Merhaba arkadaşlar bu gün size anlatacağım konuya merakım gazetede okuduğum bi haberle başladı. Muhtemelen hepiniz böyle bi habere denk gelmişinizdir Amerika'nın falanca eyaletinde dondurma yiyerek yürümek yasaktır veya bilmem nerede bi evin kapısını çalıp tuvaletini kullanmak istersen sana izin vermek zorunda. Ve bu bahsedilen ülkeler baya bildiğin gelişmiş ve gelişmekte olan okuma yazma oranının yüksek olduğu ülkeler. Ulan adamlar ne işsiz be onu nasıl düşündün de yasakladın diye düşündüm sonra hiç kimse bu kadar saçma sapan yasaklar koyamaz dedim ve araştırmaya başladım. Konuyu çok fazla uzatmayacağım ve özet bi şekilde anlatacağım.
kaynak (source) : http://support.bl.uk/DynamicImages/24ed4339-7b37-414a-8301-a30300e65728/Magna-Carta-02-large.jpg
Magna Carta anlaşması 1205 yılında kral ve soylular arasında yapılan ve hala geçerliliğini koruyan bu anlaşma Anglo-Sakson hukukunun temel taşı. Şimdi size uzun uzadıya tarih dersi vermeden kısaca işin özünü anlatayım. Kral bu soylulara sormadan vergi koyamayacak ve bu soylular ki kendilerine lord, dük, kont, baron diye büyüklü küçüklü çeşitli isimler almışlar ve günümüzde bile ayrıcalıklara sahipler. İşte bu soylular lordlar kamarası denen meclisi oluşturuyor ve hepsinin üzerinde anlaşacağı ayrıntılı bi anayasa yapmak çok zor ve kimsede bu işe yanaşmıyor. Kısaca hepinizinde bildiği gibi hani şu geyiklerde dönen "abi İngiltere'de yazılı anayasa yokmuş" muhabbetlerine dönüyor olay. Peki gerçekte öylemi kısmen evet temel konularda belli yasalar var ama çoğu konuda bizdeki gibi yasalar yok. Bizim gibi Roma hukuku kullanan devletlerde anayasalar çok ayrıntılı olur her şeye bi yasa vardır hemen hemen. Nasıl yani kısaca şöyle atıyorum adam yaralama 6 ay ila 2 yıl arası hapis diye yazan bi kanun var ama Anglo- sakson hukukunun böyle bi yasaları yok. Ortak hukuk dedikleri bi sistemleri var örf adetlere göre hakim karar veriyor ve buda kanun oluyor.
kaynak (source) :https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/LegalSystemsOfTheWorldMap.png/1200px-LegalSystemsOfTheWorldMap.png
Haritadaki kırmızı yerler bu Ortak hukuk denen sistemi kullanan ülkeler . Mavi renkte olanlar Roma hukuku kulannanan yerler. Sarı renkte olan yerler Dini hukuk kuralları olan yerler. Kahverengi olanları bilmiyorum :)
İşte o izlediğimiz amerikan filmlerindeki mahkeme olacağı zaman fellik fellik eski dava dosyalarını incelemeleri bu yüzden. Kendi lehine olan bi karar varsa hakime gösterip " baş işte şu tarihte şu mahkeme kaydına göre benim suçum yok" demek içindir.
Gazetelerde okuduğumuz o saçma sapan yasaklarda vakti zamanında bi mahkemede verilmiş bi karardan ibaret. Hadi bi senaryo yazalım. Mesela mahkemeye geç gelen bi tanığa hakim "neden geç geldin" diye sormuş olabilir oda" ihtiyacını giderecek tuvalet aradım" diye cevap vermiş olabilir hakimde "yaz kızım bundan sonra herkes tuvalet kullanmak isteyene izin verecek " demiş olabilir. Oldumu sana kanun. :)
Evet arkadaşlar işin aslı kısaca bu. Elimden geldiğince kısaltarak yazdım umarım sıkıcı bi konu olmamıştır. okuduğunuz için teşekkür ederim.