‘အသီးမွာ သရက္၊ အသားမွာ ဝက္၊ အရြက္မွာ လက္ဖက္’ဆိုတဲ့ ျမန္မာစကားရွိပါတယ္။ ျမန္မာေတြ အႀကိဳက္ဆံုးသစ္သီး၊ အႀကိဳက္ဆံုးအသားႏွင့္ အႀကိဳက္ဆံုးအရြက္ေတြကို ေျပာတယ္ဆိုတာ ရွင္းျပဖို႔ လိုမယ္မထင္ပါဘူး။ အျခားႏိုင္ငံေတြမွာလည္း သူ႔လူမ်ဳိး၊ သူ႔ဓေလ့ႏွင့္သူ လူႀကိဳက္မ်ားတဲ့ သစ္သီးေတြရွိပါတယ္။ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံအခ်ဳိ႕မွာ ဒူးရင္းသီးကို အသီးတို႔ရဲ႕ဘုရင္ (King of fruits) လို႔ တင္စားၾကတာ ရွိပါတယ္။ ျမန္မာေတြထဲမွာလည္း သရက္သီးထက္ ဒူးရင္းသီးကို ပိုၿပီး ႀကိဳက္တဲ့လူေတြရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒူးရင္းသီးကို အနံ႔ပင္ မခံႏိုင္သူေတြလည္း ရွိပါတယ္။ သရက္သီးကိုေတာ့ မႀကိဳက္တဲ့သူဆိုတာ မရွိသေလာက္ ရွားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လူႀကိဳက္မ်ားတာခ်င္း ယွဥ္မယ္ဆိုရင္ သရက္သီးက သာမယ္ထင္ပါတယ္။သရက္သီးမွာ ကာဗိုဟိုက္ဒရိတ္၊ ဗီတာမင္ေအ (Vitamin A) ႏွင့္ ဗီတာမင္ စီ (Vitamin C) ဆိုတဲ့ ဗီတာမင္ေတြၾကြယ္ဝၿပီး၊ ကယ္လစီယမ္ဆိုတဲ့ ထံုးဓာတ္လည္း အနည္းငယ္ပါဝင္ပါတယ္။ ေအာက္မွာျပထားတဲ့ ဇယားမွာ ၾကည့္မယ္ဆိုလွ်င္ သရက္သီးစိမ္းဘဝမွာ ၾကြယ္ဝၿပီး မွည့္လာတာႏွင့္အမွ် ဗီတာမင္စီေလ်ာ့နည္းလာတာကို ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ ဗီတာမင္ေအက သရက္သီးမွည့္လာေလ ပါဝင္တဲ့ ပမာဏမ်ားလာေလ ျဖစ္ပါတယ္။ ထံုးဓာတ္ပါဝင္မႈကေတာ့ အစိမ္းျဖစ္ေစ၊ ရြမ္းျပင္းျဖစ္ေစ၊ အမွည့္ျဖစ္ေစ ကြာျခားမႈ မရွိပါဘူး။ ဒီေဆာင္းပါးမွာ သရက္သီးမွာ ၾကြယ္ဝစြာ ပါဝင္ေနတဲ့ ဗီတာမင္ေအ အေၾကာင္းကို အဓိကတင္ျပပါမယ္။ သရက္သီးမွည့္ဟာ ျမန္မာေတြ စားေနက် အသီးေတြထဲမွာ ဗီတာမင္ေအ အၾကြယ္ဝဆံုး အသီးတစ္မ်ဳိးျဖစ္ပါတယ္။ ဗီတာမင္ေအဟာ သရက္သီးမွည့္မွာ ေဘတာ ကယ္႐ိုတင္း (Beta Carotene) ဆိုတဲ့ ဓာတ္ေပါင္းအေနနဲ႔ ပါဝင္ေနတာျဖစ္ပါတယ္။ ဇယားမွာ ၾကည့္လိုက္လွ်င္ သရက္သီး အမွည့္ကိုစားမွ ဗီတာမင္ေအ (ေဘတာကယ္႐ိုတင္း)မ်ား မ်ားစားစားရႏိုင္တယ္ဆိုတာ သိႏိုင္ပါတယ္။ သရက္သီးစိမ္းကေန ရႏိုင္တဲ့ ဗီတာမင္ေအ (ေဘတာ ကယ္႐ိုတင္း) ပမာဏဟာ အမွည့္မွာပါတဲ့ ပမာဏႏွင့္ မႏႈိင္းယွဥ္ႏိုင္ေလာက္ေအာင္ နည္းပါတယ္။ သရက္သီးစိမ္းဘဝကေန ရြမ္းျပင္း ဘဝေရာက္သည့္တိုင္ ဗီတာမင္ေအ (ေဘတာကယ္႐ိုတင္း) ပါဝင္မႈ ပမာဏဟာ ထူးထူးျခားျခား မမ်ားေသးပါဘူး။ အမွည့္ဘဝေရာက္ေတာ့မွ အျခားအသီးေတြထြက္ ထူးထူးျခားျခား ပိုၿပီး မ်ားလာတာျဖစ္ပါတယ္။ဗီတာမင္ေအဟာ မ်က္စိက်န္းမာေရးႏွင့္ အျမင္အာ႐ံု ထက္ျမက္ေရးအတြက္ အေရးႀကီးပါတယ္။ မ်က္စိရဲ႕ ေရွ႕ဘက္က ျမင္ေနရတဲ့ အပိုင္းမွာ အျဖဴေရာင္ မ်က္ျဖဴလႊာ (Conjunctiva) ႏွင့္ အလယ္မွာ မ်က္ၾကည္လႊာ (cornea) ရွိပါတယ္။ မ်က္ၾကည္လႊာဟာ မွန္သားလို ၾကည္လင္ေနၿပီး၊ အလင္းေရာင္ ထုတ္ခ်င္းေဖာက္ ျဖတ္သန္းႏိုင္ပါတယ္။ မ်က္ၾကည္လႊာရဲ႕ေနာက္မွာ ရွိေနတဲ့ မ်က္နက္ဝန္း (Iris) ေၾကာင့္ မ်က္ၾကည္လႊာမွာ အနက္ေရာင္ေပၚေနတာပါ။ မ်က္နက္ဝန္းက အညိဳေရာင္ဆိုရင္ မ်က္ၾကည္မွာ အညိဳေရာင္ေပၚၿပီး မ်က္နက္ဝန္းဟာ အျပာေရာင္ဆိုရင္ မ်က္ၾကည္မွာ အေျပာေရာင္ေပၚပါတယ္။ ဗီတာမင္ေအ ျပည့္ဝသူရဲ႕ ၾကည္လင္ရႊန္းစိုေတာက္ပ ေခ်ာေမႊ႕ေနတဲ့ မ်က္လံုးကို အထက္ပါပံုမွာ ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။
ဗီတာမင္ေအ ခ်ဳိ႕တဲ့လာလွ်င္ မ်က္ျဖဴလႊာဟာ ရႊန္းစိုေခ်ာေမြ႕မေနေတာ့ဘဲ ေျခာက္ေသြ႕ ၾကမ္းတမ္းလာပါတယ္။ ဒီ့ထက္ပိုၿပီး ဗီတာမင္ေအခ်ဳိ႕တဲ့လာရင္ေတာ့ မွန္သားလို ၾကည္လင္ေနရမည့္ မ်က္ၾကည္လႊာဟာ မႈန္မႈိင္းလာပါေတာ့တယ္။ ဒီအေျခအေနမွာ အလင္းေရာင္ဟာ မ်က္ၾကည္လႊာကို ထိုးေဖာက္ၿပီး မျဖတ္သန္းႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။ အရာဝတၴဳေတြကို ပီပီျပင္ျပင္ ျမင္ႏိုင္စြမ္း မရွိေတာ့ပါဘူး။ ဗီတာမင္ေအ ခ်ဳိ႕တဲ့မႈေၾကာင့္ မ်က္ၾကည္မႈံဝါးေနတာကို ပုံမွာ ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။
ဒီအေျခအေနမွာ ထိထိေရာက္ေရာက္ မကုသဘူးဆိုရင္ မ်က္ၾကည္လႊာဟာ ေဖာင္းတင္မေနေတာ့ဘဲ ေပ်ာ့ရႊဲလာပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ မ်က္ၾကည္မွာ အနာ (Corneal Clcer) ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒီအေျခအေနမွာ မ်က္စိက်ိန္းလြန္းလို႔ အလင္းေရာင္ကိုပင္ မၾကည့္ႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။ မ်က္ၾကည္ အနာကို ဗီတာမင္ေအထိုး ေဆးစားေဆးေတြႏွင့္ ထိထိေရာက္ေရာက္ မကုသဘူးဆိုရင္ မ်က္လံုးအိမ္ေပါက္သြားၿပီး ႐ုပ္ပ်က္ဆင္းပ်က္ ျဖစ္သြားႏိုင္ပါတယ္။ မ်က္ၾကည္အနာကို ဗီတာမင္ေအထိုးေဆး စားေဆးေတြႏွင့္ ထိထိေရာက္ေရာက္ ကုသမယ္ဆိုရင္ေတာင္ အနာက်က္သြားေပမယ့္ အနာရြတ္ က်န္ခဲ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အျပင္တိမ္ျဖစ္ၿပီဆိုလွ်င္ အျမင္စြမ္း အားခ်ဳိ႕တဲ့သြားပါၿပီ။ အျပင္တိမ္ဟာ သူငယ္အိမ္တစ္ခုလံုးကို ဖံုးအုပ္ေနတယ္ဆိုရင္ ျမင္ႏိုင္စြမ္း လံုးဝမရွိေတာ့ဘဲ မ်က္စိကြယ္သြားပါလိမ့္မယ္။ မ်က္ၾကည့္မႈံမႈိင္းသြားတာ၊ မ်က္ၾကည္မွာ အနာျဖစ္တာ၊ မ်က္စိ အျပင္ တိမ္စဲြတာေတြကို ဝက္သက္ ေပါက္ထားတဲ့ ကေလးေတြ၊ အျပင္းအထန္ အာဟာရခ်ဳိ႕တဲ့ၿပီး ေဖာေရာင္ေနတဲ့ ကေလးေတြ၊ ပိန္လွီေနတဲ့ ကေလးေတြ ခံစားရတတ္ပါတယ္။
ဗီတာမင္ေအခ်ဳိ႕တဲ့မႈဟာ ကမၻာတစ္ဝန္းမွာ ကေလးေတြ မ်က္စိကြယ္ရတဲ့ အဓိကအေၾကာင္းရင္းျဖစ္ၿပီး ကာကြယ္လို႔ရတဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ကေလးေတြကို အသက္တစ္ႏွစ္မျပည့္ခင္ အရြယ္ကစလို႔ သရက္သီး မွည့္ရာသီမွာ ေန႔စဥ္ သရက္သီးမွည့္ေကြၽးဖို႔ တုိက္တြန္းခ်င္ပါတယ္။ ဝမ္းပ်က္မွာစိုးလို႔ ဗိုက္နာမွာစိုးလို႔ စတဲ့ ဆင္ေျခေတြေပးၿပီး မေကြၽးဘဲ မေနပါႏွင့္။ သရက္သီးမွည့္ကို လတ္လတ္ဆတ္ဆတ္ သန္႔သန္႔ရွင္းရွင္းေကြၽးမယ္ဆိုရင္ ဝမ္းပ်က္မွာ ဗိုက္နာမွာ လံုးဝစိုးရိမ္စရာမရွိပါဘူး။ တစ္ဝက္ကို ဟင္းသီးဟင္းရြက္အေနနဲ႔ စားမယ္ဆိုရင္ က်န္တစ္ဝက္အတြက္ သစ္သီးဝလံေတြကို တစ္ရက္မွာ ၂ ခါ၊ ၃ ခါျပင္ေလာက္ စားရပါမယ္။ အရွည္ ၅ လက္မ ေလာက္ရွိတဲ့ မႏၲေလးရင္ကဲြ သရက္သီးမွည့္တစ္လံုးဟာ အေလးခ်ိန္ ၃၄ဝ ဂရမ္ေလာက္ ရွိပါတယ္။ အခံြႏွင့္အေစ့ကို ဖယ္လိုက္လွ်င္ အသား ၂၆ဝ ဂရမ္ေလာက္က်န္ပါတယ္။ အဲဒီထဲမွာ ကာဗိုဟိုက္ဒရိတ္ ၃၂ ဂရမ္ (ႏွစ္ခါျပင္ေလာက္) ပါပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီအရြယ္ သရက္သီးမွည့္တစ္ျခမ္း (ခဲြစိတ္လိုက္လွ်င္ ဟင္းေသာက္ပန္းကန္လံုးတစ္ဝက္) ဟာ တစ္ခါျပင္/တစ္ခါစားျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ႀကိမ္မွာ တစ္ခါျပင္ေလာက္ စားရမွာ၊ တစ္ရက္မွာ တစ္ႀကိမ္ႏွစ္ႀကိမ္ စားရမွာ မေၾကာက္ပါႏွင့္။ သရက္သီးမွည့္ တစ္ခါျပင္ (တစ္ျခမ္း) စားတာဟာ ကာဗိုဒိုက္ဒရိတ္ ပါဝင္မႈမွာ ထမင္းသံုးဇြန္းစားသေလာက္ပဲ ရွိပါတယ္။ သရက္သီးဟာ က်န္းမာေရးကို အမ်ဳိးမ်ဳိး အက်ဳိးျပဳတယ္ဆိုတာ မေမ့ေစခ်င္ပါဘူး။