyük şeydir.
Teşekkürler TOM FANTANA
Bir sonraki yazımda görüşmek üzere sağlıcakla kalın.
Fotoğraf Kaynak
