Basit bir anlatımla çok derinlere inmeden Fed'in faiz kararlarını ve
doların üzerindeki etkilerine bakalım.
2008 yılında yaşanan ve tarihin en büyük küresel krizlerinden biri olan mortgage krizi
sonrasında Fed'in uyguladığı genişletici para politikaları sonucunda yüksek mitarda dolar basıldı.Parasal genişleme politikasıyla ABD şirketlerinden tahvil satın alındı.Tahvilleri satın almak için ihtiyacı olan her ay 85 milyar doları para basarak karşılandı.Miktar kuramı
para kanunlarında da geçerlidir ve arzı yüksek olan bir maddenin fiyatının düşeceği gibi
doların fiyatı da küresel piyasalarda değer kaybetti.Bu olay piyasaya ucuz dolar dağıtıldı
şeklinde yorumalanabilir. Gelişmiş ve gelişmekte ucuz dolardan kendine düşen payı ,
dolarları aldı.Amerikan ekonomisin toparlamaya başlamasıyla dünyadaki ucuz dolar çılgınlığı bitti.
Görüldüğü üzere 2008 tarihinden sonra yüksek miktarda dolar basılmıştır.
Genişletici para politikaları Ekonomik durgunluğun yaşandığı,işsizliğin yüksek,enflasyonun
düşük olduğu dönemlerde merkez bankaları ekonomik etkinliklerin artması için
dolanımdaki para miktarını arttırmaya çalışır.Nitekim Fed 2008 yılında genişlemeci
para politikası uygulamaya başladı.Faiz oranlarını 0.25'e kadar indirdi ancak ekonomide istediği oranda toparlanamayınca parasal genişleme politikasıyla özel bankaların tahvillerini (her ay 85 milyar dolar) satın alma yoluna gitti.Burada amaç dolanımdaki arttımaya
yöneliktir.Buradaki amaç haracamaların arttırılması sonucunda daha hızlı büyüme ve işsizliğin azaltılmasıdır.
Takvimler 2013'aralık ayını göterdiğinde piyasadan satın alınan tahviller 85 milyar dolardan
75 milyar dolara düşürüldü.Sonraki her ay 10 milyar dolar azaltılarak ekim 2014'te tahvil
alımına son verildi.Ancak politika faizleri 0.25 puanla ABD tarihinin en düşük seviyelerinde
kalmaya devam etti .2008 krizinden sonra ABD ekonomisi toparlanma emareleri göstermeye
başlamıştı.Aralık 2015'e gelindiğinde Fed 2006 yılından sonra ilk kez faiz oranlarını yükselme
kararı aldı. 0.25 olan politika faiz oranını 250 baz puan attırılarak 0.50 yapıldı.2014'te başayan
yukarı yönlü fiyatlanma sonrasında doların ibresi yukarı yönlü kesin ivme kazandı.
https://tr.investing.com/central-banks/
Şuan gelinen notada Fed'in politika faiz oranı 2.Her faiz arttırımı özellikle gelişmekte
olan ülkeleri etkiler.Dolar ülke para birimlerine karşı değer kazanır.Borsalar aşağı yönlü
hareket eder.Ülkelerdeki faiz oranları yükseliş gösterir.
Türkiye özelinde bakıldığında Türkiye ekonomisin yapısal sorunları,jeopolitik riskler
24 haziran seçimleri zaten halihazırda güç kazanan dolara karşı 2018 yılında ilk yarısında
dolar karşısında oldukça kötü bir performans sergiledi.Görünen o ki ülkedemizde yıllardır süregelen sorunları çözmedikçe dolara yön aramak önümüzde ki yıllarda da zor olmayacak.