Biyoloji laboratuvarlarından ve tahlil yaptırmaya gittiğimiz hastanelerden aşina olduğumuz mikroskobu evde yapabileceğinizi biliyor muydunuz? Üstelik sadece iki basit malzeme kullanarak.
Gerekli Malzemeler:
• Lazer pointer, hani şu anahtarlığa takılan yeşil ya da kırmızı ışıklı minik lazerlerden.
• Elimizle kıvırabileceğimiz bir tel. 20 cm kadar.
Gerekli alet telin ucunu kıvırmak için bir karga burnu kullanmaznı gerekebilir. Ama eğer yoksa teli birtükenmez kalemin ucuna sararak kıvırabilirsiniz.
Yapılışına geçmeden önce mikroskobun nasıl çalıştığını inceleyelim. Eğer 12 yaş üstü çocuklarla bunu deney olarak yapacaksanız mikroskobun prensibini önce anlatmak yerine deneyden sonra onlara sorabilirsiniz. Ardından açıklamayı yaparsınız. Böylece çocuk akıl yürütür ve deney amaca ulaşır.
Mikroskoplar bir ışık kaynağı ve lensten oluşan büyüteçlerdir. Laboratuvarlardan bildiğimiz mikroskoplar, lazer mikroskobudur.Bu tip mikroskop mikro organizmaları incelememize olanak verir. Lazer, odaklı bir ışık kaynağıdır. Yani ışığı belli bir noktaya odaklayarak yollar. Bu sayede normal el fenerinden daha uzağa kadar ışığın ulaştığını görürüz. Mikroskoplarda ayrıca lam/lamel adı verilen cam plakalar kullanılır. Bunların arasına incelenecek madde yerleştirilir.
Biz ev yapımı mikroskobumuzda ışık kaynağı yerine minik lazer , mercek yerine su damlası kullanacağız. Lam ve lamele ihtiyacımız olmaycak. Su damlası hem mercek hem de lamel olacak. Çünkü suyun içerisinde gözle göremediğimiz organizmalar bulunur.
Gelelim mikroskobumuzu nasıl yapacağımıza; iki farklı yol var.
- Masaya sabitleyebiliriz.
- Elde tutulan bir mikroskop yapabiliriz.
Elde tutulan için resimde gördüğünüz gibi bir düzenek hazırlıyoruz. Teli lazere bantlıyoruz. Telin ucunu minicik kıvırıyoruz. Ardından bu ucu 90 derece kıvırıp lazerin önüne getiriyoruz. Lazeri açtığımızda ışık tam küçük yuvarlaktan geçiyor olmalı. Yuvarlağı çok küçük yaparsanız ışık geçemez, çok büyük yaparsanız su damlası durmaz akar. Deneyerek uygun ölçüyü ayarlamalısınız. Ardından mikroskobumuz hazır. Bu ucu musluk suyuna batırıyoruz, bir damla su yerleşiyor. Lazeri açıp karanlık bir odada duvara tutuyoruz. 2 adımlık bir mesafeden tuttuğunuzda kocaman bir yuvarlak içinde hareket eden ilginç şekiller görebilirsiniz. Bunlardan bazıları suda yaşayan tek hücreliler.
İkinci yöntem kirli sıvılarla, sağlığa uygun işlem yapmanızı sağlayacağı için sınıf ortamında kullanmanızı öneririm. O da şöyle; Işık kaynağını bir masaya sabitliyoruz. Masa görüntünün yansıtılacağı duvardan 2 adım uzaklıkta olmalı. Lazerimiz açıkken içi su dolu şırıngamızın tam önüne baş aşağı olarak yerleştiriyoruz. Lazer ışığı şırınganın ucuna değmeden teğet geçmeli. Şırınganın ucuna bir damla su indirerek ışığın suyun içinden geçmesini sağlıyoruz. Böylece su ışığı kıracak, mercek gibi görüntüyü büyütecek. İçindeki mikroorganizmalar gözle görülebilecek. Aşağıdaki resimde alternatif düzeneği görebilirsiniz.
Ben ilk anlattığım yöntemle iki defa bu mikroskobu yaptım. Anasınıfındaki çocukların çok hoşuna gitti. Yaptığımız mikroskoptan bir görüntü aşağıdaki resimdeki gibidir. Minik yuvarlaklardan bazıları hareket ediyordu. Bir de solucana benzer çok hareketli bir şey vardı. Musluk suyunda bulunan bu mikrobikleri izlemek şaşırtıcı ve keyifliydi. Oldukça basit bu düzenek işinize yarayabilir
